Drakenfruit - Selenicereus megalanthus

De Hylocereus undatus, tegenwoordig hernoemd naar Selenicereus undatus, is een cactussoort die vooral bekend staat om zijn vrucht: de pitaya of drakenvrucht. Deze tropische plant gedraagt zich als een klimplant: geworteld in de grond heeft hij een steun nodig om te kunnen groeien. In de natuur vormt hij zeer lange, weinig stekelige segmenten die meerdere meters lang kunnen worden. De zeer grote witte bloemen die 's nachts bloeien, geven na bestuiving sierlijke roze-fuchsia vruchten met schubben en een subtiele smaak. In ons klimaat kweekt men deze cactus in een pot, zodat hij 's winters naar binnen kan in een lichte, verwarmde ruimte van minimaal 10°C. Een plant voor gepassioneerde liefhebbers!

Hylocereus is een van de 90 geslachten binnen de Cactaceae-familie, die ongeveer 2500 soorten telt, waarvan de meeste uit Amerika komen. Deze plantengroep is zeer divers en omvat boom- of zuilvormige, bolvormige of schijfstamcactussen (Opuntia), epifyten (die op andere planten zoals bomen groeien) en zelfs enkele klimmers, zoals het geslacht Hylocereus. Dit laatste geslacht telt 20 soorten die van nature voorkomen in Mexico en andere Midden-Amerikaanse landen. Oorspronkelijk afkomstig van het schiereiland Yucatan (Mexico), is de Hylocereus undatus ook aanwezig in verschillende Midden-Amerikaanse landen. Sinds zijn vrucht succes heeft op de internationale markt, wordt hij op grote schaal voor voedselproductie gekweekt, met name in Zuidoost-Azië.
Deze bijzondere cactus is geen epifyt, omdat hij in de grond wortelt. Maar zonder voldoende stevigheid heeft hij een steun nodig om omhoog te groeien; het is dus een echte klimplant. In zijn landen van herkomst ontwikkelt hij zeer lange stengels die meer dan 6 meter lang kunnen worden. Ze zijn groen van kleur en hebben een doorsnede met drie vleugels, waarvan de rand over de hele lengte golvend is. De areolen (kleine uitstulpingen die typisch zijn voor cactussen) staan ver uit elkaar en zijn meestal voorzien van slechts één weinig agressieve stekel. De plant produceert luchtwortels die hem helpen zijn steun te beklimmen. In commerciële plantages wordt de cactus vastgemaakt aan een stok van bijna 2 meter hoog, waarna hij aan beide kanten naar beneden hangt en door zijn gemakkelijke vertakking uiteindelijk op een minipalm lijkt.
In de tropen kan een volwassen Hylocereus (na ongeveer 12 tot 15 maanden) 4 tot 6 keer per jaar bloeien en vrucht dragen. In een gematigd klimaat vindt de jaarlijkse bloei meestal plaats vanaf juni. De bloemen zijn wit, klokvormig en zeer groot, met een lengte tot 35 cm en een diameter tot 25 cm. Ze zijn zeer sierlijk, gaan open bij het vallen van de avond en bloeien gedurende de nacht, waarbij ze een vanilleachtige geur verspreiden. In de tropen worden ze bestoven door vleermuizen, die het pollen van de ene plant naar de andere verspreiden, omdat een plant zichzelf niet kan bestuiven. Als u zelf vruchten wilt kweken, heeft u dus minstens twee exemplaren nodig en moet u midden in de nacht de bestuiving uitvoeren! In een tropisch klimaat heeft de vrucht ongeveer 30 dagen nodig om het oogststadium te bereiken, waarbij de schubben nog groen zijn. De eivormige vrucht, die tot 700 gram kan wegen, heeft een roze-fuchsia kleur, waarop de eerst groene, later gele schubben mooi afsteken. Deze vorm heeft wit vruchtvlees met kleine zwarte zaadjes; er bestaan ook variëteiten met rood of paars vruchtvlees. Zeer decoratief, eetbaar en gewaardeerd om zijn zoete, niet overheersende smaak die bij iedereen in de smaak valt.

De rode drakenvrucht wordt binnen gekweekt in een zeer lichte ruimte, met temperaturen tussen 18 en 27°C, matig water geven waarbij de grond licht mag opdrogen tussen gietbeurten, en eventueel kunstlicht om de groei te stimuleren. In de zomer kan hij naar buiten, in de volle zon of lichte halfschaduw, als de temperaturen boven 10°C zijn. Haal hem naar binnen zodra de nachttemperaturen rond 5°C komen.

De Hylocereus undatus is een originele plant die echte liefhebbers zal aanspreken die over een geschikte ruimte beschikken om hem te overwinteren, zoals een kas of veranda met enige verwarming. Nergens in Nederland kan hij buiten in de volle grond worden geplant, wat zijn verspreiding beperkt. Liefhebbers van exotische planten kunnen hem kweken in een grote kuip en een klimsteun aanbieden. Hij kan worden gecombineerd met oranjerieplanten, zoals de verbazingwekkende Buddha's hand (Citrus medica var. sarcodactylis), een sukadecitroen met langvingerige vruchten en zeer aromatische schil. De echte citroengras (Cymbopogon citratus), een tropisch gras waarvan de bladeren bij veel Aziatische gerechten worden gebruikt, is net zo gemakkelijk in een pot te kweken zodat hij 's winters naar binnen kan.

De pitaya heeft een aanzienlijke economische betekenis gekregen; in 2023 bracht deze vrucht in totaal meer dan 14 miljard dollar (VS) op. Vietnam is de grootste producent en zorgt voor ongeveer 50% van het wereldvolume op een teeltoppervlak van 55.000 hectare. De variëteit met wit vruchtvlees maakt 95% van de productie uit en Europa is op dit moment de markt met de sterkste groei.