Ichang papeda - Citrus ichangensis

De Ichang papeda, in het Latijn Citrus ichangensis, is een opmerkelijke citrusplant vanwege zijn winterhardheid en goede droogtetolerantie. Hij bezit alle fysieke kenmerken van citroenbomen, zowel wat betreft zijn wintergroene blad als de zoete geur van zijn kleine wit-roze bloemen. Zijn kleine vruchten zijn eetbaar maar weinig sappig en hebben bij rijpheid een aromatische, gele schil, die echter minder geurig is dan die van de Yuzu. Hij wordt over het algemeen meer gewaardeerd om zijn sierwaarde en zijn tolerantie voor ongunstige groeiomstandigheden dan voor de smaakkwaliteit van zijn vruchten. Dit is misschien wel de enige soort binnen het geslacht Citrus die op betrouwbare wijze in de vollegrond in de gematigde zones van Europa kan worden gekweekt. Een citrus die je absoluut moet proberen!

De Citrus ichangensis, uit de familie Rutaceae, behoort tot de meest noordelijk voorkomende citrussoorten. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit het zuidwesten en middenwesten van China, waar het klimaat redelijk vergelijkbaar is met dat in Zuid-Europa. In staat om korte vorstperiodes tot ongeveer -15°C in China te overleven, doet hij het uitstekend in tuinen tot in centraal Engeland en zijn winterhardheid is perfect bewezen tot minstens -10°C.

Het is een stekelige struik met een bossige groeiwijze, even breed als hoog, die op volwassen leeftijd gemiddeld 3,50 meter in alle richtingen bereikt. De jonge scheuten zijn bedekt met doorns. Zijn dunne, wintergroene bladeren zijn bij het uitlopen paarsachtig, 4 tot 6 keer langer dan breed, spilvormig en puntig aan het uiteinde. De bladstelen zijn breed, gevleugeld en soms even lang als het blad zelf. De bloemen zijn klokvormig, opvallend geurig en klein voor een citrus; ze verschijnen in het voorjaar, in maart-april afhankelijk van het klimaat, soms in mei. De vruchten lijken op kleine, ronde citroenen die bij rijpheid geel worden. Hun schil is middelmatig dik en aromatisch. Het vruchtvlees, verdeeld in 8 partjes, is weinig sappig, heeft een geel-witte kleur en een bittere of zure smaak, en bevat veel grote pitten die gemakkelijk ontkiemen. Het is rijk aan etherische oliën en daardoor goed geurend. De vruchten worden geoogst in oktober-november, wanneer hun concentratie aan etherische oliën op zijn hoogst is. Het is een zelfbestuivende struik, wat betekent dat één exemplaar voldoende is voor een volledige bestuiving en vruchtzetting. Deze citrus is een van de twee ouders van de Yuzu, die zo gewaardeerd wordt om zijn geur.

De Ichang papeda kan in de keuken worden gebruikt om exotische of creoolse gerechten op smaak te brengen. De schil van deze citrus geeft een zeer subtiele citroengrastoon aan gevogelte of desserts. De schil wordt soms gebruikt. Het sap wordt verwerkt in verfrissende dranken, waaraan het een lichte bittere toets geeft. Kweken in potten is noch nodig gezien de winterhardheid van de plant in veel regio's, noch aanbevolen voor deze struik die 4 meter in alle richtingen kan bereiken. In de tuin kan hij worden opgenomen in een vrije haag, net als de Poncirus trifoliata, de Pseudocydonia sinensis en de Maclura pomifera; ongewone struiken die zowel decoratief als vruchtdragend zijn, en echt winterhard. Zorg er wel voor dat u hem niet in te kalkhoudende grond of in doorweekte grond plant.

Zoals alle citrussoorten bevat de Ichang papeda in zijn bladeren, bloemen en vruchten oliekliertjes die vaak met het blote oog zichtbaar zijn. Hieruit wordt door distillatie (bloem en blad) of door persing (schil) etherische olie gewonnen, waarvan de geur wordt omschreven als fris, hesperide-achtig, zurig, met groene tonen.