Worcesterbes - Ribes uva-crispa Worcesterberry

De Worcesterberry-kruisbes is een productieve, krachtige variëteit die bijzonder resistent is tegen meeldauw en zelfbestuivend is. De vruchten, met hun ronde vorm, licht behaarde rode schil en doorschijnend roze vruchtvlees, hebben een aangenaam aroma en zijn zowel zoet als friszuur. Rijk aan pectine, zijn ze perfect voor het maken van gelei of jam. De verse bessen zijn licht knapperig, smaakvol en hun subtiele geur doet wonderen in gebak en als begeleiding van vis of hartige gerechten. Ze worden vanaf half juli geoogst.

Binnen de categorie Aalbessen behoort de Kruisbes (Ribes grossularia var. uva-crispa), ook wel Stekelaalbes, Kroezelaalbes, Klap-luis, Kraak-luis, Ballon of Wijnbes genoemd, tot de familie Grossulariaceae, net als de Trosbessen (Ribes rubrum) en de Zwarte bessen (Ribes nigrum). De benaming 'Kruisbes' komt van de Engelsen, die deze bes al heel lang gebruikten om een zoetzure saus te maken die bij makreel werd geserveerd. Sinds de 16e eeuw gekweekt in Noord-Europa, is de Kruisbes een vruchtbare hybride ontstaan uit een kruising tussen twee soorten afkomstig uit Europa en Noord-Afrika, die nog steeds in het wild voorkomen in bergbossen in Schotland, Frankrijk en de Kaukasus.

De Kruisbes is een bossige, stekelige struik met een groeiwijze in een pol van wat stijve, vertakte en uitgespreide takken. Deze zeer winterharde struik bereikt een hoogte van 1 m bij een breedte van 75 cm. Het blad is bladverliezend (afwezig in de winter), samengesteld uit handvormige, gelobde en aromatische bladeren van een middengroene kleur. Deze struik lijkt op klassieke aalbessen, maar onderscheidt zich vooral door de vruchten: ze zijn groter, hebben een zoete smaak en verschijnen solitair langs de takken, in tegenstelling tot trosbessen. Afgezien van enkele doornloze variëteiten, heeft de Kruisbes stekelige stengels. De bloei vindt plaats in het voorjaar, in de vorm van trosjes onopvallende groenachtige bloempjes, die intensief worden bezocht door bijen. De vruchtzetting vindt vooral plaats op de een- en tweejarige takken. De struik bedekt zich dan met doorschijnende bessen, rond tot ovaal, met een diameter van 1,2 cm, verspreid langs de takken, lijkend op knikkers en kleine zaadjes bevattend. Het plukken, dat gespreid plaatsvindt naarmate de vruchten rijpen, wordt vereenvoudigd door de grootte van de bessen.

De Worcesterberry-kruisbes produceert 3 tot 5 kg vruchten per plant, afhankelijk van de leeftijd en de teeltomstandigheden van de plant. De vruchten zijn rijk aan vitamine C, antioxidanten, mineralen, spoorelementen, evenals kalium, calcium en fosfor. Bovendien plaatsen hun lage suikergehalte ze onder de kleinfruitsoorten met het laagste energiegehalte (50 kcal per 100 g).

Als gekleurde knikkers zijn de vruchten van de Worcesterberry-kruisbes een echte lekkernij in de zomer. Geplukt van de struik zijn ze heerlijk om vers te eten, en voor nog meer genot kunnen ze bestrooid worden met een beetje kristalsuiker. In de keuken kan, om de zuurte van de vruchten te verzachten, worden volstaan met ze een minuut te blancheren en daarna af te spoelen onder koud water. Uitstekend in gelei of jam, kunnen ze ook gebruikt worden om taarten te vullen en cakes te maken. Ze zijn bovendien perfect voor de bereiding van siropen, sorbets, ijs of nagerechten. Het subtiele evenwicht tussen de aroma's en de zuurte van de vruchten biedt interessante mogelijkheden om vlees (wild, gevogelte, ...), vette vis (sardines, makreel, tonijn, ...) te begeleiden of met een vleugje in gemengde salades te verwerken.

In de zomer biedt de Kruisbes de voldoening van een mooie oogst en het plezier van smaakvolle vruchten, maar pas op voor de doorns. In de tuin vindt hij zijn plaats in combinatie met Aalbessen, Frambozen of andere kleinfruitvariëteiten om een smakelijke haag te vormen.