Als er één onderwerp is dat vragen oproept én boeit, dan is het permacultuur. Kijk maar: in Frankrijk wordt dit woord gemiddeld 49.500 keer per maand op Google ingetypt, terwijl de term “moestuin” daar slechts 14.800 zoekopdrachten oplevert.

Hoe is die belangstelling te verklaren? Komt het doordat permacultuur werkelijk revolutionair is en de wereld zal redden? Of komt het eerder doordat er op de vraag “Wat is permacultuur?” een veelheid aan min of meer nauwkeurige antwoorden bestaat?

Ik kan je wel zeggen dat ik mezelf vanmorgen voor mijn hoofd sla omdat ik me vrijwillig heb aangemeld om dit nogal ongrijpbare onderwerp te behandelen. Maar nu we er toch zijn, gaan we ervoor... 😉

Wat is permacultuur?

Vraag het maar aan Wikipedia en dit is het antwoord: “Permacultuur is een systemische en holistische methode die erop gericht is systemen te ontwerpen (bijvoorbeeld menselijke woonomgevingen en landbouwsystemen, maar ze kan op elk systeem worden toegepast) door zich te laten inspireren door de natuurlijke ecologie (biomimicry) en de traditie”

Daar schiet je lekker veel mee op, nietwaar?

Om het eenvoudig te houden, stel ik voor dat je de definitie van Ferme du Bec Hellouin onthoudt, een voorbeeld bij uitstek: permacultuur of “permanente landbouw” betekent dat je je door de natuur laat inspireren om in je behoeften te voorzien zonder de planeet schade toe te brengen.

De ethiek en de belangrijkste principes

Ethiek neemt binnen de permacultuur een belangrijke plaats in en berust op drie grote principes die zijn geformuleerd door de grondleggers, Bill Mollisson en David Holmgren: zorg voor de aarde, zorg voor de mens en eerlijk delen.

De methode vertrekt vanuit een brede kijk op de tuin. Je houdt rekening met wat er al is én met de wisselwerking tussen alle elementen waaruit de tuin bestaat: planten, dieren en mensen. Zo kun je steeds zelfstandiger worden door bijna overal eetbare planten te kweken en tegelijk zuinig om te gaan met natuurlijke hulpbronnen en met je tijd.

Hoe ziet permacultuur er in de praktijk uit?

Binnen de permacultuur is het scala aan werkwijzen breed. Je denkt namelijk in systemen waarin alles nauw met elkaar verbonden is en je je technieken voortdurend aanpast aan de ontwikkeling van je tuin. Van de vele werkwijzen lijken mij er drie essentieel:

Het ontwerp of “design”

De ontwerpfase is cruciaal om een permacultuursysteem goed te laten werken. In deze fase organiseer je de verschillende ruimtes en verbind je ze met elkaar. Ook de woning wordt erbij betrokken en je baseert je op zorgvuldige observaties van wat er al is en van de natuur. Het ontwerp vormt een uitgangspunt, maar het is niet bedoeld om de tuin vast te leggen. De tuin blijft zich ontwikkelen naarmate hij groeit en je nieuwe dingen uitprobeert.

permacultuurontwerp

Voorbeeld van een ontwerp - bron: permaculture.org.uk via Pinterest

Respect voor de bodem

Bodembewerking volgens de traditionele methode komt binnen de permacultuur vrijwel niet voor. Geen diepploegen met een tractor, maar juist extra aandacht voor de levende organismen die in de bodem wonen en humus vormen. Net als in een biologische tuin speelt mulch een belangrijke rol binnen de permacultuur. Mulch beperkt het wieden en water geven, beschermt de bodem en houdt hem vruchtbaar. Het begrip afval bestaat eigenlijk niet: alles is een hulpbron!

Kweken op heuvels

Een van de bekendste technieken is de heuvel, die kenmerkend is voor permacultuur. Er bestaan allerlei recepten: een “gevulde” bosheuvel, sandwichheuvels en zelfs lasagneheuvels! Heuvels worden gewaardeerd om hun ergonomische vorm en maken een overvloedige oogst op een klein oppervlak mogelijk. Ze staan bekend als zelfvruchtbaar en onderhoudsvrij en gaan bovendien lang mee. Nadat je ze hebt aangelegd, hoef je de bodem niet meer te bewerken. Heuvels zijn niet overal nodig, maar in aangetaste gebieden en op plaatsen waar de bodem niet diep genoeg is, kunnen ze een uitkomst bieden.

Een model van een heuvel - permacultuur

Een model van een “hugelkultur”-heuvel - bron: Fermes d’Avenir

Van de vele voorbeelden van geslaagde permacultuurprojecten raad ik je de boeken van Joseph CHAUFFREY aan. In Normandië oogst hij jaarlijks bijna 300 kilo fruit en groenten uit zijn tuin van 150 m2, waarvan slechts 25 m2 voor de moestuin wordt gebruikt.

De valkuilen van permacultuur: pas op voor goeroes!

Permacultuur wordt soms veel meer als een filosofie voorgesteld dan als een methode voor tuinieren of groenteteelt, en daar wringt het soms. Tussen filosofie en religie ligt soms maar één stap, die snel kan worden gezet, met allerlei soms fantasierijke en min of meer ruimdenkende opvattingen als bagage.

Ook permacultuur lijkt niet te ontsnappen aan de wet van vraag en aanbod. Terwijl cursussen natuurlijk of biologisch tuinieren vrij zeldzaam zijn, is het aanbod van permacultuurcursussen de afgelopen jaren letterlijk geëxplodeerd. Naast serieuze centra duiken er nu talrijke elektronische boeken en onlinecursussen van twijfelachtige kwaliteit op. En zoals je waarschijnlijk al vermoedt, wordt deze kennis niet gratis gedeeld. De prijzen kunnen gemakkelijk oplopen tot enkele honderden euro’s. Laat je niet voor de gek houden: je wordt geen permacultuurtuinder in een paar uur!

Ik hoop dat je nu in het kort wat meer inzicht hebt gekregen in permacultuur… Heb je technieken uitgeprobeerd of ben je al overtuigd? Laat ons dan gerust weten wat jouw ervaringen zijn!

Meer informatie:

Websites over permacultuur:

Gerelateerde producten
Bezig met laden...