Salvia sclarea - Scharlei

De scharlei, in het Latijn Salvia sclarea, in de volksmond ook wel "Allegonda" genoemd, is een grote en prachtige, vaak tweejarige plant die elke liefhebber van een pastoors­tuintje, een wilde of natuurlijke tuin zal bekoren. Robuust en onderhoudsarm is deze sterk geurende salie decoratief door haar grote pluimen van bloemen in pastelroze en -blauwe tinten en haar zachte, grijsgroene, behaarde blad. Het is ook een eersteklas bijenplant en medicinale plant, die zichzelf uitzaait waar het haar uitkomt en zo lege plekken in de border of rotstuin opvult.

De scharlei behoort tot de lipbloemenfamilie. Deze botanische soort is oorspronkelijk afkomstig uit West-Azië en Zuid- en Midden-Europa en wordt gekweekt of is verwilderd in vele delen van Europa en Amerika. Ze wordt gekweekt om haar sierwaarde, maar ook voor de extractie van haar etherische olie die gebruikt wordt in aromatherapie en parfumerie. Als kortlevende vaste plant is het niet ongewoon dat ze uitgeput raakt na haar tweede jaar van bloei en het produceren van grote hoeveelheden zaad. De Salvia sclarea is een plant met een zeer snelle groei. In het eerste jaar produceert ze alleen blad, vanaf het tweede jaar gaat ze bloeien. Het blad, dat vaak wintergroen is, bestaat uit grote, behaarde en ruwe bladeren met een langwerpig driehoekige vorm, zo'n 15 tot 25 cm lang, met een getande rand. De kleur is een vrij licht grijsgroen en ze zijn zeer aromatisch; bij aanraking laten ze een kleverige, geurige substantie op de vingers achter. Uiteindelijk vormt de plant een opgaande pol die in bloei gemakkelijk 1 m hoog kan worden. De bloei vindt plaats van juni tot augustus. Deze bestaat uit lange, piramidevormige aren met talrijke bloemen van 2 à 3 cm lang, gegroepeerd in kleine trosjes. Elk trosje, een zogenaamde schijnkrans, wordt ondersteund door 2 schutbladen die eerst bleekroze zijn met mauve nerven en later verkleuren naar witachtig met groene nerven. De bloem bestaat uit een witte onderlip en een bleekblauwe tot roze-lila bovenlip. Deze bloemen, die druk bezocht worden door bijen, verspreiden een krachtige geur.

Eenmaal goed gevestigd kan de Salvia sclarea zeer koude winters tot -20°C en droge zomers overleven. Het is een plant met veel allure als solitair; het enigszins onwerkelijke schouwspel van haar grote pastelkleurige pluimen trekt meteen de aandacht. Op warme, beschutte standplaatsen in Nederland kan ze meerdere jaren leven en imposant worden, met een hoogte tot wel 1,50 m. Het is ook een zeer mooie plant voor in de border, die goed combineert met tal van struiken en vaste planten: rozenstruiken, Deutzia, vuurpijlen (Kniphofia), kruipende jeneverbes, andere saliesoorten, heiligenbloem en nog veel meer.