Brandnetel: een plant met veel voordelen

Brandnetelgier, toverdrank van de tuin

De brandnetelgier, die beter gefermenteerd brandnetelextract genoemd kan worden, ontstaat door de aerobe fermentatie van de bladeren en stengels van de brandnetel, gedurende één tot drie weken.

Door deze fermentatie komen de werkzame stoffen uit de planten vrij. Deze gier, die vaak wordt omschreven als een mengsel met een vreselijke geur, is echter, wanneer hij volgens de regels van de kunst wordt bereid, vrijwel reukloos, helder en gemakkelijk te bewaren.

De brandnetel staat bekend om zijn vermogen om te versterken, het microbiële bodemleven te stimuleren, de rijping van compost te bevorderen en de chlorofylfunctie te verbeteren.

Daarom wordt brandnetelgier, een waar elixer, gebruikt als preventieve behandeling tegen ziekten, maar ook als natuurlijke meststof. Zo heb je geen onnodige en schadelijke chemische producten voor het milieu meer nodig… en het is gratis!

Niets is gemakkelijker dan fermenteren: je hoeft alleen maar planten enkele dagen in water te laten weken. Het enige risico is dat de bewerking mislukt en de fermentatie overgaat in rotting. Je krijgt dan een bruinachtige, onwerkzame en bijzonder stinkende vloeistof. Een gefermenteerd extract dat op het juiste moment wordt opgevangen, verspreidt een aanvaardbare geur. Geen zorgen, het recept is heel eenvoudig … En wij leggen je alles stap voor stap uit, in deze handleiding : “Hoe maak je brandnetelgier?“

Als het vooruitzicht om een stinkend sap te maken je tegenstaat of je niet over de nodige tijd beschikt, weet dan dat je het ook kunt kopen! Je kunt kant-en-klare brandnetelgier kopen, die je met water moet verdunnen. Dat maakt het leven gemakkelijker voor stadstuiniers die moeite kunnen hebben om brandnetels te vinden, maar ook voor mensen met een kleine tuin, waar slechts kleine hoeveelheden nodig zijn.

Toepassingen van brandnetelgier

Hoewel brandnetelgier zijn voordelen op grote schaal nog niet wetenschappelijk heeft bewezen, behoort het tot de favoriete middelen van ecologische tuiniers die er veel waarde aan hechten hun groenten op natuurlijke wijze te telen, zonder kunstmest of pesticiden. Zowel in de moestuin als in de siertuin wordt het gebruikt als:

• Meststof, bemesting

Brandnetelgier wordt door zijn hoge stikstofgehalte vaak beschouwd als een natuurlijke meststof die de groei van planten stimuleert en de ontwikkeling van stengels, bladeren en wortels bevordert.

In werkelijkheid moet worden opgemerkt dat de term natuurlijke meststof of bemesting niet helemaal passend is, omdat het gehalte aan stikstof, fosfor en kali niet hoog genoeg zou zijn om als zodanig te worden aangemerkt. Dat neemt niet weg dat brandnetelgier wel degelijk werkzaam is, maar eerder als biostimulant.

Veel tuiniers zien namelijk een sterkere groei die leidt tot een vroegere ontwikkeling van de planten, natuurlijk bij bladgroenten maar ook bij tomatenplanten die eerder zouden bloeien en vrucht dragen. Dat is vooral interessant in gebieden met korte zomers.

Houd er ook rekening mee dat stikstof de bladvorming bevordert ten koste van de bloei. Daarom raden we aan brandnetelgier alleen als gietmiddel te gebruiken in de eerste weken na het planten, om de vegetatieve groei te stimuleren. Daarna kun je, indien nodig, smeerwortelgier gebruiken, die vooral de vruchtzetting bevordert.

• Repellent tegen plagen, waaronder bladluizen

Plantenextracten zijn geen echte pesticiden, omdat ze plagen niet uitroeien. Ze verstoren eenvoudigweg de oriëntatie van bepaalde insecten en beperken een plaag door hun bewegingsvrijheid en hun vermogen om zich voort te planten en zich te voeden te belemmeren. Plantenextracten bevatten moleculen waarvan sommige de plant aanzetten tot de productie van stoffen die haar onaantrekkelijk maken voor plaagdieren. Andere kunnen moleculen bevatten die inwerken op de stofwisseling van de plaag. Laat verse bladeren 12 uur weken: 1 kg op 10 liter water. Verdun tot 10%, dat wil zeggen meng 1 liter gier met een gieter van 10 liter water, bij voorkeur regenwater.

Brandnetelgier helpt bladluizenkolonies te bestrijden

• Stimulator van de natuurlijke afweer van planten

Plantenextracten activeren de afweer van planten en stimuleren en verbeteren zo de opname van mineralen. Vraag je echter altijd eerst af of ingrijpen nodig is. Als een plant gezond blijft, waarom zou je dan haar natuurlijke afweer stimuleren? Heeft ze dat echt nodig?

In een moestuin die op natuurlijke wijze wordt onderhouden, waar de biodiversiteit behouden blijft, pesticiden en kunstmest verboden zijn en de bodem wordt beschermd … Kortom, onder goede omstandigheden worden planten zelden ziek. En als er een plaag uitbreekt, beperken biologische bestrijders de schade, net als bijvoorbeeld insectengaas. Behandelen is dus niet nodig, zelfs niet met een plantenextract, als dat niet nuttig is. Als de planten daarentegen na een bijzondere gebeurtenis, zoals een hagelbui of een hittegolf, verzwakt zijn geraakt, kun je verdund gefermenteerd brandnetelextract aanbrengen met een concentratie van 20% (1 liter gier op 5 liter water), zodat ze snel op de aantasting kunnen reageren.

• Bestrijding van ijzerchlorose

Chlorose veroorzaakt verkleuring van het loof. Dit verschijnsel wordt niet veroorzaakt door een gebrek aan ijzer in de bodem, maar door een blokkade van de opname ervan, vaak als gevolg van een teveel aan kalk. Brandnetel bevat een behoorlijke hoeveelheid ijzer. Verneveling van gier verdund tot 5% of 10%, of toepassing als gietmiddel, zou de symptomen kunnen laten verdwijnen dankzij bacteriën die het ijzer opneembaar maken voor planten, zonder het probleem echter op te lossen. Het is absoluut noodzakelijk om structureel te werk te gaan en de bodem zo levend mogelijk te houden, onder meer door deze regelmatig te verbeteren met organische stoffen.

• Compostactivator

Plantenafval na het filteren en zelfs resten van de gier, ook ongefilterde, kunnen aan de composthoop worden toegevoegd. Gier staat erom bekend de afbraak van het compostafval te activeren en te versnellen.

• Onkruidbestrijder

Pure brandnetelgier wordt beschouwd als een goede natuurlijke onkruidbestrijder. Let op: wanneer het op deze manier wordt gebruikt, is het ook vervuilend. Het hoge stikstofgehalte veroorzaakt namelijk een ophoping van nitraten, die ontstaan door de nitrificatie van stikstof, in de bodem. Dat leidt tot een aanzienlijke giftigheid voor fauna en flora en schaadt dus de biodiversiteit. Laten we niet vergeten dat producten, ook natuurlijke, niet zonder onderscheid mogen worden gebruikt!

Andere toepassingen van brandnetel

• De brandnetel, een pijler van de biodiversiteit

Hoewel de brandnetel niet geliefd is en als een ‘onkruid’ wordt beschouwd, is hij toch waardevol in tuinen, vooral in ecologische tuinen. De brandnetel is namelijk een waardplant voor talloze insecten, waaronder verschillende soorten rupsen, zoals die van de dagpauwoog en de kleine vos.

Laat daarom altijd een klein wild hoekje met brandnetels in je tuin: de dieren zullen je ervoor belonen!

Links: rups van de kleine vos (Aglais urticae) – Rechts: lieveheersbeestjes in de paartijd.

• De brandnetel, een geneeskrachtige plant die ook in de keuken kan worden gebruikt

De brandnetel is heerlijk in soep en zit boordevol vitaminen en mineralen. Hij wordt ook gebruikt in vochtafdrijvende en antibacteriële kruidenthee en stimuleert zelfs de haargroei!

In de keuken geeft hij smaak aan allerlei bereidingen, zoals salades, quiches, cakes, koekjes en zelfs pesto!

Brandnetelcake (met dank aan: Association Cueillir)

Meer informatie :

• “Brandnetelgier en aanverwante producten” uitgegeven door Terran.
•  “Revolutie in de moestuin” van Guylaine Goulfier.
• Onze handleiding: zelf brandnetelpoeder maken