Convolvulus, Turkse winde: zaaien, planten en verzorgen

Beschrijving en plantkunde

De Convolvulus, meestal winde genoemd, is een plant die afkomstig is uit rotsachtige gebieden en droge, stenige heuvels rond de Middellandse Zee, vooral uit Turkije en Egypte. Hij behoort tot de grote familie van de Convolvulaceae, net als de Ipomoea en de purperwinde.

Hoewel Convovulus in het Latijn ‘zich omwinden’ betekent, zijn niet alle windesoorten dus klimmend! Het geslacht omvat ongeveer 250 soorten eenjarige en vaste kruidachtige planten en zelfs halfheesters. Naast wilde soorten die als onkruid worden beschouwd, zoals de akkerwinde (Convolvulus arvensis), de kaasjeskruidwinde of mediterrane winde (Convolvulus althaeoides) en de haagwinde (Calystegia sepium), die bij gunstige omstandigheden woekerend kunnen worden en kruipend of klimmend tussen de omliggende planten groeien, bestaan er ook niet-invasieve Convolvulus-soorten.

Tot de meest verspreide soorten behoren Convolvulus cneorum, de zilverwinde of ook Turkse winde, Convolvulus sabatius, de Mauritaanse winde of blauwe winde, die vaste windesoorten zijn, en Convolvulus tricolor, meestal driekleurige winde of dagschone genoemd, die als eenjarige wordt gekweekt.

In ons klimaat worden ze, afhankelijk van de soort, als eenjarige of niet volledig winterharde vaste planten gekweekt. Sommige windesoorten overleven onze zachte winters en zijn bestand tegen korte vorstperiodes van ongeveer -10 tot -15 °C. De dagschone, die waarschijnlijk het meest vorstgevoelig is, wordt in de koudste streken van ons land als eenjarige gekweekt.

Dankzij zijn snelle en krachtige groei vormt de vaste of eenjarige winde, anders dan haar verwanten de Ipomoea’s, een dichte, vertakte struik met een compacte, brede of overhangende groeiwijze, die 10 tot 50 cm hoog en tot 80 cm breed kan worden. De convulvulus tricolor of dagschone vormt een kruipende pol, terwijl Convolvulus sabatius ideaal is voor hangmanden.

Convolvulus cneorum – botanische illustratie van P.J. Redouté

De eindeloos lange bloei, die het loof bezaait, begint in maart-april (afhankelijk van de regio) en eindigt pas bij de eerste nachtvorst. In de bladoksels en aan de uiteinden van de twijgjes ontstaan kleine boeketten van tol vormige knoppen, die uitgroeien tot trechtervormige bloemen van 2 tot 5 cm breed, alleenstaand of per 3 of 6 gegroepeerd in kleine gevorkte bloeiwijzen. De bloemen zijn geplooid en bestaan uit 5 segmenten die aan de basis vergroeid zijn tot een klokje, omsloten door een behaarde kelk. Ze worden gedragen door een zeer korte bloemsteel en hebben gekartelde randen met een zijdeachtige onderzijde.

Deze delicate, zeer wijd uitlopende trompetvormige bloemkronen bloeien in effen of bonte kleuren. Ze openen als mooie trompetten, wit en soms subtiel lichtroze aangelopen bij Convolvulus cneorum, pastelblauw bij Convolvulus sabatius of hemelsblauw tot indigo, zachtroze tot lila, rood of wit bij de dagschone. Deze laatste windesoort onderscheidt zich van haar verwanten door een vaak uniek patroon met meer gevarieerde kleuren, gerangschikt in concentrische halo’s met drie contrasterende kleuren, vandaar de naam driekleurige winde.

De zijdeachtige textuur van de bloembladen van de winde laat soms fijne vaatjes door de bloemkroon heen schemeren, wat doet denken aan de delicate bloemen van petunia’s of Ipomoea’s. De keel, waarin de gele meeldraden zitten, wordt geaccentueerd door een klein stervormig hart in het midden, dat de kleur van de bloemkroon nog meer laat oplichten.

Deze volledig geopende bloemkronen openen zich ‘s morgens en sluiten zich bij het vallen van de avond weer als een rank. Ze blijven zich tot in het najaar overvloedig vernieuwen.

Deze eindeloze en nectarrijke bloei trekt veel bestuivende insecten aan.

De bloemen maken plaats voor openspringende vruchten in bolvormige capsules met zeer kleine zaden.

De dichte, krachtige vegetatie is bladverliezend, wintergroen of halfwintergroen, afhankelijk van de soort en het klimaat. Het loof verschilt per soort. De goed vertakte twijgen dragen kleine, gesteelde, gaafrandige, langwerpig lancetvormige bladeren van 3 tot 6 cm lang bij Convolvulus cneorum of Turkse winde. Deze soort heeft kenmerkende bladeren die bedekt zijn met glanzende, zilverkleurige zijdeharen en het hele jaar groen blijven. Convolvulus althaeoides heeft aan de basis gaafrandige bladeren, die naar het uiteinde van de stengels toe steeds dieper ingesneden zijn en lijken op die van kaasjeskruid.

De winde is goed aangepast aan het mediterrane klimaat waar hij vandaan komt en heeft afhankelijk van de soort een wisselende winterhardheid.

Enkele Convolvulus-soorten: C. sabatius, C. cneorum en C. tricolor

Deze plant voor droge rotstuinen is gemakkelijk te kweken in de zon, in lichte, zeer goed doorlatende grond die eventueel stenig, rotsachtig of zanderig en zelfs kalkrijk mag zijn. In het zuiden van ons land verdraagt hij ook halfschaduw. In koude streken kun je hem het beste in een pot planten om hem ‘s winters tegen vorst te beschermen en hem tijdens het mooie seizoen weer buiten te zetten!

De winde is ideaal voor hangmanden, bloembakken of potbeplanting, in een rotstuin of in een tuin aan zee, in een rotstuin, langs borderranden, boven een muurtje of in hangmanden of schalen, waaruit hij in bloeiende watervallen naar beneden zal hangen.

Belangrijkste soorten en variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Andere interessante variëteit

Convolvulus cneorum - Zilverwinde

Dit is een zeer mooie struikwinde met prachtig wintergroen, zilvergroen loof dat het hele jaar door decoratief is. Deze sobere plant is uitstekend geschikt voor een droge rotstuin, een plantenbak en ook voor tuinen aan zee!

• Bloeitijd mei tot september
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Convolvulus sabatius Moroccan Beauty - Winde

Met zijn lichte, overhangende groeiwijze is dit de perfecte variëteit voor hanging baskets! De plant is bestand tegen lichte vorst.

• Bloeitijd juli tot november
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Convolvulus tricolor Pavillon Bleu (zaad) - Dagschone

Een prachtige eenjarige winde met helderblauwe bloemen. Zeer rijkbloeiend en gemakkelijk te zaaien, dus geschikt voor iedereen. Ideaal voor hanging baskets.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 16 cm

Productfiche bekijken

Dagschone Royal Ensign (zaad)

Een mengsel van eenjarige trompetbloemen in blauw, soms roze of wit. Door de spreidende en mooi bossige groeiwijze is deze plant geschikt voor borderranden, potbeplanting en schalen.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Convolvulus althaeoides - Mediterrane winde

Deze uitlopende variëteit valt op door het sterk ingesneden loof en de felroze bloemen. Plant deze in een droge rotstuin.

• Bloeitijd mei tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je de winde of Convolvulus?

Sommige winden, zoals de Convolvulus cneorum of zilverwinde en de Convolvulus althaeoides zijn redelijk winterhard en bestand tegen kortdurende vorst (-8 tot -15 °C). Andere, zoals de Convolvulus sabatius of Mauritaanse winde, worden in Zuid-Frankrijk geteeld als kortlevende vaste planten, terwijl de dagschone of convolvulus tricolor in ons klimaat als eenjarige wordt geteeld. De meeste overleven in de volle grond alleen in gebieden waar het niet te streng vriest. In minder milde streken kan de winde ook in een pot of in hangmanden worden geplant.

De winde stelt weinig eisen en neemt genoegen met elke goed doorlatende grond en een zeer zonnige standplaats, beschut tegen de wind, waar hij rijker zal bloeien. Hij verdraagt droogte goed en heeft een voorkeur voor lichte, stenige, kalkrijke of zanderige grond, zonder teveel water. Stilstaand vocht verdraagt hij niet.

Dankzij zijn snelle groei en geringe onderhoudsbehoefte is de winde geschikt om een kusttuin of een vakantietuin zonder water te laten bloeien.

De winde vormt dichte, rijkbloeiende tapijten en is een bossige bodembedekker, perfect voor een droge rotstuin, in grote potbeplantingen, bloembakken op het terras of balkon, in hangmanden, boven een muurtje of in grote bloeiende vlakken om randbeplanting langs paden te accentueren, om een pad te laten bloeien en langs de randen van borders met zomerbloeiers.

Wanneer en hoe plant je de vaste winde?

Plant onze vaste Convolvulus in perskluitjes of kweekpotjes in de volle grond of in een pot, altijd wanneer het risico op strenge vorst en hoge temperaturen is geweken, van maart tot mei of van september tot november. In afwachting daarvan kun je ze in een pot voortkweken om hun groei te versnellen in een veranda of lichte kas, bij een temperatuur boven 14 °C, voordat je ze buiten uitplant.

In de volle grond

Plant ongeveer 3 tot 5 windes per m 2. Zet de planten, afhankelijk van de variëteit, 0,30 tot 60 cm uit elkaar. Langs een pad of in een border kun je ze in groepen planten voor een mooie, onderhoudsarme bloei. Verbeter zware grond met rivierzand en potgrond.

Op grond die te veel vocht vasthoudt, kun je je Convolvulus gerust in een verhoogde border of op een heuveltje planten, waar het water gemakkelijk wegstroomt.

• Bereid de grond voor door deze oppervlakkig om te spitten
• Graaf een plantgat dat 2 tot 3 keer groter is dan de wortelkluit
• Bedek de bodem met grind of kleikorrels voor een goede drainage
• Meng de uitgegraven grond met stenen en grind
• Plaats het perskluitje in het midden van het plantgat, met de wortelhals op grondniveau
• Vul het plantgat weer met grond
• Druk de grond aan
• Geef overvloedig water

Hoe plant je Convolvulus in een pot of hangmand?

Alle Convolvulus zijn perfect voor hangmanden, bloembakken, schalen of potbeplantingen, van waaruit ze in mooie watervallen naar beneden hangen! In minder milde streken is dit zelfs een interessante optie! Plant ze in een rijk, goed doorlatend mengsel dat voor de helft uit potgrond en rivierzand bestaat.

• Dompel de wortelkluiten goed onder in water voordat je plant
• Breng een flinke laag drainage (grind of kleikorrels) aan in een pot of bloembak
• Plant in een mengsel van tuingrond, potgrond en grof zand
• Zet de planten in de zon
• Geef overvloedig water en daarna regelmatig zodra de grond aan de oppervlakte droog is

Op onze blog vind je alle geheimen voor het planten van een bloembak.

Scène met een Convolvulus cneorum met prachtig zilverkleurig blad op de voorgrond

zaai

Als je al planten van eenjarige Convolvulus had, heb je misschien na de bloei de kleine zaden uit de verdroogde zaaddozen verzameld voor je toekomstige zaai. Zo niet, kies dan uit onze zaden van driekleurige winde en zaai ze van maart tot april in zaaibakjes of een zaaibak en in mei of juni rechtstreeks in de volle grond, wanneer de bodem goed is opgewarmd en de temperaturen 18-20 °C bereiken.

In een zaaibak

• Laat de zaden van driekleurige winde ongeveer 2 uur in water weken
• Zaai de zaden 3 cm diep in een zaaibak gevuld met potgrond en wat zand
• Houd de grond vochtig bij 20 °C, tot de kieming na 5 tot 14 dagen plaatsvindt
• Verspeen de kiemplanten afzonderlijk zodra ze sterker zijn geworden, of plant ze in de volle grond of in grotere potten wanneer de buitentemperatuur dat toelaat, zonder de wortelkluiten uit elkaar te halen

Voor zaaien op de plaats van bestemming, van mei tot juni:

Je kunt de zaden van driekleurige winde ook rechtstreeks op de plaats van bestemming in een opgewarmde bodem zaaien.

• Maak de bodem goed los tot een spa diep
• Zaai 4 tot 5 zaden per zaaikuiltje in gaten die even diep zijn als de zaden, met een onderlinge afstand van 30 cm
• Dek af met enkele centimeters potgrond
• Druk licht aan met de achterkant van een hark
• Houd de bodem vochtig tot de kieming, die 1 tot 2 weken duurt
• Dun de zaailingen uit en houd één plant per 15 of 20 cm over

Lees alles over het zaaien van eenjarige zaden in onze adviesfiche: « Eenjarige zaden zaaien: hoe doe je dat goed, in de volle grond of in een zaaibak? »

Onderhoud van Convolvulus

Zodra de plant goed is aangeslagen, vraagt de Convolvulus weinig onderhoud. Hij is waardevol in tuinen aan de kust of tuinen zonder beregening, omdat hij zeer goed tegen droogte kan: geef in droge periodes één tot twee keer per week water en laat de grond tussen twee gietbeurten goed opdrogen. Geef in de winter maar heel weinig water. Vermijd absoluut een teveel aan water en laat de grond altijd opdrogen tussen twee gietbeurten.

Verwijder de uitgebloeide bloemen geleidelijk met een snoeischaar om de bloei te verlengen.

Snoei bij vaste variëteiten en in een zacht klimaat de pollen licht terug aan het einde van de bloei en bescherm ze met een goede mulchlaag van afgevallen bladeren. In koude streken kunnen vaste winden in een vorstvrije ruimte worden gezet.

In minder milde streken moeten winden die in potten worden gekweekt elk jaar worden verpot. Trek in koude streken de planten van de driekleurige winden uit, want ze bezwijken al bij de eerste vorst.

Mogelijke ziekten en plagen

Alleen bij zeer droog en warm weer kan rode spint een geduchte vijand zijn voor de winde: besproei het loof om ze te verjagen, want ze hebben een hekel aan vocht.

Vermeerdering

De struikwinden of vaste winden kun je van mei tot juli stekken of in het voorjaar scheuren, terwijl de driekleurige winde, Convolvulus tricolor of dagschone, zich elk jaar uitzaait. Volg onze bovenstaande adviezen om de zaden van de driekleurige winde goed te zaaien.

Pollen scheuren

In maart scheur je de pollen van 2 of 3 jaar oude vaste Convolvulus.

• Til de pol op met een spitvork
• Verdeel de wortelkluit in meerdere delen met wortels
• Plant elke nieuwe plant meteen opnieuw in een pot of in de tuin, in goed doorlatende grond

Hoe stek je Convolvulus?

• Neem toppen van bloemloze stengels van ongeveer 15 cm lang
• Verwijder de onderste bladeren en laat slechts 2 bovenste bladeren zitten
•  Plant je stekken in een zeer luchtig mengsel van potgrond en zand, dat je licht vochtig houdt tot ze wortels hebben gevormd
• Zet de stekken bij 20 °C
• Kweek ze tot het volgende voorjaar in een afzonderlijk kweekpotje, beschermd tegen vorst
• Plant ze na de laatste vorst in de volle grond of in grotere potten

Convolvulus combineren

In hangmanden, bloembakken, rotstuinen, aan de rand van borders of in borders: de Convolvulus past zich aan alle wensen aan, in de volle grond of in een pot, in alle tuinen met een natuurlijke of naturalistische stijl of romantische tuinen, in droge tuinen en tuinen aan zee, om zeer bloemrijke scènes te creëren. Met zijn pastelkleurige of felle tinten leent hij zich voor chique of dynamische combinaties.

Aan de rand van een romantische border met roze, blauwe en witte harmonieën zorgen de zilverwinde en de Convolvulus sabatius voor een verfijnde toets aan de voet van rozen, struikmalva’s, Alcea rosea of een Kaapse malva, omringd door gewoon duizendblad, Agastache, Italiaanse ossentongen, loodkruid, Echinops en kruisdistels.

Een combinatie-idee op een zonnige talud: Convolvulus cneorum, Genista tinctoria ‘Royal Gold’, Stipa tenuifolia en Erigeron karvinskianus

Om een grijs en zacht tapijt te creëren, combineer je de zilverwinde met Cerastium tomentosum, ook wel viltige hoornbloem genoemd, Anaphalis margaritacea of witte knoop, alsem en Armeria maritima of Engels gras.

Combineer in de rotstuin Convolvulus cneorum met planten die dezelfde, enigszins droge groeiomstandigheden waarderen, zoals alpenasters, klokjes, Dianthus deltoides of Dianthus arenarius, ook wel zandanjer genoemd, zonneroosjes, Arabis caucasica, ijsbloemen, schoenlappersplanten en blauwkussens. Wissel ze af met enkele pollen Carex, sierhaver, Dianthus plumarius en blauw schapengras.

Geef de zilverwinde in een rotstuin ook mediterrane vaste planten, zoals heiligenbloemen, strobloemen, rozemarijn en kruipende Amerikaanse seringen, lavendel, Cistus en vetplanten.

De bloemen in pasteltinten combineren prachtig met het purperkleurige loof van purperklokjes of het blauwgroene loof van Lychnis coronaria en creëren zo midden in de zomer zeer zachte scènes.

In een border met zomerbloeiende vaste planten slingert de Convolvulus zich gemakkelijk tussen penstemons, luchtige grassen, overblijvend vlas en juffertjes-in-het-groen.

In potten en hangmanden vormen de Mauritaanse winde en de driekleurige winde prachtige combinaties met verbena’s, Surfinia-petunia’s, Bidens, Lantana’s, zinnia’s en diascia’s, in scènes met contrasterende of juist zachtere kleuren.

Een voorbeeld van een combinatie in een hangmand: Convolvulus sabatius, Lobelia ‘Snow White’ (of ‘Hot Bavaria’, dat staat ook heel mooi!), Petunia ‘Tumbelina Belinda’ en Dichondra ‘Silver Falls’

Meng ze in potbeplantingen met andere eenjarige planten, zoals Impatiens, prunkwinden, lobelia’s en geraniums.