Voorjaarszonnebloem, Doronicum: planten, vermeerderen en onderhouden

Beschrijving en plantkunde

Het geslacht Doronicum omvat bijna 35 soorten kruidachtige vaste planten die van nature voorkomen in Eurazië tot in Siberië, waar ze groeien in bossen, struwelen, graslanden, zuurminnende vegetatie, puinhellingen en rotsachtige puinhellingen tot op 1900 m hoogte in Turkije voor de soort orientale (syn. Doronicum caucasicum). In onze tuinen telen we vooral de voorjaarszonnebloem (Doronicum orientale) en Doronicum plantagineum, die in Frankrijk algemeen voorkomt, met hun variëteiten of hybriden.

Deze krachtige bovengronds afstervende vaste planten hebben knolwortels of uitlopervormende wortels met vlezige wortelstokken, die aan de buitenkant bruin en aan de binnenkant wit zijn en zich langzaam uitbreiden, waardoor ze uiteindelijk grote kolonies vormen als de standplaats geschikt is. De grondstandige bladeren zijn hartvormig of ovaal, soms getand en fijn behaard (vooral bij D. plantagineum), worden gedragen door een lange bladsteel en staan in rozetten waarop lange, slanke, cilindervormige, behaarde en weinig of niet vertakte bloemstengels van 20 tot 100 cm hoog staan. Deze dragen enkele kleine, ongesteelde, bijna omsluitende bladeren. Het loof verschijnt vroeg in het voorjaar, snel gevolgd door de bloemen, en verdwijnt bij overmatige zomerhitte of winterkou.

De bloeiwijzen zijn solitaire bloemhoofdjes van 2,5 tot 5 cm in doorsnee, die lijken op gele margrieten en voorzien zijn van zeer fijne goudgele lintbloemen, die in één rij staan en een kanariegeel hart omringen. Het bloemhoofdje rust op een omwindsel van schutbladen van gelijke lengte, die in 2 of 3 rijen over elkaar liggen. In de natuur duurt de bloei van maart tot juli, maar bij ons valt die eerder in april voor de soort orientale en in mei-juni voor plantagineum. Na verloop van tijd wordt de bloei overvloediger. Maak je geen zorgen als het loof in de loop van de zomer verdwijnt. Hitte en droogte zorgen er vaak voor dat de plant in rust gaat, vooral bij D. orientale, die in het najaar opnieuw loof vormt en soms zelfs opnieuw bloeit als je de uitgebloeide bloemen hebt weggeknipt. De levensduur van de plant is zeer variabel: van zeer kort tot zeer lang als de standplaats geschikt is, dus zonnig en met een rijke, frisse, goed doorlatende grond.

Doronicum orientale: botanische illustratie en bloei

De vruchten zijn dopvruchten die langwerpig en cilindervormig zijn, behaard en voorzien van diepe voren. Er zijn 2 typen: die in het midden dragen een zijdeachtig vruchtpluis, terwijl die aan de rand kaal zijn. Zo kunnen Doronicum-soorten worden onderscheiden van het geslacht Arnica, waarvan alle dopvruchten een vruchtpluis dragen en bovendien weinig voren vertonen.

Belangrijkste variëteiten van Doronicum

Variëteiten van de soort Doronicum orientale

Doronicum orientale Little Leo - Voorjaarszonnebloem

Vaste plant met wortelstokken die zich langzaam uitbreidt en vroeg in het voorjaar charmante, dubbele margrietvormige bloemen biedt, in een zeer heldere gele kleur. Deze plant staat vooral graag in de zon, in goed doorlatende grond.

• Bloeitijd april tot juni
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Doronicum orientale Magnificum - Voorjaarszonnebloem

Vaste plant met vroege bloei die tuinen verlicht met grote tuinmargrieten met fijn ingesneden citroengele bloembladen, boven lichtgroen, hartvormig en getand loof.

• Bloeitijd mei, juni
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

Variëteiten van de soort Doronicum plantagineum

Doronicum plantagineum - Weegbreezonnebloem

Uitlopervormende vaste plant met fijne margrietvormige bloemen van 10 cm doorsnee, in een vrolijke gele kleur, die een mooie pol met zachtgroene, ovale tot lancetvormige bladeren verlichten. Winterhard en sterk, vraagt deze plant geen onderhoud, maar geeft ze de voorkeur aan vochthoudende grond.

• Bloeitijd mei, juni
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je de voorjaarszonnebloem?

Plant de voorjaarszonnebloem op een zonnige standplaats of in de halfschaduw, in goed doorlatende, vochtige en bij voorkeur zandlemige, voedselrijke grond. De plant heeft zelden last van plagen. Plant hem niet in zware, kletsnatte grond, waar de wortelstok kan gaan rotten, vooral niet bij de soort orientale.

Voeg bij zeer zanderige grond een handvol turf toe om wat vocht vast te houden.

Wanneer planten?

Plant je voorjaarszonnebloemen bij voorkeur in het najaar, van september tot november, of in februari-maart.

Hoe planten?

Deze plant is gemakkelijk te kweken.

• Dompel het kweekpotje onder in een emmer water, zodat de wortelkluit goed vochtig wordt.
• Graaf een ruim plantgat dat minstens 3 keer breder is dan de wortelkluit, want de wortels blijven vrij oppervlakkig en groeien breed uit.
• Voeg enkele handenvol zand en grind toe voor een goede drainage rond de wortels. Kies bij zware grond voor planten op een heuveltje of in een rotstuin.
• Geef een dosis hoornmeel als de grond zanderig is.
• Zet de plant in het plantgat en begraaf de kroon van de plant iets dieper.
• Vul het plantgat weer met grond en druk deze licht aan.
• Geef water en breng mulch aan bij droog weer.

Onderhoud

• Geef vanaf april water als het voorjaar droog is.
• Knip de uitgebloeide bloemen weg om te voorkomen dat de plant verzwakt.
• Mulch de bodem in de zomer om deze vochtig en koel te houden.
• Een natte zomer kan valse meeldauw op het loof in de hand werken. Verwijder de aangetaste bladeren en besproei de plant eventueel met paardenstaartgier.
  Overmatige vochtigheid in de winter kan ervoor zorgen dat de plantvoet gaat rotten. Plant hem in een rotstuin of voeg grind toe aan de bodem van het plantgat.

Vermeerderen

De eenvoudigste vermeerdering bestaat uit het scheuren van de pol in het najaar of uit zaaien in het voorjaar.

Pol scheuren

Scheur de pollen met bladeren in het najaar en plant ze meteen opnieuw in de volle grond of in potten gevuld met potgrond gemengd met zand.

Zaai

Zaai van februari tot april onder koud glas de zaden die in de zomer zijn geoogst.

Verspeen zodra de kiemplanten hanteerbaar zijn en plant de jonge planten het volgende najaar in de volle grond.

Toepassingen en combinaties

Door hun wilde uitstraling en hun sterke karakter kunnen voorjaarszonnebloemen mooie tapijten vormen in loofbossen met takken die nog in knop staan, wanneer sleutelbloemen, akeleien, longkruid, vrouwenmantels, daslook, narcissen en sterhyacinten bloeien: een ietwat wilde samenstelling waar bijen dol op zijn!

Een mooi voorbeeld van een combinatie voor halfschaduw: Hyacinthoides hispanica en Allium ursinum, Doronicum (‘Little Leo’, ‘Magnificum’), Hosta sieboldiana var. elegans en Euphorbia polychroma

Ze kunnen ook worden gebruikt als borderrand of aan de voet van voorjaarsheesters, zoals Japanse sierkweeën en bladverliezende Amerikaanse seringen, of in een rotstuin. Tussen voorjaarsbollen zoals tulpen zorgen ze voor een lichte en heldere uitstraling, gecombineerd met het blauw van vergeet-mij-nietjes en het oranje van IJslandse papavers.

Voor een zeer sierlijke sfeer plant je een zwart tapijt van Ophiopogon niger met enkele pollen Doronicum en voeg je een of meerdere bollen van de bijzondere Perzische kievitsbloem Adiyama toe. Deze samenstelling past in een grote, kleurrijke plantenbak, want de voorjaarszonnebloem verdraagt teelt in een schaal en in potten.

Aarzel niet om de bloemen bij het openen van de knoppen te plukken voor schitterende voorjaarsboeketten.