Hoe vermeerder je gentianen?

Omdat de gentiaan van nature in bergachtige gebieden voorkomt, is de gentiaan een winterharde vaste plant met prachtige, zeer kleurrijke trompet- of stervormige bloemen. Met een bodembedekkende of opgaande groeiwijze maakt deze plant altijd indruk in een vochtige rotstuin! Of het nu gaat om de stengelloze gentiaan of de gele gentiaan (Gentiana lutea), die wordt gebruikt vanwege haar geneeskrachtige eigenschappen of voor de productie van likeur: deze zeer aantrekkelijke alpineplant kun je op verschillende manieren vermeerderen: door te zaaien, door de wortelstok te scheuren of door stengelstekken te nemen. Wil je de gentiaan in je tuin zetten? Ontdek dan onze handleiding en leer alles over het vermeerderen van de gentiaan!

De gentiaan vermeerderen door te zaaien

Wanneer zaai je gentianenzaden?

Zaai de gentiaan in het najaar onder koud glas. Gebruik bij voorkeur verse gentianenzaden, want oude zaden kiemen langzamer en onregelmatiger.

Hoe zaai je de gentiaan?

Benodigdheden:

• minikas (of een geperforeerd zaaibakje)
• zaai- en stekgrond
• grof zand of kleikorrels
• gentianenzaden
• plantenspuit

Gentiaan zaaien:

Om de kieming op gang te brengen, hebben de zaden een periode van stratificatie nodig, waarin ze koud en vochtig worden gehouden. Deze winterse omstandigheden maken de zaadhuid zachter, bevorderen de gasuitwisseling en doorbreken zo de rustperiode. Er zijn twee mogelijkheden: doe de zaden twee maanden in de koelkast in een plastic zak en zaai ze daarna aan het begin van het voorjaar in een zaaibakje, of zaai ze in het najaar en zet het zaaibakje buiten totdat de zaden kiemen.

• Vul de bodem van je minikas met een drainerende laag van 2 cm dikte, bestaande uit zand of kleikorrels, en bedek die daarna met potgrond;
• Maak de potgrond vochtig en druk hem licht aan;
• Verdeel de zaden gelijkmatig over het oppervlak;
• Verkruimel een zeer dun laagje potgrond over de zaden, zodat ze maar net bedekt zijn;
• Geef voorzichtig water met de plantenspuit;
• Dek het geheel af met het deksel, een plastic zak of een glasplaat;
• Houd het substraat vochtig.

Voor natuurlijke stratificatie zet je het zaaibakje buiten, bij een temperatuur tussen 0 en -5 °C en op een donkere plek. Gentianen groeien vrij langzaam; de zaden komen meestal binnen drie maanden op. Zet het zaaibakje zodra de kiemplanten verschijnen op een warmere plek met een temperatuur van maximaal 18 °C, bijvoorbeeld in een kas of op een veranda. Houd de scheuten in de gaten en verwijder af en toe het deksel om te luchten en het ontstaan van ziekten te voorkomen. Dun de kiemplanten indien nodig uit en verspeen ze in afzonderlijke kweekpotjes zodra ze groot genoeg zijn om vast te pakken. Je kunt de planten het volgende voorjaar in de volle grond uitplanten. Let er daarbij op dat je de wortels niet beschadigt.

De gentiaan vermeerderen door de pollen te scheuren

Wanneer scheur je de gentiaan?

Je kunt de gentiaan aan het begin van het voorjaar scheuren bij soorten die in het najaar bloeien, of aan het begin van het najaar bij soorten die in het voorjaar of de zomer bloeien. Werk bij vochtig weer; dan komt de wortelkluit gemakkelijker uit de grond. Met deze eenvoudige methode deel je zeer dichte pollen om de plant te verjongen, de groei van jonge wortels te stimuleren en de bloei langer in stand te houden. Gebruik deze techniek om de drie jaar, vooral bij soorten met een bodembedekkende groeiwijze, zoals de stengelloze gentiaan of de voorjaarsgentiaan, die allebei blauwe bloemen produceren. Soorten die een bladrozet vormen, kun je niet scheuren, zoals Gentiana lutea met gele bloemen.

Hoe scheur je de gentiaan?

Benodigdheden:

• spitvork, spade

De gentiaan scheuren:

• Kies een krachtige plant.
• Steek de wortelkluit van je gentiaan ruim rondom los met een spitvork of spade.
• Steek het gereedschap rondom de plant verticaal in de grond om een cirkel te vormen.
• Gebruik de steel als hefboom om de wortelkluit op te tillen en steek de plant uit zonder de wortels te beschadigen.
• Verdeel de pol met een spade of, als dat niet lukt, met een goed scherp mes in twee of drie delen.
• Plant de gentianepollen meteen opnieuw op de gewenste plekken, in goed doorlatende, vooraf bewerkte grond die met compost is verrijkt.
• Druk de grond voorzichtig aan en geef overvloedig water.
• Mulch rond je gentianen om het vocht in de bodem vast te houden.
• Blijf regelmatig water geven, vooral bij hoge temperaturen.

De gentiaan vermeerderen door stekken

Wanneer stek je de gentiaan?

Deze techniek pas je bij bepaalde soorten aan het einde van het voorjaar toe, zoals de Gentiana verna, de Gentiana scabra en de Gentiana sino-ornata.

Hoe stek je de gentiaan?

Benodigdheden:

• grind
• zand
• tuingrond verrijkt met turf of humus
• kleikorrels
• snoeischaar of mes
• wortelstimulator
• potlood
• kweekpotje
• kweekkap, fles of plastic zak
• plantenspuit

Een gentiaan stekken:

• Maak het substraat voor de stek door grind, tuingrond en zand te mengen.
• Vul je kweekpotje met een laag kleikorrels van 2-3 cm en voeg daarna het substraat toe. Maak het substraat vochtig.
• Neem een scheut van de gentiaan van 7 tot 10 centimeter lang zonder bloemen of bladknoppen. Knip de scheut onder een knoop af. Je kunt ook een kruipende tak aan de rand van de plant kiezen die zelf al wortels heeft gevormd.
• Verwijder de onderste bladeren van de stengel en laat bovenaan een bladrozet zitten.
• Dompel de stek in de wortelstimulator.
• Maak een gat in het substraat en steek de stek erin.
• Geef water zonder de bladeren nat te maken.
• Zorg ervoor dat het substraat altijd vochtig blijft.
• Dek de stek af met een kweekkap. Dit is een stek onder verhoogde luchtvochtigheid. Zet de stek op een beschaduwde, koele plek.

Je kunt meerdere stekken in dezelfde pot zetten. Kies in dat geval een pot met een diameter van 20 tot 30 cm en zet de stekken op enige afstand van elkaar, dicht bij de rand van de pot. Vergeet niet om de kweekkap om de 2-3 dagen te verwijderen, want door te veel condens kunnen de stekken gaan rotten. Je kunt de stekken het volgende jaar in de volle grond planten.

Lees ook

⇒ Alles over de gentiaan: planten, kweken en verzorgen

⇒ Bekijk onze tips voor het kiezen van een gentiaan

⇒ Ontdek alle stappen voor zaaien in een zaaibakje

⇒ Alles over stekken: alles over de verschillende technieken en onze tips en wortelstimulatoren: een hulpmiddel bij het stekken