Hieracium pilosella - Muizenoor

De Hieracium pilosella, ook wel Pilosella officinarum genoemd en beter bekend als muizenoor, is een kleine, kruipende medicinale vaste plant die in Nederland veel voorkomt op droge, braakliggende plekken. In de tuin wordt deze geduchte concurrent ingezet als bodembedekker, vooral op droge en zeer goed doorlatende grond, waar ze de kieming en groei van onkruid voorkomt. Ze is niet alleen effectief, maar ook sierlijk wanneer ze zich over de grond uitspreidt tot een licht zilverachtig tapijt bezaaid met licht citroengele, paardenbloemachtige bloemen. De plat tegen de grond gedrukte rozetten schuiven tussen de stenen van een rotstuin of in de voegen van bestrating; ze vergroenen moeilijke en stenige plekken in de tuin. 

De Pilosella officinarum behoort tot de grote composietenfamilie; het is een familielid van de paardenbloem, de zonnebloem en de korenbloem. Het is een vaste plant die oorspronkelijk voorkomt in een groot gebied dat zich uitstrekt van West-Europa tot West-Azië en ook in Noord-Afrika. In Nederland is ze wijdverspreid op droge grond, in heidegebieden, op spoordijken en in open plekken in het bos, op rotsachtige grond en in veengebieden, zowel in het laagland als in de duinen. Het is dus een plant voor droge grond die zeer sterk, perfect winterhard en in staat is zich aan te passen aan ons gematigde klimaat. 

Muizenoor vormt rozetten van langwerpige, wintergroene bladeren die aan de bovenkant groen en aan de onderkant grijsachtig en viltig zijn, bezet met lange, zijdeachtige, zilverkleurige haren. Aan de rand van de rozetten ontwikkelt de plant bebladerde uitlopers die wortel schieten zodra ze de grond raken en zo nieuwe rozetten vormen. De plant wordt slechts een paar centimeter hoog (10 tot 15 cm), maar breidt zich snel uit en kan meer dan 50 cm grond bedekken. De bloei, die zeer lang aanhoudt, vindt plaats van mei-juni tot september, afhankelijk van het weer. Uit het midden van de rozetten komen stengels van 25 cm tevoorschijn met citroengele bloemhoofdjes die op die van paardenbloemen lijken. Het zijn hoofdjes van 2 tot 3 cm in doorsnee die plaatsmaken voor zaden met zijdeachtig, grijsachtig tot roodbruin pluis, die door de wind worden verspreid. De plant scheidt stoffen in de bodem af die de groei van concurrenten remmen door een verschijnsel dat allelopathie heet. Soms vernietigt ze zichzelf, waarbij de rozetten in het midden van het tapijt afsterven. Regen spoelt de kale plekken uit, waarna de grond weer geschikt wordt voor zaden die zullen ontkiemen en nieuwe, vitale planten in het hart van het tapijt zullen vormen. De penwortel van de Hieracium maakt haar lastig te verwijderen.

De Hieracium pilosella, die zeer weinig onderhoud vraagt, is een uitstekende bodembedekker voor arme, goed doorlatende grond. Aan de andere kant kan de plant woekeren; je kunt de groei beperken door het plaatsen van wortelbegrenzers of door het regelmatig uittrekken van ongewenste uitlopers. Ze is goed winterhard en zeer zuinig met water, beperkt de groei van onkruid sterk en geeft de tuin een kostbaar en goed onderhouden aanzien. Met deze plant heb je geen watergift nodig zoals bij een gazon, zelfs niet op droge plekken, in wat moeilijker bereikbare en dus weinig betreden zones. Je kunt haar combineren met andere krachtige kruipende planten zoals Phyla nodiflora of Achillea crithmifolia. De mooie, zilverachtige rozetten van muizenoor bedekken de grond in borders met sterke vaste planten of diepwortelende struiken effectief en elegant, maar plant muizenoor pas als haar buren zeer goed zijn gevestigd. Ten slotte is ze zowel een effectieve als sierlijke oplossing om een stenige, droge helling te bekleden waar anders niets wil groeien.

Eigenschappen:

Hieracium pilosella bevat werkzame stoffen die door de moderne farmacologie worden erkend. Ze heeft anti-infectieuze (antibiotische), ontgiftende, samentrekkende, galafdrijvende, eetlustopwekkende, bloedzuiverende, wondhelende, reinigende en urineafdrijvende eigenschappen. Het poeder van muizenoor wordt ook gebruikt om neusbloedingen te stelpen.