Tulpen kiezen: 3 belangrijke aandachtspunten

Een lichte mist omhulde vanochtend de tuin... Zou de herfst na een onverwachte hittegolf nu al zijn eerste tekenen laten zien? Maar goed, ik ga het niet over het weer hebben, maar over een minstens zo uitgebreid onderwerp: de tulpen! Het plantseizoen voor bloembollen begint en dan rijst de vraag: maar welke tulp kies je uit de honderden cultivars in de catalogi?

Natuurlijk speelt ieders smaak een rol. Met 3.000 cultivars en elk jaar weer nieuwigheden kun je wel zeggen dat er op het gebied van tulpenbollen voor ieder wat wils is! Om je wegwijs te maken, hebben opeenvolgende generaties kwekers de verschillende cultivars ingedeeld in groepen of families van tulpen. Elke groep beantwoordt aan min of meer duidelijke botanische en esthetische criteria, maar ook aan criteria voor het gebruik. Afhankelijk van de bloeiperiode, je bodem of de stijl van je tuin kies je heel bepaalde families uit, waarin je vervolgens de mooiste tulp voor jouw smaak zoekt... Ontdek enkele tips en handvatten.

1) Kies tulpen op basis van de bloeiperiode

De tulp behoort tot de mooiste en bekendste voorjaarsbloeiende bloembollen. De vaak felle, soms subtiele kleuren fleuren de eerste mooie dagen op of brengen juist licht in de soms nog grijze dagen aan het begin van het voorjaar. Gelukkig komt de horticulturele indeling van tulpen ook overeen met de bloeikalender! Daardoor vind je gemakkelijk je weg. Door cultivars uit verschillende families met elkaar te combineren, kun je bovendien tot 2 maanden bloei krijgen... wat wil je nog meer? Natuurlijk zijn de genoemde richtdata voor de bloei geen “exacte wetenschap”. Je moet ze nuanceren op basis van de klimaatverschillen die regionaal en van jaar tot jaar optreden.

Vanaf maart-april in bloei: de vroege tulpen

• Zoals hun naam al aangeeft, behoren de enkele vroege tulpen en de dubbele vroege tulpen, waaronder de bekende hybriden 'Murillo', tot de eerste tulpen die bloeien, vanaf begin april. Ze worden zelden hoger dan 35 cm en zijn daardoor gedrongen en stevig genoeg om slecht weer te doorstaan.
• Toch worden ze voorafgegaan door bepaalde botanische soorten en hun hybriden. Tot de botanische tulpen behoren wilde soorten, die helaas vaak uit hun natuurlijke leefgebied zijn verdwenen. Hun bloeiperiode is niet gelijk en loopt, afhankelijk van de soort, van maart tot juni. Vanaf begin tot half maart kun je onder andere rekenen op Tulipa tarda, Tulipa humilis en de vele cultivars ervan, Tulipa clusiana, Tulipa turkestanica... en nog veel meer zeldzamere soorten! Deze tulpen worden zelden hoger dan 10 tot 15 cm.
• De botanische tulpen uit de groepen greigii, met gemarmerd blad met zwarte tekening, kaufmanianna of “waterlelietulpen”, en de uitstekende fosteriana-tulpen ('Purissima', 'Madame Lefeber', 'Orange Emperor'...) hebben heldere, gevarieerde kleuren. Ze worden 20 tot 30 cm hoog, de fosteriana-tulpen 40 cm, en bloeien eind maart, begin april. Daarmee lopen ze slechts kort vooruit op de “vroege” tulpen.

De aprilbloei: het hart van het tulpenseizoen

• De Triumph-tulp, zoals haar naam al zegt, is ontstaan uit een kruising van een enkele vroege tulp en een late tulp. Ze bloeit daarom precies op tijd in april. Triumph-tulpen vormen tegenwoordig een van de grootste en meest gevarieerde groepen. 'Attila', 'Princesse Irène', 'Shirley', 'Gavota', 'Negrita'... behoren tot de bekendste en meest geliefde cultivars. Met een gemiddelde hoogte van 40 tot 50 cm bieden de cultivars uit deze groep veel toepassingsmogelijkheden, in borders, maar ook in potten en als snijbloem.
• Wil je in april nog meer bloeiende tulpen om uit te kiezen, dan kun je ook “shoppen” in de aangrenzende groepen van de papegaaitulpen en de leliebloemige tulpen. De cultivars binnen deze groepen hebben alleen hun vorm gemeen. Sommige zijn namelijk ontstaan uit natuurlijke mutaties van 'Triumph'-tulpen. Daardoor is hun vorm veranderd, terwijl ze dezelfde bloeiperiode hebben behouden, zoals bijvoorbeeld 'Princesse Irène Parrot'. Ook 'Ballerina', met oranje, geurende leliebloemen, bloeit bij mij nog altijd in de tweede helft van april.
• De grootste “botanische tulpen”, die ongeveer 30 cm hoog worden, bloeien ook in april: Tulipa praestans, Tulipa whittallii en de zeldzame, prachtige Tulipa orphanidea 'Flava', om er maar een paar te noemen.

Van eind april tot half mei in bloei: de late tulpen

• De “Darwin”-tulpen hebben grote bloemen die eind april verschijnen op stevige stelen van 50 tot 60 cm lang. Het zijn uitstekende, betrouwbare en sterke tuinplanten die altijd spectaculair zijn. Toch vallen hun zuivere, contrasterende kleuren, van geel tot rood, met een groot zwart hart aan de voet van de bloembladen ('Apeldoorn', 'Golden Apeldoorn'...), niet bij iedereen in de smaak.
• De enkele late tulpen, ook wel “cottage-tulpen” of “langstelige tulpen” genoemd, worden 60 cm hoog en soms nog hoger. Hun soortgenoten, de dubbele late tulpen of “pioenbloemige tulpen”, zoals 'Angélique', bloeien dan weer begin mei. Dit zijn de onbetwiste koninginnen van de boeketten! Veel cultivars zijn trouwens Franse creaties, ontwikkeld voor de productie van zeer hoogwaardige snijbloemen in Zuid-Frankrijk. 'Avignon', 'Dordogne', 'Ollioules' en natuurlijk 'Roi du Midi' behoren daartoe.
• De “bijzondere” tulpen: uitbundige papegaaitulpen, elegante leliebloemige tulpen, verfijnde gefranjerde tulpen en fascinerende viridiflora-tulpen, zoals 'Groenland' of 'Spring Green', met bloemen met een groene middenstreep. Plant ze in borders die goed worden onderhouden, want deze horticulturele creaties zijn niet altijd de sterkste.
• Tulipa sprengeri: de uitzondering die de regel bevestigt. Deze zeer gewilde botanische tulp bloeit altijd als laatste, in juni! De oranjerode bloemen met iets toelopende bloembladen zijn tegelijk onverwacht, elegant en spectaculair. Hoewel ze zeer zeldzaam is, verwildert ze gemakkelijk in de zon, zolang de grond nooit wordt verstoord.

2) Kies tulpen op basis van je bodemtype

Tulpen groeien weliswaar in alle bodems, maar ze geven de voorkeur aan rijke, losse en goed gedraineerde grond: luchtig, 's zomers warm en zonder stilstaand vocht in de winter, met een neutrale tot alkalische pH (kalkrijk).

• In een “goede tuingrond”, donkere, vruchtbare leem of kleileem, zijn alle mogelijkheden toegestaan zolang de drainage goed is: kies wat je mooi vindt! Je kunt de bollen 's winters in de grond laten zonder je ergens zorgen over te maken. Afgezien van de meest bijzondere cultivars zullen je tulpenbollen elk jaar met meer terugkomen. Is dat in jouw tuin het geval, ga dan direct door naar punt 3!

• In een zware, kleiachtige grond die aan je vingers en gereedschap kleeft... dat is een ander verhaal! Je kunt er alleen tulpen telen in borders met verrijkte en verbeterde grond waaraan compost en zand zijn toegevoegd. De grond moet elk jaar goed worden bewerkt. Bovendien moet je de bollen na de bloei uit de grond halen, ze laten drogen en ze het volgende najaar opnieuw planten. Zelfs als je zo te werk gaat, raken sommige cultivars sneller uitgeput dan andere en moet je vaker nieuwe bollen kopen. Natuurlijk kun je het probleem ook omzeilen door je kostbaarste cultivars in potten te planten!

• In een romantische tuin passen ruches van gevulde, driedubbele en viervoudige bloemen! De charme van zachte kleuren als roze, mauve en lila, van gespikkelde bloemen en van het kant van gefranjerde tulpen... Door vroege en late cultivars te combineren, kun je gemakkelijk wekenlang gevulde tulpen in bloei hebben. De eeuwige 'Angélique' en de kostbare 'Diamant Bleu' zijn de heldinnen van de romantische tuin en mogen niet ontbreken. Combineer ze met de minder bekende, gefranjerde 'Daytona' en 'Huis ten Bosch', 'Silver Parrot', 'Burgundy'... in een omlijsting van geurende vergeet-mij-nietjes en seringen!

• In een natuurlijke of naturalistische tuin: wie heeft gezegd dat alleen vaste planten en grassen er thuishoren? De luchtigheid van botanische tulpen zoals Tulipa turkestanica, Tulipa bakeri 'Lilac Wonder' en Tulipa clusiana komt hier volledig tot zijn recht. Ook klassiekere en zelfs bijna verfijnde tulpen kunnen, als je ze goed toepast en met de juiste plantdichtheid plant, prachtig opgaan in zo'n tuin. Want ja, naast de roos is de tulp een van de meest virtuoze geslachten die je in onze tuinen kunt telen...