Zonnebrand bij planten herkennen, voorkomen en behandelen

Herken de symptomen

Zonnebrand bij een buiten groeiende plant uit zich in verkleuring: de bladeren vertonen op bepaalde plekken een kleurverandering; de verkleuring uit zich in lichtgroen, wit, soms geel of bruin. Als deze op de nerven van de plant verschijnt en zich geleidelijk uitbreidt tot aan het uiteinde van de bladeren, sterft het blad af. De schade kan snel zichtbaar zijn, maar het kan ook tijd kosten voordat ze verschijnt, in tegenstelling tot zonnebrand bij mensen. Als dit symptoom zich over de hele plant verspreidt, kan deze er mogelijk niet van herstellen.

Deze aantasting kan optreden bij planten waarvan de standplaats niet geschikt is en die te veel licht krijgen voor hun behoeften, maar ook bij planten die van volle zon houden tijdens periodes van extreme hitte.

Waarom is mijn plant verbrand? Deze zonnebrand is natuurlijk het gevolg van opeenhoping van felle zonnestralen en te veel licht. Het risico neemt toe wanneer de plant uitgedroogd is. In de plantenwereld kan overmatige blootstelling aan de zon zichtbare en onmiddellijke schade veroorzaken, maar het is vooral een gebrek aan vocht in de bodem dat deze verbranding veroorzaakt.

Andere stressfactoren die dit soort symptomen veroorzaken, zijn het verschil tussen lage nachttemperaturen en zeer felle zon overdag. Let ook op bepaalde ingrijpende snoeimethoden, waardoor de onderste takken en de schors worden blootgesteld aan te felle zonnestralen en overmatige temperaturen. De weerkaatsing van lichte muren of zeer felle kleuren kan ook planten aantasten die niet geschikt zijn voor dergelijke omstandigheden.

Verschillende zonnebrandschade op verschillende planten

Ook de verbrandingen die op de schors van boomstammen kunnen verschijnen, verdienen aandacht; hierbij gaat de schors barsten en ziet deze eruit alsof hij littekens heeft. Hierdoor wordt het hout gevoeliger voor insectenplagen en schimmelinfecties. Dit symptoom verschijnt ook op vruchten, waarbij zichtbare schade aan de schil ontstaat. Hierdoor lopen ze hetzelfde risico op aantasting door insecten en cryptogame ziekten.

Verzorgen

Preventie is verreweg de beste remedie, maar laten we eerst bespreken welke verzorging je je plant kunt geven zodra je de schade hebt vastgesteld en herkend. Voor planten in de volle grond die je niet kunt verplaatsen, komt dit neer op drie punten:

• Beschadigde bladeren wel of niet verwijderen: je kunt beschadigde of dode bladeren weghalen als de rest van de plant daardoor niet wordt blootgesteld aan een teveel aan zonlicht, omdat de bladeren tot dan toe tegen de zonnestralen waren beschermd. Wacht anders tot een minder warm seizoen.
• Gebruik je creativiteit om de plant tegen de zonnestralen te beschermen, bij voorkeur met een schaduwdoek. Denk ook aan parasols of oude paraplu’s. Laat deze bescherming staan totdat er nieuwe scheuten verschijnen. Als de stam is aangetast, wikkel er dan een soepele bescherming omheen, bijvoorbeeld van stof. Let op: verschillende planten hebben verschillende schaduwbehoeften. Overdrijf niet en scherm een plant voor de volle zon niet te lang af, anders verbleekt het blad.
• Geef de plant, als dat mogelijk is, bij zonsondergang of vroeg in de ochtend overvloedig water door enkele gieters te gebruiken, zodat de plant enkele dagen lang van water wordt voorzien. Geef zorgvuldig water aan de voet van de plant, zonder water te verspillen. Als er in jouw omgeving een volledig waterverbod geldt, doe dit dan niet en heb geduld. Gebruik deze gelegenheid om opnieuw na te denken over je eigen waterverbruik en over manieren waarop je bijvoorbeeld afgekoeld, ongezouten kookwater kunt opvangen, of over andere methoden om water terug te winnen zonder verspilling, zodat je het voor je planten kunt gebruiken.

Voor planten in potten op het terras of balkon: je kunt ze gemakkelijker verplaatsen om ze in de schaduw te zetten; dat is de eerste stap. Als je toegang hebt tot water, zet planten in pot dan liever in een bak water dan ze van bovenaf water te geven: dompel ze ongeveer 30 minuten onder in een bak met water. Herhaal dit enkele dagen.

→ Bekijk het artikel van Pascale en haar tips om schaduw in de moestuin te creëren, waar je ook voor de siertuin inspiratie uit kunt halen.

Schaduwdoeken in de tuin

Zonnebrand bij planten voorkomen

Laten we nu kijken hoe we zoveel mogelijk kunnen voorkomen dat dit soort situaties zich herhalen, want preventie is nu eenmaal de meest effectieve methode. Let in de tuin op de volgende aspecten:

• Controleer vóór het planten of de nieuw aangekochte plant goed is aangepast aan de lichtomstandigheden die zij zal krijgen. Kies bij voorkeur planten die geschikt zijn voor jouw klimaat en controleer hun indeling in USDA-zone (vermeld op elke plantenfiche op onze site). De USDA-zone heeft niet alleen betrekking op de winterhardheid van een plant. Zie ook het speciale artikel.
• Geef het hele jaar door op de juiste manier water: geef nieuw aangeplante planten of planten die dit nodig hebben overvloedig, maar niet te vaak water. Zo zorg je ervoor dat de plant zichzelf beter kan redden.
• Mulch en gebruik een dikke laag mulch: mulch is, als aanvulling op het water geven, onmisbaar in de tuin. Breng in het voorjaar of najaar, in een droge periode, na een goede gietbeurt een dikke laag mulch (5 tot 6 cm) aan op de bodem. Mulch helpt om water in de bodem vast te houden, de weerkaatsing van licht te verminderen en het oplopen van de bodemtemperatuur te beperken. Houd rondom de wortelhals van de stengel of stam enkele centimeters vrij om ziekten en plagen te voorkomen. → Lees het artikel van Michael voor alles over mulchen.
• Snoei bij jonge bomen en heesters niet meer dan 20% van het kroonoppervlak per jaar, zodat ze niet te veel aan zonnestralen worden blootgesteld.
• Onderhoud en verzorg de bodem door regelmatig compost toe te voegen. Compost verbetert het vermogen van de bodem om water vast te houden.
• Pas voor planten in potten op het terras of balkon dezelfde principes toe: gebruik een substraat dat water goed vasthoudt en regelmatig wordt vernieuwd; breng een mulchlaag aan; kies een standplaats die geschikt is voor de plant.

Mulch is onmisbaar in de siertuin en de moestuin. Laat de bodem nooit onbedekt.