Bonsai’s zijn geminiaturiseerde bomen die voortkomen uit de Japanse kunstvorm. Om een bonsai goed te laten groeien, moet je hem zorgvuldig en nauwgezet verzorgen. Verpotten is een belangrijke stap om je bonsai gezond te houden. Zo ververs je het substraat, voorkom je dat de wortels te weinig ruimte hebben en stimuleer je een betere groei. We bekijken wanneer en hoe je je bonsai verpot en geven je enkele tips voor de verzorging daarna.
Wat is een bonsai?
Een bonsai is een miniatuurboom die in een kleine pot wordt gekweekt. Deze tuinbouwkundige en artistieke praktijk vindt haar oorsprong in oude Japanse en Chinese tradities. Het woord “bonsai” betekent letterlijk “geplant in een pot” in het Japans (bon = pot, sai = planten).
Een bonsai is niet, zoals je misschien zou denken, een specifieke boomsoort, maar een kweektechniek. Je kunt van elke boom of heester een bonsai maken, bijvoorbeeld van een den, esdoorn, ficus of zelfs appelboom. Wat een bonsai bijzonder maakt, is de kunst van het snoeien en vormgeven, en het beheersen van de groei zodat de boom er volwassen en natuurlijk uitziet, maar klein blijft.
Het doel is om een natuurgetrouwe miniatuurversie van een volwassen boom te maken. Daarvoor snoei je takken, verklein je de wortels en gebruik je draad om de vorm te bepalen. Ook vraagt een bonsai voortdurend aandacht.
Wanneer moet je een bonsai verpotten?
Je hoeft een bonsai niet te vaak te verpotten, maar op bepaalde momenten is het wel belangrijk. Je kunt hem het beste aan het begin van het voorjaar verpotten, voordat de boom nieuwe scheuten maakt. In deze periode heeft de boom minder last van stress en herstelt hij gemakkelijker. Bonsai’s moet je om de twee à drie jaar verpotten, en bij de sterkst groeiende soorten zelfs elk jaar. Zo blijven de wortels gezond en groeit de boom optimaal. Het is tijd om je bonsai te verpotten wanneer de wortels een compacte cirkel rond de wortelkluit vormen en de hele pot vullen. Is dat nog niet het geval, dan kun je nog een jaar wachten. Meestal verpot je:
- Jonge bonsai’s (jonger dan 5 jaar): om de 1 à 2 jaar.
- Volwassen bonsai’s: om de 3 à 5 jaar.
Welke pot kies je?
De keuze van de pot voor je bonsai is belangrijk, niet alleen om esthetische redenen, maar ook voor het welzijn van de plant. De pot moet breed genoeg zijn om de wortels ruimte te geven om zich te verspreiden, maar wel in verhouding staan tot de grootte van je bonsai. Een ondiepe pot heeft de voorkeur, omdat die overtollig water helpt afvoeren en de wortelgroei aan de oppervlakte stimuleert. Controleer of de pot drainagegaten heeft. Zo voorkom je dat water blijft staan en de wortels gaan rotten. Bij het verpotten hoef je niet per se een andere pot te gebruiken: het gaat vooral om het verversen van het substraat en het snoeien van de wortels.
Welke potgrond gebruik je om een bonsai te verpotten?
Het substraat moet water goed afvoeren en tegelijk voldoende vocht vasthouden voor je bonsai. Je kunt kiezen uit twee soorten substraat:
- Kant-en-klare potgrond voor bonsai : deze mix bestaat uit turf, dennenschors, lavagrind en teelaarde. Beginners kiezen hier vaak voor, net als kwekers van soorten die minder gevoelig zijn voor de kweekomstandigheden. Deze potgrond biedt een goede balans tussen water vasthouden en beluchting.
- Zelf een mix samenstellen : je kunt zelf een substraat maken met 25 % lavagrind (vulkanisch gesteente), 50 % korrelige klei (Akadama) en 25 % organisch materiaal (potgrond of dennenschors). Deze mix zorgt voor een optimale zuurstoftoevoer naar de wortels, helpt vocht vast te houden, levert de nodige voedingsstoffen en verkleint het risico op rot. Je kunt de mix aanpassen aan de soort bonsai en de omstandigheden (binnen, buiten, droog klimaat enzovoort).
Hoe verpot je een bonsai?
Benodigdheden:
- Een nieuwe pot van de juiste grootte, met drainagegaten
- Substraat voor bonsai
- Een schone, ontsmette en goed scherpe schaar
- Tuinhandschoenen (optioneel)
- Een plantenspuit
Stappen bij het verpotten:
- Haal de bonsai voorzichtig uit de pot. Is de wortelkluit compact, gebruik dan een klein vorkje of speciaal gereedschap om hem los te maken.
- Bekijk de wortels. Snoei ongeveer 1/3 van de wortels weg en richt je daarbij op de langste of dikste wortels. Zo stimuleer je de groei van fijnere, krachtige haarwortels en breng je de plant in balans.
- Breng een eerste laag substraat aan op de bodem van de pot (ongeveer 1 à 2 cm).
- Zet je bonsai in de nieuwe pot en vul de pot aan met de nieuwe mix. Gebruik je dezelfde pot, verwijder dan alleen 1/3 van de oude potgrond.
- Druk het substraat licht aan om luchtholtes te verwijderen, maar druk het niet te stevig aan. Zo blijft de waterafvoer goed.
- Zorg dat de boom recht en stevig staat.
- Geef je bonsai na het verpotten ruim water zodat het substraat goed vochtig wordt en de plant zich in zijn nieuwe omgeving kan vestigen.
Verzorging na het verpotten
Verpotten kan voor je bonsai wat stressvol zijn. Met deze tips help je hem goed te herstellen.
Water geven
Geef de eerste weken na het verpotten regelmatig water, maar niet te veel. Het substraat moet vochtig blijven, maar niet doorweekt raken.
Meststof
Wacht ongeveer 4 à 6 weken voordat je je bonsai weer mest geeft. Gebruik een uitgebalanceerde meststof in vloeibare vorm, speciaal samengesteld voor bonsai’s. Deze is rijk aan voedingsstoffen, maar mild genoeg om te voorkomen dat de pas gesnoeide wortels verbranden.
Opmerkingen