Empetrum nigrum Bernstein - Kraaihei

De Kraaihei 'Bernstein' is een selectie van de zwarte kraaihei met een opvallend blad dat het hele jaar door mooi is. Het verkleurt van goudgeel in de zomer naar oranje en brons tussen het najaar en de winter. Het is een uiterst winterharde halfheester, ideaal om de bodem te bedekken in borders met heidegrond. De kleine bloempjes maken plaats voor zwarte, eetbare bessen die op bosbessen lijken. In de tuin komt hij goed tot zijn recht bij vijverranden, in borders of vochtige rotstuinen, in zure en vochtige grond. Voor een goede vruchtzetting is het nodig om minstens één mannelijke plant in de buurt van deze variëteit te planten.

De Empetrum nigrum 'Bernstein' behoort tot de heidefamilie (Ericaceae). De typesoort komt oorspronkelijk uit Noord- en Midden-Europa, Siberië, Japan en het noorden van het Amerikaanse continent. In het wild groeit deze plant in veenmoerassen en moerassen, in laagland onder de koudste klimaten, en vindt hij zijn toevlucht in hoge bergmassieven elders. In Nederland komt hij voor in vochtige, zure heide- en hoogveengebieden.

Het is een halfheester met een vrij langzame groei en een spreidende groeiwijze die een breed, bodembedekkend kussentje vormt. Volwassen wordt hij niet hoger dan 20 cm en heeft hij een diameter van ongeveer 50 cm. De plant bestaat uit roodachtige, liggende stengels die bij contact met de grond kunnen wortelen en aan het uiteinde omhoog groeien. De stengels zijn dicht bedekt met kleine, zeer smalle en leerachtige, maar niet prikkende blaadjes: ze zijn lijnvormig, opgerold en 4 tot 6 mm lang en 1 tot 2 mm breed. Hun kleur verandert achtereenvolgens van groen naar goudgeel en dan naar oranje en brons, van het voorjaar tot de winter. De bloei, die onopvallend is, vindt meestal plaats tussen mei en juni, afhankelijk van het klimaat. De heel kleine bloempjes van 1 tot 2 mm diameter met 6 bloemdekbladen zijn roze tot purperroze van kleur. Dit is een tweehuizige plant, er zijn mannelijke en vrouwelijke exemplaren. Alleen de laatste dragen vruchten die in september rijp zijn. Deze mooie bessen zijn vlezig, zoet en smakelijk: in IJsland worden ze vaak gebruikt voor heerlijke jams en om heerlijke taarten te garneren.

De Zwarte kraaihei 'Bernstein' behoort tot die heesters die in een geschikt klimaat en op de juiste grond zeer weinig onderhoud vragen. Hij vormt een kleurrijke bodembedekker die het hele jaar aantrekkelijk blijft, zelfs in de winter. De kleine vruchten zijn zowel smakelijk als rijk aan vitamines, waardevol om jong en oud te helpen de winter beter door te komen. Het is niet moeilijk om er een plek voor in de tuin te vinden en hij is nuttig om de bodem te bedekken op moeilijke, veenachtige of drassige plekken. Je kunt bijvoorbeeld meerdere planten als borderrand langs een pad zetten, of enkele exemplaren verspreid in een rotstuin. Het is een uitstekende metgezel voor winterheide, maar ook voor andere laagblijvende struiken zoals bergthee, of zelfs stekelnootjes in een niet al te koud klimaat.