Empetrum nigrum Bernstein - Kraaihei

De Empetrum nigrum 'Bernstein' is een selectie van de zwarte kraaiheide met een opvallend blad dat het hele jaar door mooi is. Het verkleurt van goudgeel in de zomer naar oranje en bronskleurige tinten in het najaar en de winter. Het is een uiterst winterharde halfheester, ideaal om de bodem te bedekken in heidetuinen. De kleine bloempjes maken plaats voor zwarte, eetbare bessen die op bosbessen lijken. In de tuin komt hij goed tot zijn recht bij vijverranden, in borders of in rotstuinen op een koele plek, in zure en vochtige grond. Voor een goede vruchtzetting is het nodig om minstens één mannelijke plant in de buurt van deze variëteit te planten.

De Empetrum nigrum 'Bernstein' behoort tot de heidefamilie (Ericaceae). De typesoort komt oorspronkelijk uit Noord- en Midden-Europa, Siberië, Japan en het noorden van het Amerikaanse continent. In het wild groeit deze plant in veenmoerassen en moerassige gebieden, in laaglanden onder de koudste klimaten, en vindt hij zijn toevlucht in de hogere bergmassieven elders. In Nederland en België komt hij van nature voor op vochtige, zure heidevelden en in hoogveengebieden.

Het is een halfheester met een vrij langzame groei en een spreidende, bodembedekkende groeiwijze die een breed kussen vormt. Volwassen wordt hij niet hoger dan 20 cm en kan hij wel 50 cm in diameter worden. De plant bestaat uit roodachtige, liggende stengels die wortel kunnen schieten waar ze de grond raken, en waarvan de uiteinden omhoog groeien. De stengels zijn dicht bedekt met kleine, zeer smalle en leerachtige, maar niet stekende blaadjes: ze zijn lijnvormig, opgerold en meten 4 tot 6 mm lang en 1 tot 2 mm breed. Hun kleur verandert achtereenvolgens van groen naar goudgeel en dan naar oranje en brons, van het voorjaar tot de winter. De bloei is onopvallend en vindt meestal plaats tussen mei en juni, afhankelijk van het klimaat. De heel kleine bloempjes van 1 tot 2 mm diameter met 6 bloemdekbladen zijn roze tot purperroze van kleur. Dit is een tweehuizige plant, er zijn mannelijke en vrouwelijke exemplaren. Alleen de vrouwelijke planten dragen vruchten, die in september rijp zijn. Deze mooie bessen zijn vlezig, zoet en smakelijk: in IJsland worden ze vaak gebruikt voor heerlijke jam en om smakelijke taarten mee te vullen.

De zwarte kraaiheide 'Bernstein' behoort tot die heesters die in het juiste klimaat en op de juiste bodem zeer weinig onderhoud vragen. Hij vormt een kleurrijke bodembedekker die het hele jaar aantrekkelijk blijft, zelfs in de winter. Zijn kleine vruchten zijn zowel smakelijk als rijk aan vitamines, waardevol om jong en oud te helpen de winter beter door te komen. Het is niet moeilijk om er een plekje voor te vinden in de tuin en hij is nuttig om de bodem te bedekken op lastige, veenachtige of drassige plekken. Je kunt bijvoorbeeld meerdere planten langs een borderrand zetten, of enkele exemplaren verspreid in een rotstuin. Het is een uitstekende metgezel voor winterheide, maar ook voor andere kleine halfheesters zoals bergthee (Gaultheria), of zelfs stekelnootjes (Acaena) in een niet al te koud klimaat.