Nuphar lutea - Gele plomp

De Nuphar lutea, of gele plomp, is een inheemse plantensoort in Frankrijk met brede, drijvende of boven het water uitstekende, hartvormige bladeren. Je kunt hem nog tegenkomen in meren, vijvers, poelen en rustige, weinig vervuilde rivieren. Hij wordt minder vaak in vijvers gebruikt dan waterlelies (Nymphaea), omdat hij groot wordt en zijn goudgele bloem kleiner en minder spectaculair is. Hij heeft echter twee voordelen ten opzichte van waterlelies: hij groeit ook in halfschaduw en is beter bestand tegen de vraatzucht van karpers.

De gele plomp behoort tot de familie Nymphaeaceae en is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Europa, Noord-Azië en Noord-Afrika. Hij komt voor in stilstaand, diep water. Deze robuuste, vaste waterplant wordt ongeveer 30 cm hoog en kan zich minimaal 2 meter uitbreiden, met een snelle groei. De bloei vindt plaats in juli-augustus. De bloem gaat 's ochtends open en sluit 's avonds, en blijft ongeveer 5 dagen goed. Hij steekt een paar centimeter boven het water uit en heeft een bolronde, komvormige bloemkroon met 5 dikke, gele bloembladen, die doet denken aan grote boterbloemen. De bloem is 3 tot 5 cm groot. De lichte, licht alcoholische appelgeur trekt insecten aan voor de bestuiving. De groene, flesvormige vrucht laat bij rijpheid zaden los die door het water worden verspreid. De plant, perfect aangepast aan zijn omgeving, heeft 3 soorten bladeren:

Onderwaterbladeren, met een fijne, gekreukelde textuur en lichtgroen van kleur. Ze doen meer denken aan een slablad en zweven in het water. Ze zijn niet erg stevig, omdat ze door de watermassa worden ondersteund. Dit zijn de eerste bladeren.

Drijvende bladeren, prachtig en enorm, hartvormig en wel 30 cm breed: hun lange, driehoekige bladsteel laat ze aan het wateroppervlak drijven, als een plateau. Hun textuur is dikker en de kleur is donkergroen. Ze kunnen zich over 3 tot 4 meter verspreiden.

Bovenwaterbladeren, die dikker en iets kleiner zijn, steken boven het water uit. Nadat het beschikbare wateroppervlak is benut, en als het water niet te diep is, produceert de plomp dit derde type blad, dat veel schuilplaatsen biedt aan insecten en amfibieën.

De bodem van een vijver is vaak zuurstofloos (anoxisch). De bladstelen bevatten luchtkanalen om zuurstof naar de bodem te brengen. Ze kunnen wel 5 meter lang worden. De bladeren komen voort uit een dikke wortelstok. Deze waterstengel groeit in de modder en wortelt zich daarin. De wortelstok kan 2 meter lang worden en vertakt zich. In de winter verdwijnen alle bladeren; de plant overwintert als wortelstok.

Plompen (Nuphar), niet te verwarren met waterlelies (Nymphaea), zijn robuuster dan waterlelies. Ze ontwikkelen zich in dieper en kouder water. Ze verdragen ook halfschaduw. Plompen, die een wilder en minder verfijnd uiterlijk hebben, zijn geschikt voor grote, stilstaande wateroppervlakken. Een licht stromend water doet echter geen afbreuk aan hun groei en bloei.

De Nuphar lutea staat onder observatie en geniet soms bescherming in bepaalde gebieden, omdat hij ondanks zijn krachtige groei gevoelig is voor vervuiling. Bovendien hebben wetlands de neiging te verdwijnen om verschillende redenen. Als je de mooie bladeren van deze plomp over een poel ziet uitbreiden, is dat een teken dat het water niet te vervuild is. De wortelstok van de gele plomp is eetbaar, gekookt, als zetmeelbron. Hij bevat looistoffen en een alkaloïde die hem medicinale eigenschappen geven.