Je tuin cultiveren is een politieke daad. Dat zeg ik niet zelf, maar Pierre Rabhi.
En wie politiek zegt, heeft het vaak over doctrines, meerderheden, oppositie en protestbewegingen.
Je vraagt je misschien af welke vlieg me heeft gebeten of wat ik vanmorgen door mijn koffie heb geroerd! Geen zorgen, vandaag ga ik het echt hebben over de teelt, de snoei en het leiden van tomaten, want dit is een perfect voorbeeld van een onderwerp dat tuiniers verdeelt.
Al tientallen jaren is het namelijk de norm dat tomaten stevig worden opgebonden, met vaste hand worden geleid en worden gesnoeid. Het is een traditie met strikte regels: planten die in het gelid staan op onbuigzame stokken en het systematisch en genadeloos verwijderen van “dieven”. Orde en methode.
Alles zou eenvoudig zijn gebleven zonder de komst van een nieuwe generatie tuiniers, die zich niets aantrekt van tradities en zelfs vraagtekens zet bij wat zij als tuinbouwmythen beschouwen. Ze zijn vooral nieuwsgierig of brutaal genoeg om alternatieve methoden uit te proberen, zoals tomaten telen in een kooi, liggend, vrij groeiend en zonder snoei, of zelfs zonder water.
Onvruchtbaar protest, gevaarlijke laksheid of het begin van de anarchie? (Vertel me hoe je je tomaten teelt en ik vertel je op wie je stemt...)
Maar laten we, voordat we opiniepeilingsbureaus inschakelen, deze verschillende, bepaald niet-conventionele methoden verkennen...
Tomaten in een kooi: vrijheid onder toezicht
In een kooi zetten om vrijheid te geven: dat klinkt misschien een beetje tegenstrijdig. In de praktijk gaat het om vrijheid onder toezicht.
Bij deze teeltwijze teel je tomaten zonder ze te snoeien en omring je de planten met een kooi van draadgaas om ze te ondersteunen en hun uitbundige groei binnen de perken te houden. Deze kooien hebben een dubbel voordeel: ze bevrijden de tuinier zowel van het slavenwerk van het verwijderen van “dieven” als van de dagelijkse watergift, dankzij de waterreserve die in de kooi is aangebracht. Om zo'n kooi te maken, hebben we een handleiding voor je gemaakt waarin alles stap voor stap wordt uitgelegd: zo bouw je een tomatenkooi.
Tomaten hebben ook baat bij deze techniek: als je ze niet snoeit, ontstaan er geen snoeiwonden en dus minder ziekten. De okselstandige scheuten die vroeger werden verwijderd, vormen bloemen die in vruchten veranderen. Zo krijg je een grotere oogst dan bij een klassieke teeltwijze.
Tomaten telen in een kooi - Foto: “Le sens de l'humus”
Tomaten zonder steun of snoei: onafhankelijkheid in optima forma
Het principe is bijzonder eenvoudig en ideaal voor luie tuiniers: je hoeft de plant alleen maar te planten (bij voorkeur liggend, want dat is zijn voorkeursstand) en vervolgens gewoon zijn gang te laten gaan!
Tomaten groeien van nature over de bodem. De enige voorwaarde is dat je ze met een dikke mulchlaag van vocht isoleert, gemaakt van droog materiaal zoals stro of droog gras, of dat je er kratjes onder legt. Net als pompoenen nemen je tomaten alle ruimte… Het voordeel is duidelijk: je hoeft niets te doen behalve oogsten. Let wel op: voor deze methode heb je ruimte nodig en mogen er geen woelmuizen, veldmuizen of andere mollen zijn die de tomaten maar al te graag zouden opeten.
Overigens kun je tomaten ook op de klassieke manier zonder steun telen. Kies daarvoor rassen met een bepaalde groeiwijze, die een min of meer “zelfdragende” struik vormen… afhankelijk van de windkracht. Dat geldt voor de struiktomaat (… onverbiddelijke logica), maar ook voor dwerg- en cherryrassen zoals Totem of Gold nuggets.
En tomaten zonder water? Een revolutionaire alternatieve beweging
De verandering begint nu… laten we om te beginnen de kranen dichtdraaien! Want tomaten laten groeien zonder water kan, en Pascal Poot bewijst dat door maar liefst 450 rassen te telen, zonder ooit water te geven. Daar komt echter geen toverpoeder aan te pas, maar een lang proces waarbij je groenten in de loop van opeenvolgende generaties zaden “leert” om zuinig te leven, met als gegarandeerd sociaal minimum slechts een portie compost.
De demonstratie:
En jij, kies je voor handhaving van de orde en verplichte ontharing van de oksels (van tomaten… dat spreekt voor zich), of pleit je juist voor het massaal in beslag nemen van stokken en snoeischaren?
Vooruit, ik geef het toe: bij mij thuis zijn we eerder voorbeeldige leerlingen, maar wel zonder veel standvastigheid. De eerste weken verwijderen we de dieven, om ons uiteindelijk met plezier te laten overwoekeren door een ondoordringbare jungle die trots een bord lijkt op te steken: “Lang leve de vrije tomaat!”
Opmerkingen