Droogtebestendige bomen

Kleine boom voor een kleine tuin

Hier bevinden we ons in een zonnig tuintje. Denk aan een kleine ommuurde tuin in de stad of het dorp waar de eigenaars zo trots op zijn, of aan een klein perceel in een woonwijk dat weinig onderhoud vraagt, maar waar de kinderen buiten kunnen spelen en vrienden kunnen ontvangen. Zelfs dit piepkleine stukje natuur, met een eerder stenige en arme bodem, heeft behoefte aan wat volume, hoogte en schaduw. En als de gekozen bomen ook kunnen dienen om zich van de buren af te schermen, is dat helemaal mooi meegenomen. Maar welke boom kiest u op zo’n droge grond?

• De Perzische slaapboom – Albizia julibrissin

Er zijn veel variëteiten van deze kleinblijvende boom, die afhankelijk van de gekozen variëteit 5 tot 6 m hoog wordt en 4 tot 5 m breed. De meest voorkomende zijn de variëteiten ‘Ombrella’ en ‘Rosea’, maar Albizia zijn allemaal kleine bomen met een vederachtige uitstraling en uitgespreide, parasolvormige takken. Het loof – paars bij de variëteiten ‘Summer Chocolate’ en ‘Evey’s Pride’ – is bladverliezend en vouwt zich ‘s nachts dicht. De grote samengestelde bladeren zijn zeer licht en de takken dragen in de zomer langdurig mooie roze tot rode pluimen. Ondanks hun enigszins exotische uitstraling zijn het winterharde bomen die van de zon, goed doorlatende grond en vooral droogte houden!

Albizia julibrissin ‘Rosea’ in een kleine ruimte bij het huis, detail van de takken en detail van de bloemen

• De olijfboom – Olea europaea

Een vaste waarde in de droge tuin, typisch voor de landschappen in het zuiden, maar hij kan zich in veel regio’s aanpassen. De olijfboom geeft de voorkeur aan een diepe, goed doorlatende en droge bodem. Hij kan 5 tot 10 m hoog worden, maar groeit langzaam en verdraagt snoei goed, waardoor hij in kleine ruimtes in toom kan worden gehouden. De variëteit ‘Cipressino’ is bijzonder interessant vanwege de compacte, rechtopgaande groeiwijze. Ideaal dus als de ruimte in de breedte echt beperkt is.

Olea europaea, geplant in een gestructureerd tuintje, in een kleine border Olea europaea ‘Cipressino’ met een verticale groeiwijze.

• De papiermoerbei – Broussonetia Papyrifera

Perfect voor wie op zoek is naar dichte schaduw met een bescheiden boom, die 8 m hoog en 6 m breed wordt. De grote, ingesneden bladeren zijn kenmerkend en hebben een mooie, heldergroene kleur, vooral bij de variëteit ‘Golden Shadow’, die de tuin verlicht met een prachtig goudgeel accent. Hij groeit vrij snel en verdraagt alle grondsoorten, zelfs zeer kalkrijke of zandige grond. Droogte schrikt hem niet af en hij kan in de volle zon of halfschaduw worden geplant. Leuk om te weten: al sinds mensenheugenis wordt zijn schors in Azië gebruikt om kalligrafiepapier van te maken.

Broussonetia Papyrifera, silhouet en detail van het loof

Voor een tuin van enkele honderden vierkante meters

Deze tuin is iets groter, groot genoeg voor een mooi terras, enkele borders en misschien zelfs een zwembad. Maar als je hem met een kritische blik bekijkt, ontdek je al snel tal van mogelijkheden om een of meerdere bomen aan te planten en het geheel af te maken. De grond is droog en stenig, de zon brandt fel en er ontbreken nog enkele mooie bomen die gemakkelijk te telen zijn en vooral niet veel water nodig hebben, die kostbare hulpbron die we bewaren voor de kleine moestuin. Dit is de ideale selectie voor dit type tuin:

• De Europese hopbeuk – Ostrya carpinifolia

De Nederlandse naam verwijst zowel naar de vorm van de bladeren, die lijken op die van de haagbeuk, als naar de vorm van de vruchten, die op hopbellen lijken. Het is een middelgrote boom die 10 tot 15 m hoog wordt en ongeveer 5 m breed. Omdat hij goed bestand is tegen droogte, komt hij in een groot deel van het Middellandse Zeegebied voor. Van nature heeft hij een kegelvormige groeiwijze. Het loof is bladverliezend en verkleurt in het najaar van lichtgroen naar goudgeel. Hij is volledig winterhard en groeit het liefst op goed doorlatende, zelfs arme, droge en kalkrijke grond.

Ostrya carpinifolia, silhouet, loof in het najaar en detail van de vruchten

• De judasboom – Cercis siliquastrum

Volgens de legende heeft Judas zich na zijn verraad aan Jezus aan deze boom opgehangen. Hoe dan ook, deze boom behoort tot de mooiste bloeiende bomen, want in maart-april is hij bedekt met felroze bloemen. De vele bloemen verschijnen vóór de bladeren en trekken bestuivende insecten aan. Op volwassen leeftijd wordt hij ongeveer 10 m hoog en 4 m breed. De hartvormige, bladverliezende bladeren hebben een mooie lichtgroene kleur. Hij is bestand tegen temperaturen van ongeveer -10 °C en staat het liefst op goed doorlatende grond, waar hij eenmaal gevestigd ook droogte verdraagt. Hij houdt van volle zon of halfschaduw.

Cercis siliquastrum, silhouet en detail van de bladeren en bloemen.

• De Peruaanse peper – Schinus molle

Een mooie boom uit Zuid-Amerika, die interessant is vanwege zijn snelle groei van ongeveer 1 m per jaar. Hij wordt ongeveer 10 m hoog en heeft wintergroen loof. Van nature ontwikkelt hij een treurende groeiwijze en zijn aromatische blad verspreidt een zachte pepergeur wanneer je het kneust. In het voorjaar bestaat de onopvallende bloei uit kleine, lichtgele bloemen die in trossen bijeenstaan. Daarna verschijnen eetbare, roze bessen met een peperachtige smaak. Het is een prachtige maar wat vorstgevoelige boom, die alleen geschikt is voor streken met een zacht klimaat, want vanaf -5 °C heeft hij te lijden. Hij verdraagt arme en droge bodems, bij voorkeur goed doorlatend.

Schinus molle, silhouet en detail van de eetbare, roze bessen

• De Perzische sering – Melia azedarach

De Melia komt oorspronkelijk uit Azië en is het hele jaar door interessant vanwege zijn zeer sierlijke uitstraling. In het voorjaar en aan het begin van de zomer trekt de prachtige, geurende bloei, die van lila tot donkerpaars kleurt, bijen aan. Tegelijkertijd krijgt de boom een mooie, dichte, glanzende, frisgroene bladertooi. Het blad is bladverliezend en verkleurt in het najaar naar goudgeel, wanneer de vruchten verschijnen in trossen met talloze kleine, bolvormige bessen. Ze verkleuren van crèmekleurig naar geel en blijven de hele winter tot het volgende voorjaar aan de boom. In een geschikt klimaat wordt hij 8 tot 12 m hoog. Hij houdt van goed doorlatende, zelfs weinig vruchtbare bodems, is winterhard tot -12 °C en uitstekend bestand tegen droogte.

Melia azedarach, silhouet, detail van de bloemen en bessen

Voor een grote tuin van meer dan 800 vierkante meter

Hier verandert de schaal. De tuin is ruim en verdient grotere bomen, die je bij voorkeur solitair plant om een majestueus effect te creëren of een deel van de plekken te beschaduwen waar het ‘s zomers beslist te warm is.

• De zwarte moerbei en de witte moerbei – Morus nigra en Morus alba ‘Giant Fruit’

Vroeger werden moerbeien gekweekt om hun eetbare vruchten, maar ze zijn ook interessant vanwege hun loof en brede silhouet. Beide worden 10 tot 15 m hoog en ongeveer 8 m breed. Hun bladverliezende loof is dicht, waardoor het uitstekende schaduwbomen zijn. Tegenwoordig worden ze minder gewaardeerd, maar hun vruchten zijn smakelijk en als de tuinier ze vergeet, doen ze in elk geval de vogels een groot plezier! Ze zijn perfect winterhard, verdragen ook zeer goed droogte en groeien in elke bodemsoort.

Morus nigra: silhouet en detail van de vruchten en detail van de vruchten van Morus alba

• De steeneik – Quercus ilex 

Deze eik behoort tot de bondgenoten van de droge tuin en bedekte vroeger het grootste deel van het mediterrane gebied. Het is een wintergroene boom van 15 tot 20 m hoog, die vrij langzaam groeit. Het kleine loof is leerachtig, glanzendgroen aan de bovenzijde en grijsachtig aan de onderzijde. Het is een zeer gemakkelijke eik, die zowel in een droge omgeving als aan zee groeit. Eikels vallen in de smaak bij eekhoorns en wilde zwijnen. Hij houdt van droge, goed gedraineerde bodems en verkiest kalkrijke grond.

Quercus ilex, silhouet en detail van de vruchten en het loof

Voor een grote groenvoorziening… niet zo groen!

Hier kunnen we het felgroene gazon in de stijl van een golfgreen wel vergeten. Het heeft plaatsgemaakt voor een bloemrijk gazon, dat veel biodiverser en veel gemakkelijker te onderhouden is, maar in de zomer droog staat. We kunnen het gras en de wilde bloemen laten groeien, alleen enkele slingerende paden maaien en majestueuze bomen planten. In deze grote ruimte kunnen we ons de reuzen veroorloven: bomen die op volwassen leeftijd of rond hun twintigste jaar de blik omhoog doen gaan, met een hoogte van meer dan 20 meter.

Plant de boom in het najaar in een diep bewerkt plantgat met een plantkuil, zorg voor drainage met grind als de bodem echt te kleiachtig is en geef de eerste zomer eens in de 10 dagen water om een diepe beworteling te bevorderen. De natuur doet de rest…

• De parasolden – Pinus pinea

Voor velen begint de sfeer van droge tuinen bij de dennen. Van deze groot uitgroeiende naaldbomen is de parasolden een van de meest majestueuze. Als hij jong is, heeft zijn kroon een ronde vorm. Naarmate hij ouder wordt, krijgt hij de brede, uitgespreide vorm van een parasol. Deze dennen, die we in het zuiden van Frankrijk in dennenbossen bij elkaar zien staan, kunnen prima solitair in de tuin worden geplant of in een groep als de ruimte het toelaat, want de boom wordt 10 tot 15 m breed en 15 tot 20 m hoog! Hij is volledig winterhard en bestand tegen zeewind, wind en droogte.

Pinus pinea, silhouet en detail

• De libanonceder – Cedrus libani

Een prachtige naaldboom die, zoals zijn naam al aangeeft, afkomstig is uit Libanon, waar hij het nationale symbool is. In Frankrijk staan veel opmerkelijke libanonceders, want deze boom is winterhard en stelt weinig eisen aan de bodem, zolang die diep en goed gedraineerd is. Zijn groeiwijze is aanvankelijk kegelvormig, maar wordt met het ouder worden breder. Het wintergroene, blauwgroene loof staat in bundels met naalden. Hij staat het liefst in de zon en kan, eenmaal goed aangeslagen, goed tegen droogte. Geef hem voldoende ruimte, want met een gemiddelde hoogte van 25 tot 30 m wordt hij meer dan 15 m breed.

Cedrus libani, silhouet en detail