Taxus baccata Kupfergold - Venijnboom

De Taxus baccata 'Kupfergold' is een opvallende variëteit van de venijnboom, die afsteekt tegen het wat sobere uiterlijk van de soort. Getooid met een prachtig goudgeel blad, vormt deze conifeer heel langzaam een mooie, dichte plant die bijna even breed als hoog wordt. Deze struik met een beperkte groei is perfect geschikt voor kleine tuinen, waar hij solitair geplant kan worden of opgenomen in een border die hij het hele jaar door opvrolijkt met zijn vrolijke kleur. Makkelijk te telen, past deze winterharde conifeer zich aan de meeste grondsoorten aan en groeit zowel in de volle zon als in halfschaduw.

Zeer aanwezig in de oudste tuinen en parken van Europa, kijken Taxus baccata ons soms al honderden jaren aan. Hun lange levensduur is inderdaad opmerkelijk en kan meerdere eeuwen bedragen. De soort, die in het wild zeldzaam is geworden, is oorspronkelijk afkomstig uit Europa, Klein-Azië en Noord-Afrika. In Nederland komt hij nog sporadisch voor in oude landgoedbossen. Enkele oude exemplaren groeien ook in kalkrijke gebieden in Zuid-Limburg. Sommige bomen in beschermde gebieden zouden meer dan duizend jaar oud zijn. Je kunt ook indrukwekkende exemplaren bewonderen in oude tuinen of op begraafplaatsen, bij kerken vanwege symbolische redenen (ze werden gezien als de verbinding tussen hemel en aarde), maar ook om te voorkomen dat vee ze zou beschadigen. De naalden, de bast, de bladeren en de vruchten zijn inderdaad giftig voor mens en dier, behalve voor vogels die de bessen eten en de zaaden weer uitscheiden. De venijnboom is een niet-harsachtige conifeer uit de kleine familie van de Taxaceae, waarvan de giftige zaaden niet in kegels zitten, maar in zaadmantels (rode vruchten waarvan het vruchtvlees niet giftig is).

De cultivar 'Kupfergold' (kopergoud in het Duits, verwijzend naar zijn bladkleur) onderscheidt zich door een kleine omvang, een brede en vrij uitgespreide groeiwijze en een goudgeel blad. Met zijn langzame groei vormt hij een struik van ongeveer 2 m hoog en 1,50 tot 1,80 m breed. Hij bereikt zijn volwassen formaat na 20 tot 50 jaar, het is dus een plant voor geduldige tuiniers! Zijn wintergroene blad heeft het hele jaar door een prachtige, opvallend heldere goudgroene kleur, die kostbaar is tijdens de donkere winterdagen. De twijgjes zijn bezet met afgeplatte naalden, geel tot geelgroen en glanzend, met aan de onderkant twee opvallende witte banden, met een spitse punt maar heel zacht aanvoelend. De venijnboom is een sterke plant, bestand tegen kou (tot -20°C, en soms nog lager), die zich aanpast aan de meeste grondsoorten en redelijk goed tegen droogte kan zodra hij goed geworteld is. Hij groeit in de volle zon of halfschaduw, of zelfs in de schaduw in warme, droge klimaten, wat het gebruik onder het bladerdak van bestaande bomen mogelijk maakt. Alle delen van deze plant (behalve het vruchtvlees) zijn zeer giftig, dus wees voorzichtig met kinderen om ongelukken te voorkomen.

De Taxus baccata 'Kupfergold' is een conifeer die overal in Nederland makkelijk te telen is. Solitair op een gazon komt hij prachtig tot zijn recht... op voorwaarde dat je geduld hebt, want zijn groei is echt niet snel. Daarom kan het verstandiger zijn om hem gemengd in een border te planten, en erop te letten dat je in zijn directe omgeving geen snelgroeiende planten zet die hem zouden kunnen verstikken.
Je kunt hem zo combineren met andere langzaam groeiende coniferen met complementaire kleuren, zoals de Pinus mugo 'Mops', een bergden met prachtig groen blad, of de Picea glauca 'Laurin', een mooie, regelmatige kegel die in het voorjaar lichtgroen is en in de winter blauwgroen. Er kunnen mooie contrasten worden gecreëerd door coniferen met blauwachtig blad ernaast te zetten, zoals de prachtige Picea pungens 'Glauca Globosa' of de sculpturale Juniperus scopulorum 'Skyrocket' met zijn slanke, zuilvormige groeiwijze. Voor sterkere kleurcontrasten is het dieppaarse, bijna zwarte blad van de Sambucus nigra 'Black Tower' perfect, net als de Berberis thunbergii 'Red Rocket' met zijn zeer opgaande groeiwijze en paars blad dat in het najaar naar rood verkleurt.