De reizende planten: Chinese blauweregen

Wie van ons is er niet ooit een blauweregen tegen de stam van een eeuwenoude boom tegengekomen, waarvan de takken het hekwerk van een oude tuin optillen of tegen de gevel van een oud huis opklimmen? Misschien heb je wel eens het indrukwekkende schouwspel gezien van een exemplaar dat volledig uit de hand is gelopen en waarvan de takken van kruin naar kruin door de toppen van grote bomen groeien, op een plek die ooit vermoedelijk een tuin was. Je zou denken dat deze klimplant uit de grote vlinderbloemenfamilie (Fabaceae) er al eeuwen geleden is geplant. Maar niets is minder waar…

De koningin van de klimplanten

De eerste exemplaren van de Chinese blauweregen (Wisteria sinensis) werden in 1816 in Europa geïntroduceerd door een onderdaan van Zijne Majesteit, kapitein Welbank. Volgens het verhaal werd hij op een mooie avond in mei 1816 uitgenodigd voor een diner bij een rijke Chinese handelaar uit Kanton. Het diner werd geserveerd onder een pergola die bedekt was met bloeiende blauweregen. De handelaar wees de plant aan met de naam “Zi Teng”, wat “blauwe wijnstok” betekent. De kapitein was diep onder de indruk en vroeg zijn gastheer hem enkele jonge planten mee te geven. De Chinese blauweregen werd naar Europa verscheept en begon daar aan een bliksemende en glansrijke carrière als klimplant. Onbedwingbaar en geurig werd de blauweregen zowel in de stad als op het platteland aangeplant, in de parken van de mooiste landgoederen en in de eenvoudigste landelijke tuinen.

Hoewel clematis gewoonlijk de “Koningin van de Klimplanten” wordt genoemd, verdient de blauweregen waarschijnlijk de titel van keizerin. De Chinese blauweregen is veel minder veeleisend en grillig, bijna onverwoestbaar, en bestand tegen kou en droogte. Bovendien heeft de plant in onze streken geen last van plagen of ziekten. Volgens een van de beste Franse specialisten op het gebied van deze plant: “Er is geen grond die arm genoeg, geen zon die fel genoeg en geen bodem die droog genoeg is om een goede bloei te verhinderen!”

De Wisteria sinensis komt oorspronkelijk uit de noordoostelijke en zuidelijke provincies van China, vooral uit Sichuan. Je vindt de soort in bossen op een hoogte van 500 tot 1 800 meter. Deze botanische soort en de vele variëteiten ervan beschikken over een vitaliteit en een aanpassingsvermogen die bewondering afdwingen. Vanaf het begin waren het kunstenaars en schrijvers die enthousiast raakten.  In 1888 schreef Van Gogh: “Onder deze amethistenkroonluchters zou je denken dat Sarah Bernhardt nog steeds danste.” Claude Monet vereeuwigde de plant op zijn schilderijen en plantte er grote partijen van in zijn prachtige tuin in Giverny. Edmond Rostand bezong de blauweregen met het lyrisme dat zo kenmerkend voor hem was. De schrijfster Colette, ongeëvenaard in haar manier om elk levend wezen waar te nemen en te beschrijven, spreekt over een “paarse meer”, een “reptielachtige geest” en een “bloeiende, onbedwingbare despoot”. “Door haar bezig te zien, ontdekte ik wat haar dodelijke kracht is en waartoe een overtuigende schoonheid kan dienen”, zegt ze. En daarmee is alles gezegd: stengels als boa constrictors en een sprookjesachtige voorjaarsbloei, als een geurige regen van ongelooflijke verfijning.

De blauweregen in onze tuinen

Om de Chinese blauweregen te begeleiden, kun je bijvoorbeeld, als je voldoende ruimte hebt, kiezen voor de wilde wingerd Parthenocissus quinquefolia. Ook deze klimplant is bijzonder sterk en kleurt in het najaar prachtig scharlakenrood. Of kies voor de wilde bosrank, Clematis vitalba, die in de zomer bedekt is met een wolk van crèmewitte bloemen. Heb je weinig ruimte, dan hoef je deze schoonheid nog niet op te geven : vorm je blauweregen door snoei tot een kleine boom.

Wist je dit?

Botanisten hebben de blauweregens de naam Wisteria gegeven, naar Caspar Wistar, een anatomieprofessor uit Philadelphia.

Alle klimplanten die oorspronkelijk uit het noordelijk halfrond komen, wikkelen zich tegen de klok in om hun steun, in tegenstelling tot klimplanten uit het zuidelijk halfrond. Dit verschijnsel wordt veroorzaakt door de draaiing van de aarde. Waarom windt de Japanse blauweregen zich, anders dan de Chinese blauweregen, met de klok mee om haar steun terwijl Japan op het noordelijk halfrond ligt?  Omdat Japan enkele miljoenen jaren geleden op het zuidelijk halfrond lag. Dit stuk land dreef langzaam naar het noorden, tot het de breedtegraad bereikte waarop het nu ligt.