De levensduur van vaste planten

Wat is een vaste plant?

Laten we samenvatten wat een vaste plant is:

• Een vaste plant is een overblijvende plant, dat wil zeggen dat ze meerdere jaren leeft. Ze slaat reserves op in haar wortelstelsel (wortels, bol, knol of wortelstok), dat goed beschermd is tegen de winterkou. In de winter sterft het bovengrondse deel af bij bovengronds afstervende vaste planten, terwijl het bij wintergroene vaste planten behouden blijft. In het volgende voorjaar komt de groei weer op gang en verschijnen er nieuwe scheuten vanuit de stronk. De vaste plant groeit, bloeit en produceert elk jaar zaden (met uitzondering van steriele planten).
• Ze vormt geen hout. Dat onderscheidt haar van houtachtige planten (heesters).

• Vast betekent niet krachtig groeiend! Vaste planten worden min of meer snel voller en beginnen trouwens pas een jaar na het planten mooi en rijkbloeiend te worden, terwijl eenjarige planten al enkele weken na het planten overvloedig bloeien. Afhankelijk van de soorten en variëteiten en van de groeiomstandigheden (type bodem, klimaat, standplaats, ervaring van de tuinier enzovoort) verloopt de groei bij niet alle vaste planten even snel. Neem het concrete voorbeeld van Dictamnus albus, die meerdere jaren nodig heeft om zich te ontwikkelen, maar uiteindelijk een van de langstlevende vaste planten blijkt te zijn.
• Vaste planten stellen eisen aan hun teelt, ook al zijn sommige zeer weinig veeleisend. Het is van groot belang hiermee rekening te houden om hun levensduur te verlengen. Een plant voor droge grond zal snel achteruitgaan in slecht gedraineerde bodem, terwijl een schaduwplant in de volle zon zal lijden.
• Niet alle vaste planten zijn winterhard! Sommige zijn vaste planten in een mild klimaat, maar worden in een koud klimaat als eenjarige planten gekweekt omdat ze de strenge winter niet overleven.
• Meestal worden deze planten gewaardeerd om hun lange levensduur en hun vermogen om elk jaar terug te komen, steeds rijker en met een minimum aan onderhoud. Bovendien bieden ze een zeer grote verscheidenheid.

Dit moet je onthouden: een vaste plant heeft meer tijd nodig om zich te ontwikkelen dan een eenjarige plant. Ze wortelt in het jaar van aanplant en pas in het volgende seizoen wordt ze echt voller en ontwikkelt ze zich verder. Een vaste plant in een kweekpotje geeft geen onmiddellijk effect in een border, in tegenstelling tot een eenjarige plant die in enkele weken volwassen wordt.

Hoe lang leeft een vaste plant?

Vaste planten leven langer dan twee jaar, maar ze hebben niet allemaal dezelfde levensverwachting. Ze gaan namelijk in de winter in rust (waardoor ze bestand zijn tegen ongunstige weersomstandigheden) om in het volgende voorjaar hun groei te hervatten. Na verloop van tijd raken ze echter uitgeput en soms verdwijnen ze zonder waarschuwing. Afhankelijk van de soort en bij optimale teeltomstandigheden kan een vaste plant een aantal jaren leven (tot wel 60 jaar of langer), zonder dat de tuinier ingrijpt.

Onder de vaste planten onderscheiden we:

• kortlevende vaste planten (3 tot 5 jaar)

Sommige vaste planten hebben een vrij korte levensverwachting. In tegenstelling tot tweejarige planten kunnen ze meerdere jaren bloeien voordat ze verdwijnen. Dat geldt voor vast vingerhoedskruid, vlasleeuwenbekken, kokardebloemen, akeleien en blauwe verbena of Verbena bonariensis. Op enkele uitzonderingen na (bijvoorbeeld: Digitalis ‘Glory of Roundway’ is steriel. Deze plant produceert geen zaden en kan uitsluitend door scheuren worden vermeerderd), zaaien deze planten zichzelf uit als de omstandigheden dat toelaten. Toch is het mogelijk en zelfs aan te raden om de zaden te oogsten, deze planten te scheuren of te stekken, zodat ze in de tuin behouden blijven.

• vaste planten met een gemiddelde levensduur (5 tot 20 jaar)

Deze vaste planten komen minstens 5 jaar lang elk jaar terug. Het gaat om astilben, bergamotplanten, riddersporen, Lamium en zonnehoeden.

• langlevende vaste planten (20 jaar en langer)

Deze vaste planten worden zeer oud. Dat geldt voor daglelies, hosta’s, pioenen, vrouwenmantels, schoenlappersplanten en elfenbloemen.

Bekijk onze adviesfiche: “20 duurzame, zeer langlevende vaste planten“.

Plantenlijst en geschatte levensduur

Hier volgt een niet-uitputtende lijst van planten, ingedeeld naar hun gemiddelde levensduur onder optimale teeltomstandigheden en zonder ingreep (scheuren):