Hoe behoud je het bodemleven in een kas?

Water geven: onmisbaar voor gezond bodemleven

Water is onmisbaar om de bodem levend te houden. Toch is het, in tegenstelling tot vollegrondsteelt, niet mogelijk (behalve bij bepaalde modellen) om regenwater te benutten om de bodem in de kas op natuurlijke wijze water te geven.

Voorzie daarom in een irrigatiesysteem waarmee je regelmatig en overvloedig water kunt geven, vooral in de zomer. Idealiter werkt dit systeem zelfstandig.

Regenwater opvangen is de voordeligste en milieuvriendelijkste manier om in de kas water te geven, maar in beperkte ruimtes kan de opslag ervan problemen opleveren.

Je kunt ook direct in de kas een vast waterpunt installeren: graaf een vijver of plaats een badkuip die, ondanks de twijfelachtige uitstraling, net zo praktisch en doeltreffend is. Dit waterpunt verbetert de natuurlijke luchtvochtigheid in de kas en zorgt voor water op kamertemperatuur, ideaal om de planten water te geven omdat het temperatuurschokken beperkt.

Een eenvoudig vat kan dienen als regenton.

Goede ventilatie in de kas is essentieel

Naast water geven is het regelen van de temperatuur in de kas een van de belangrijkste aandachtspunten.

In de zomer heerst er vaak een tropisch klimaat, met warmte en vochtigheid. De kas kan voor de planten snel veranderen in een echte oven, omdat de bouwmaterialen de zonnestralen vaak omzetten in warmte.

In de winter daarentegen kan de temperatuur snel onder 0 °C dalen en zijn de temperatuurverschillen tussen dag en nacht soms zeer groot, wat ongewenste temperatuurschokken veroorzaakt.

Een goede ventilatie is daarom onmisbaar om de luchtcirculatie te bevorderen en de temperatuur in de kas te reguleren: open deuren, ramen of dakramen zodat warme lucht in de zomer en vocht in de winter goed kunnen ontsnappen.

In de open lucht kunnen planten rekenen op de natuurlijke schaduw van hun omgeving: bomen, heesters, gebouwen… In de kas kan de zon snel schadelijk worden voor de planten en het bodemleven.

Om dit gebrek aan schaduw te compenseren, kun je klimplanten kweken die niet alleen voor een mooie esthetische toets zorgen, maar ook als zonnescherm dienen. Kies bijvoorbeeld voor clematis, passiebloemen, jasmijn of eenjarige planten zoals siererwten of Ipomoea’s.

Voor extra schaduw en bescherming tegen de felle zonnestralen kun je de ruiten van de kas bestrijken met Meudonkrijt (of krijtwit), een goedkoop en biologisch afbreekbaar natuurproduct op basis van krijt. Dit product is gemakkelijk online of in bouwmarkten te vinden. Het kan aan het einde van het seizoen eenvoudig met een spons en water worden verwijderd en reinigt tegelijkertijd de glazen oppervlakken grondig.

Kas met dakramen voor een goede ventilatie.

Mulch om vocht vast te houden en de grond te beschermen

Mulch heeft als voordeel dat het bodemvocht langer vasthoudt door verdamping te beperken. Bovendien vormt het een beschermende laag en beperkt het de groei van onkruid (’ongewenste kruiden’).

Verschillende materialen kunnen worden gebruikt om de bodem van de kas te mulchen:

• karton zonder chemische inkt en onbehandeld
• stro
• gedroogd gemaaid gras om gisting te voorkomen
• snoeiresten en ander ’tuinafval’
• gevallen bladeren

Deze mulch wordt in een dunne laag van enkele centimeters over de bodem van de kas verspreid.

Afhankelijk van het klimaat en de snelheid van de afbraak, moet de mulch een of meerdere keren per maand worden vernieuwd. Bij hoge temperaturen in de zomer kan het ook goed zijn om de mulch water te geven, zodat uitdroging van de bodem wordt voorkomen.

Bodemverbeteraars om de bodem te voeden en te revitaliseren

Bodemverbeteraars verrijken de bodem met voedingsstoffen, bevorderen de aanwezigheid van micro-organismen die onmisbaar zijn voor het leven en verbeteren de natuurlijke structuur van de grond.

Bedek de bodem in het voorjaar met enkele millimeters rijpe huiscompost, gemaakt van plantaardig en keukenafval, of gebruik paardenstalmest of goed verteerde stalmest van andere dieren (pluimvee, koeien…) die rijk is aan stikstof.

Als aanvulling op deze bodemverbeteraars kun je prima natuurlijke fytostimulerende producten gebruiken: verneveling van stikstofrijke brandnetelgier, kalium- en boriumrijke smeerwortelgier, of het gebruik van producten op basis van schimmels en actieve kool die door het substraat kunnen worden gemengd of uitgestrooid.

Groenbemesters telen voor vruchtbare grond

We kennen de vele voordelen van groenbemesters in de tuin goed. Ze zijn gemakkelijk en snel te telen en voeden de bodem door voedingsstoffen terug te geven, verbeteren de structuur ervan, beschermen de bodem en voorkomen de ontwikkeling van onkruid.

Het najaar markeert vaak het einde van de belangrijkste teeltperiode van het jaar in de kas. Dit is dan ook het beste moment om groenbemesters breedwerpig te zaaien en zo de bodem voor te bereiden op de teelten van het volgende voorjaar: witte mosterd, bonte wikke of inkarnaatklaver in september, rogge in oktober-november.

Maai de groenbemesters vóór de bloei om zelfuitzaai te voorkomen. Daarna kunnen ze ter plaatse blijven liggen of worden versnipperd en door de bovenste bodemlaag van de kas worden gemengd, zodat er vanaf de volgende maand kan worden geteeld.

Links witte mosterd (foto Rasbak) en rechts bonte wikke

Radicalere oplossingen

Als ondanks onze adviezen om de bodem van je kas te beschermen en te onderhouden al het leven lijkt te zijn verdwenen en de bodem onvruchtbaar is, zijn er nog andere, ingrijpendere oplossingen.

Vervang de bodem over een diepte van minimaal ongeveer vijftien centimeter door nieuwe tuingrond of teelaarde. Deze omslachtige en tijdrovende ingreep garandeert echter niet dat het bodemleven zich meteen herstelt.

Een andere oplossing is om de kas, als het model dit toelaat, elke 2 of 3 jaar naar een nieuw deel van de tuin te verplaatsen, zodat de bodem zich kan vernieuwen. Verplaatsbare kassen worden dan ook steeds populairder, juist om het probleem van het behoud van bodemleven op te lossen en het risico op ziekten te verkleinen.