Hoe houd je de warmte in je kas in de zomer onder controle?

Wat is de ideale temperatuur in een kas?

Voor de meeste planten die doorgaans in een kas worden gekweekt, ligt de ideale dagtemperatuur tussen 20 en 25 graden Celsius en ligt de nachttemperatuur rond 15 tot 18 graden Celsius. Wanneer de temperatuur boven de 30 °C stijgt, krijgen veel planten last van hittestress.

Houd er rekening mee dat dit per soort kan verschillen. Tropische planten kunnen bijvoorbeeld hogere temperaturen verdragen, terwijl planten uit gematigde klimaten (zoals sla) al bij lagere temperaturen tekenen van stress kunnen vertonen.

De gevolgen van hitte voor planten in de kas

Vanaf 30 °C sluiten de meeste planten hun poriën (hun huidmondjes) om hun verdamping te beperken. De fotosynthese (het proces waarbij planten zonne-energie omzetten in voedsel) wordt dan sterk beperkt en de groei van de plant stopt, evenals de ontwikkeling van vruchten en groenten. Sommige plantensoorten, zoals tomaten, paprika’s en aubergines, hebben moeite om bij hoge temperaturen bestoven te worden, wat hun vermogen om vruchten te produceren kan beïnvloeden.

Bovendien kan hittestress planten ook gevoeliger maken voor ziekten en plagen.

Tot slot kan overmatige warmte planten ertoe aanzetten hun blad en vruchten op te offeren om genoeg energie over te houden om te overleven. Dit leidt tot verwelking, vroegtijdige blad- en vruchtval en in extreme omstandigheden zelfs tot het afsterven van de plant. Daarom is het essentieel om de temperatuur in je kas te controleren.

Verschillende manieren om de warmte in een kas te regelen

Ventilatie

Ventilatie is een van de eenvoudigste en doeltreffendste oplossingen om de temperatuur in een kas te verlagen. Hiervoor hoef je alleen de ramen en deuren te openen, zodat de lucht kan circuleren. Open bij voorkeur minstens twee tegenover elkaar gelegen openingen in je kas, zodat er een luchtstroom ontstaat, ook wel het ‘schoorsteeneffect’ genoemd (warme lucht stijgt, terwijl koude lucht dichter bij de bodem blijft). Open bij een tunnelkas zonder ramen de uiteinden en til het folie hier en daar boven de bodem op.

Laat in de zomer en bij hoge temperaturen de kas ook ’s nachts open, zolang de nachttemperatuur hoger blijft dan 15 °C. Deze methode helpt ook om de luchtvochtigheid in je kas te regelen en de ontwikkeling van schimmelziekten te beperken.

Tip: als je planten gevoelig zijn voor insecten en ander ongedierte, overweeg dan beschermingsnetten of horren te plaatsen.

Schaduw

Schaduw is een andere doeltreffende, eenvoudige en vaak goedkope methode om de warmte onder controle te houden.

Je kunt eenvoudig een schaduwdoek gebruiken dat je boven op de kas legt, dus aan de buitenkant, en met touw aan de bodem bevestigt. Schaduwdoeken die aan de binnenkant hangen, zijn minder doeltreffend tegen de warmte. In de winkel zijn ze verkrijgbaar met verschillende schaduwpercentages, meestal tussen 30% en 70%, zodat je het niveau van vermindering van het zonlicht kunt kiezen dat het beste bij je planten past. Je kunt ook een rol rietmat over tunnelkassen uitrollen. Om kosten te besparen, kun je oude lakens een tweede leven geven als geïmproviseerd schaduwdoek.

Je kunt de wanden van de kas ook witten om het zonlicht te weerkaatsen. Voor kassen van glas gebruik je voornamelijk ongebluste kalk of Meudon-wit. Voor tunnelkassen of kassen van polycarbonaat kun je beter speciale schaduwverf gebruiken. Deze is meestal wit en kan aan het einde van de zomer worden afgewassen of afgeschraapt.

Natuurlijke schaduw is ook een mooie oplossing! Creëer een mooi groenscherm door een haag in de buurt van je kas te planten (op 2 of 3 m afstand) of een bladverliezende boom (op 3 tot 5 m afstand, afhankelijk van de variëteit), zoals een magnolia, een vijgenboom, een sering of een albizia. Let er wel op dat de schaduw niet te dicht is, zodat er voldoende licht voor de fotosynthese overblijft.

Een kas met rietmatten en heesters voor schaduw

Irrigatie en water geven

Het bevochtigen van de lucht kan ook helpen om de temperatuur in je kas te verlagen. Dit kun je doen door eenvoudig de paden in de kas water te geven. Het water verdampt dan, neemt warmte op en koelt zo de lucht af. Het is een eenvoudige en goedkope methode, maar hierdoor kan de luchtvochtigheid zo hoog worden dat bepaalde plantenziekten zich makkelijker ontwikkelen. Houd de luchtvochtigheid in je kas daarom goed in de gaten.

Sommige tuiniers kiezen voor het installeren van een vernevelaar. Deze vernevelt een fijne waternevel in de lucht, die snel verdampt, warmte opneemt en de lucht afkoelt. Ze kunnen automatisch of handmatig worden bediend en zijn vooral doeltreffend in grote kassen.

Let op: vergeet niet dat de optimale luchtvochtigheid voor de meeste planten tussen 50 en 70% ligt. Overmatige vochtigheid kan de ontwikkeling van schimmelziekten en parasieten bevorderen. Zorg er daarom voor dat je de luchtvochtigheid regelmatig controleert en je bevochtigingsmethoden overeenkomstig aanpast. Als je er nog geen hebt, aarzel dan niet om een hygrometer te installeren!

Het belang van de locatie en oriëntatie van de kas

Het beheersen van de warmte is cruciaal voor het succes van een kas. Ook de ligging en de oriëntatie spelen hierbij een bepalende rol. Een goede positionering kan helpen om de temperatuur te regelen.

Ligging van de kas:

De plaats waar de kas wordt geïnstalleerd, moet worden gekozen op basis van verschillende factoren. In de eerste plaats moet de plek de hele dag zoveel mogelijk zon ontvangen, vooral in de winter. Kies daarom bij voorkeur een plek die niet wordt overschaduwd door gebouwen of te dichte bomen.

In de zomer kan te veel direct zonlicht er echter voor zorgen dat de kas oververhit raakt. Loofbomen kunnen in de buurt nuttig zijn, omdat ze in de zomer schaduw geven en in de winter, wanneer hun bladeren vallen, de zon doorlaten. Geef de voorkeur aan bomen met lichte schaduw of snoei ze zo dat ze licht doorlaten, zoals de robinia, de esdoorns, de berk, de Albizia of de Paulownia. Houd er ook rekening mee dat de afstand tussen deze bomen en de kas groot genoeg moet zijn om overmatige schaduw en mogelijke schade door wortels of vallende takken te voorkomen.

Het is ook belangrijk om rekening te houden met de luchtcirculatie om warmteophoping te voorkomen. Vermijd laaggelegen plekken, bijvoorbeeld tussen twee muren, of plekken die beschut zijn tegen de wind waar de lucht stil kan komen te staan.

Oriëntatie van de kas:

De oriëntatie van de kas is net zo belangrijk. Richt je kas van noord naar zuid, met de ingang op het noorden. Zo profiteert de kas van de eerste zonnestralen uit het oosten in de ochtend en van de laatste lichtstralen uit het westen in de avond, vooral in de winter! Tegelijkertijd wordt de intense middagzon beperkt, die in de zomer voor extra warmte kan zorgen.