Onze tips om je kippen tegen de kou te beschermen

Hebben kippen het koud?

Kippenvel krijgen. Ken je deze uitdrukking, die verwijst naar het mechanisme van ‘pilo-erectie’ dat wordt veroorzaakt door een koud gevoel? Een uitdrukking die een verband probeert te leggen tussen kou en een kip. Toch heeft een kip, hoe paradoxaal dat ook mag lijken, het niet (echt) koud. Ze kan namelijk temperaturen tot – 15 à – 20 °C doorstaan zonder echt last te hebben van de kou, net als de kleine vogels in de lucht die eveneens, zij het met moeite, de winterse strengheid doorstaan. De natuur zit inderdaad goed in elkaar.

Om zich tegen de kou te beschermen, hebben kippen een natuurlijk donsjack, namelijk hun veren. Hun dichte verenkleed houdt lucht vast en vormt een isolerende laag. Kippen passen eenvoudigweg een systeem van thermoregulatie toe dat hun lichaamstemperatuur op 40-42 °C houdt. Bovendien ruien kippen ouder dan één jaar aan het einde van de zomer of in het najaar, dat wil zeggen dat ze een deel van hun veren vernieuwen. Alle voorwaarden zijn dus aanwezig om de kou te weerstaan. Toch veranderen sommige kippen hun verenkleed niet en hebben ze daar net zo weinig last van. Daarentegen zijn de poten, de kam en de lellen gevoeliger voor kou. Bij zeer strenge vorst kunnen deze ‘uiteinden’ zelfs bevriezen.

Kippen zijn niet bang voor kou. Alleen de kam, de poten en de lellen zijn er gevoelig voor

Hoewel kippen dus gemakkelijk lage temperaturen verdragen, hebben ze enorm te lijden onder vocht en tocht, die luchtwegaandoeningen zoals snotziekte kunnen veroorzaken. Daartegen moet je dus vooral maatregelen nemen.

Ook doe je er goed aan om, als je in een regio met strenge winters woont, te kiezen voor winterharde en weinig kouwelijke rassen, zoals de zeer verbreide Poule Rousse, de Marans, de Brahma, de Wyandotte en de Sussex… of voor kippen uit je eigen regio, die daardoor aangepast zijn aan de klimatologische omstandigheden.

Het advies van Pascale: bij mij thuis is de Cou-nu du Forez (die haar naam eer aandoet, want haar nek is onbevederd!) net zo goed bestand tegen kou als tegen warmte!

Bescherm het kippenhok tegen vocht en tocht

Het is duidelijk dat kippen niet bang zijn voor droge kou. Dat betekent echter niet dat ze in de regen willen staan! Vocht is namelijk erg schadelijk voor kippen, omdat het een gunstige voedingsbodem vormt voor de ontwikkeling van luchtwegaandoeningen en andere bacteriën. Naast vocht zijn ook tochtstromen dodelijk voor je kippen, die daardoor heel eenvoudig verkouden kunnen worden of bronchitis kunnen krijgen. Het is dus van groot belang om je kippenhok te beschermen tegen tocht en vocht.

Het kippenhok tochtvrij maken en verhogen

Als je hebt gekozen voor een houten kippenhok, is het belangrijk om het tegen bodemvocht te beschermen. Je moet het verhogen, bijvoorbeeld door het op betonblokken, houten palen of een waterdichte en volledig stabiele ondergrond te plaatsen. Met een loopplank kunnen de kippen het kippenhok betreden wanneer ze dat willen.

De tweede prioriteit bij strenge vorst is het kippenhok tegen de kou isoleren en vooral alle bronnen van tocht wegwerken. Zonder de ventilatie volledig af te sluiten! Je moet je kippenhok tochtvrij maken en beschermen. Begin bij het dak, dat volledig waterdicht moet zijn. Het eenvoudigst is om aan de buitenkant een dekzeil aan te brengen. De binnenwanden kunnen worden bekleed met multiplexplaten, waarachter je platen piepschuim of kurk, een minerale vezel of zelfs noppenfolie kunt aanbrengen. Let er goed op dat je dit isolatiemateriaal afschermt, want de kippen zullen er met plezier aan pikken.

Een stevig kippenhok met een goede deur is in de winter ideaal om de kippen tegen de kou te beschermen.

Tochtvrij maken betekent echter niet dat je het kippenhok hermetisch moet afsluiten! Laat de deuren en ramen vrij zodat je ze overdag kunt openen voor een goede ventilatie.

Een dikke strooisellaag aanbrengen

Om de kippen zowel tegen kou als tegen vocht te beschermen, geef je hun kleine pootjes een dikke strooisellaag van stro (of eventueel grove houtkrullen). Bezuinig niet op de dikte! Reken op 5 tot 10 cm voor een goed en warm tapijt waarin de kippen met plezier zullen krabben en pikken.

In de winter een luxe strooisellaag voor mijn kippen, die een warme nacht zullen doorbrengen

Uiteraard moet deze strooisellaag van stro regelmatig worden verschoond voor een optimale hygiëne van het kippenhok, want als het sneeuwt, brengen de kippen meer tijd in het kippenhok door.

Verwarmen of niet?

In winkels en op gespecialiseerde websites zijn verwarmingslampen te vinden die speciaal voor kippenhokken zijn ontworpen. Ze zorgen voor wat warmte en geven tegelijk licht, dat buiten minder vaak aanwezig is. Wat moeten we daarvan denken? Ten eerste moeten ze aan alle geldende normen voldoen om elk risico op brand te voorkomen. Daarnaast zijn ze alleen geschikt voor grote, stevige kippenhokken. Tot slot zijn ze alleen nuttig in zeer koude streken, omdat ze de kippen uit balans kunnen brengen, waardoor ze hun gevoel voor tijd kwijtraken. Daarom laat je ze slechts enkele uren per dag aan.

Kippenvoer aanpassen voor de kou

In de winter verbruiken kippen iets meer energie om de kou te trotseren. Bovendien zijn de insecten en wormen die dagelijks op hun menu staan, schaars geworden. Om hen doeltreffend tegen de kou te laten vechten, is het aan te raden hun voeding te verrijken met eiwitten, mineralen en vitaminen. Zo kunnen we het volgende aan hun rantsoen toevoegen:

• gedroogde insecten, zoals meelwormen en larven van de zwarte wapenvlieg…
• gebroken maïs en haver, waarmee ze een vetlaag kunnen opbouwen

In de winter wordt een aanvulling met maïs aanbevolen

• bieten of voederkool uit de tuin, die naar behoefte worden geoogst en een niet te verwaarlozen hoeveelheid groenvoer leveren
• Oesterschelpen voor de aanvoer van calcium (die trouwens het hele jaar door gegeven kunnen worden!)

Het advies van Pascale: wanneer het koud is, maak ik voor mijn kippen een prakje waar ze dol op zijn. Aan de gekookte groenteschillen voeg ik rijst, pasta, griesmeel of geprakte aardappelen toe, maar ook af en toe kikkererwten, linzen, gedroogde bonen of gekookte erwten voor de aanvoer van plantaardige eiwitten. Dit prakje geef ik ‘s ochtends lauw, om de kou van de nacht te compenseren. Ik geef ze daarentegen geen vlees- of visresten. Ik laat ze ook rondlopen in de moestuin, waar alle gewassen zijn geoogst, zodat ze zich tegoed kunnen doen aan larven van schadelijke insecten en bij wijze van extraatje aan regenwormen, waarvan mijn bodem wemelt.

Voorkomen dat water bevriest

In elk seizoen heeft een kip water nodig. Dat is onmisbaar om te overleven. In de winter bevriest het water in de drinkbakken echter snel. En de snavel van kippen is niet sterk genoeg om het ijs te breken.

Als je aanwezig bent, kun je het water verversen of het laagje ijs breken! Maar dat is omslachtig…

Er bestaan enkele kleine trucjes die kippenhouders elkaar in het geheim doorgeven:

• kies een bak die groot genoeg is en zet die beschut tegen koude wind en indien mogelijk op een zonnige plek (als de zon tenminste zo vriendelijk wil zijn om zich op een winterse dag te laten zien!)
• kies liever een plastic drinkbak, waarin het water minder snel bevriest dan in een metalen bak
• laat een pingpongbal in het water drijven; die beweegt bij het minste zuchtje wind en stelt het bevriezen van het water een beetje uit
• gebruik een verwarmde drinkbak of een verwarmingsplaat voor de drinkbak. Het enige nadeel: er moet een stopcontact in de buurt zijn.

Kippen naar buiten laten om de leg te stimuleren

Kippen gaan graag naar buiten, of het nu vriest, regent of sneeuwt. Niets houdt ze tegen en ze weten heel goed de weg terug naar hun kippenhok te vinden als het weer echt omslaat. Als ze in het kippenhok opgesloten zitten, raken ze gestrest, wat verenpikken en ziekten in de hand werkt.

Toch is het aan te raden om ze een beschutte plek te bieden waar ze bij alle weersomstandigheden buiten kunnen blijven. Of je die nu maakt van hergebruikt hout met slechts vier houten palen en een golfplaat, of een afdekzeil koopt, plaats deze beschutting op een plek die beschermd is tegen tocht.

Tip van Pascale: onder de buitenbeschutting van mijn kippen heb ik een zitstok geplaatst, zodat ze van hun ren kunnen genieten zonder koude poten te krijgen als het erg koud is. Deze winter, toen de mist maar moeilijk optrok, hebben ze er uren doorgebracht.

In de winter waarderen kippen een buitenbeschutting met zitstok om zich tegen de kou te beschermen

In streken waar veel sneeuw kan vallen, is het ook aan te raden om voor je kippen een pad naar hun buitenbeschutting vrij te maken. Met een flinke schepbeurt zullen ze je dankbaar zijn!

Tot slot is bij zeer strenge kou nog een laatste voorzorgsmaatregel nodig: smeer wat vaseline op de poten, lellen en kam van je kippen. Dit vet vormt een isolerend laagje tegen de kou.

Tot slot

Met al deze preventieve maatregelen zouden je kippen zonder problemen de winter door moeten komen. En ondanks de kou eieren moeten blijven leggen.

Uiteindelijk is het vaak de extreme hitte waar ze het meest last van hebben. De buitenren komt dan ook goed van pas om ze tegen de brandende zonnestralen te beschermen.

Een klein woordje van Pascale: wat mijn vijf kipjes betreft (Zoumzoum, Tic en Tac, Sneeuwbal en Rocheteau), zij hebben onlangs hun tweede strenge winter doorstaan (de thermometer gaf gedurende drie weken onafgebroken -7 tot -10 °C aan), met een gemiddelde van 4 tot 5 eieren per dag!