Dipsacus sylvestris (zaad) - Grote kaardebol

Dipsacus sylvestris, ook wel Wilde kaardebol, Weverskaarde of Veldkaarde genoemd, is een wilde plant die tijdens de bloei in haar tweede jaar gemakkelijk een indrukwekkende grootte kan bereiken. In juni-juli toont ze rechtopstaande, hoofdjesvormige bloeiwijzen die lijken op stekelige flessenborstels. De kleine roze-lila bloemen bloeien geleidelijk op en komen tevoorschijn uit kleine, zeer lang aanhoudende schutbladen. Haar andere naam 'Vogelcafé' dankt ze aan de unieke struktuur van haar bladeren, die in kleine kommetjes regenwater kunnen vasthouden, waar sommige vogels uit drinken. Deze weinig eisende plant, vroeger zo nuttig voor de mens, verdient een ereplaats in een natuurlijke tuin, een weelderige border, of in droog- of vers boeketten.

De wilde kaardebol is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Afrika, Europa en West-Azië. Deze plant uit de Kaardebolfamilie (Dipsacaceae) groeit van nature op frisse bodems in greppels en langs oevers van waterlopen. In het eerste jaar vormt ze een bladrozet van lange, puntige bladeren die bij de bloei gaan krullen. In het tweede jaar na het zaaien toont deze soms tot 1,80 m hoge, stekelige plant aan het uiteinde van stevige, bladrijke stengels hoofdjes in de vorm van flessenborstels, ongeveer 8 cm lang, rechtopstaand op lange bloemsteeltjes (pedikels). Ze bloeien met lila-roze buisbloemen die tevoorschijn komen uit kleine, gebogen en elastische, zeer duurzame schutbladen, zelfs na de bloei. De tegenoverstaande, ruwe bladeren met een stekelige middennerf, paarsgewijs gegroepeerd langs de bloemstengels, zijn twee aan twee aan de basis vergroeid en vormen kommetjes waarin water stroomt en zich ophoopt. De werkelijke functie van deze kommetjes wordt nog bestudeerd, maar het lijkt erop dat kaardebollen erin slagen opgeloste of zwevende minerale stoffen op te nemen, vergelijkbaar met sommige vleesetende planten. Puttertjes waarderen de rijpe zaden bijzonder, waarmee ze zorgen voor de verspreiding.

Zaai kaardebollen in borders en natuurlijke graslanden, samen met andere distels, of met grote vaste planten zoals hybriden van Toorts of Cephalaria gigantea. Deze plant zal goed gedijen in de buurt van waterpunten, waar ze helpt de oevers te verstevigen.

Etymologie: 'Dipsacus' is afgeleid van het Griekse Dipsan akeomaï = "ik genees de dorst". In het Latijn betekent Sylvestris = "wild, van het bos"; Fullonum = "voller". Een gekweekte variëteit van kaardebol met langgerekte koppen en naar beneden gebogen punten, Dipsacus sativus, werd in de wolindustrie gebruikt voor het handmatig afwerken van wollen lakens.