Kardoen BIO

Kardoenzaad BIO (Cynara cardunculus): dit is een prachtige, oude groente die karakter geeft aan zowel de tuin als het bord. Als nauwe verwant van de artisjok vormt de gekweekte kardoen een grote pol met diep ingesneden, zilvergrijze bladeren die bijzonder decoratief zijn. In de zomer worden de grote, paarse bloemhoofdjes, rijk aan nectar, druk bezocht door bijen en andere bestuivers. Deze plant wordt gekweekt voor zijn eetbare bladstelen (kardoen) die vaak als gratin worden bereid, en combineert dus smaak, sierwaarde en ecologische voordelen.

De kardoen behoort tot de Composietenfamilie (Asteraceae). De geaccepteerde botanische naam is *Cynara cardunculus*. Het is een robuuste vaste plant met een wortelstok en een vlezige penwortel. Elke rozet heeft een grotendeels tweejarige cyclus: het eerste jaar gaat vooral naar de ontwikkeling van het loof, het tweede jaar naar de bloei. De plant kan meer dan tien jaar oud worden. In het wild is de soort afkomstig uit het westelijke en centrale Middellandse Zeegebied (Portugal, Spanje, Zuid-Frankrijk, Italië, de Balkan, Noord-Afrika) en de Macaronesische eilanden, waar hij droge graslanden, garrigue, bermen, wegranden en braakliggende velden koloniseert. De gekweekte kardoen omvat de moestuinvormen van *Cynara cardunculus* (vaak aangeduid als var. *altilis*), die zijn geselecteerd op hun vleziger en minder stekelige bladstelen vergeleken met de wilde vorm.

De plant vormt een zeer architectonische, uitwaaierende pol die in een paar jaar tijd 1,50 m tot 2 m hoog kan worden in bloei, met een breedte van 1,20 tot 1,50 m. De pol breidt zich uit door het vormen van nieuwe, dicht opeen staande rozetten rond de basis. De grote, geveerde en diep ingesneden bladeren kunnen meer dan 80 cm lang worden. Ze zijn zilvergrijs aan de bovenkant en wittiger en viltig aan de onderkant. Het blad is half wintergroen tot wintergroen in een mild klimaat, maar kan bij strenge vorst afsterven om in het voorjaar vanuit de wortelstok opnieuw uit te lopen. Uit het hart van de rozet komen in het voorjaar stevige, gegroefde, grijzige stengels tevoorschijn. Deze vertakken en dragen in de zomer grote, alleenstaande of gegroepeerde bloemhoofdjes. Elk hoofdje lijkt op een kleinere artisjok, omgeven door leerachtige, vaak stekelige schutbladen, waaruit een krans van buisbloemige, violette tot paarse bloempjes tevoorschijn komt, zeer rijk aan stuifmeel en nectar. De bloei vindt plaats van juni tot september. De vruchten zijn donkerbruine nootjes met een zijdeachtig vruchtpluis; een enkel bloemhoofdje kan tientallen tot honderden zaden produceren. Het krachtige en diepe wortelstelsel verklaart zijn goede droogtetolerantie eenmaal goed gevestigd, evenals zijn vermogen om opnieuw uit te lopen na het afsnijden.
De kardoen werd al in de Middeleeuwen aanbevolen in het Capitulare de Villis dat aan Karel de Grote wordt toegeschreven, en de gedroogde bloemen worden al eeuwenlang gebruikt als plantaardig stremsel in bepaalde traditionele Portugese kazen: dit verankert deze imposante groente in een lange Europese cultuur.

In de keuken is het aan te raden de bladstelen te bleken om hun bitterheid te verwijderen. Ze zijn rijk aan vezels, mineralen en koolhydraten (met name inuline). Aan kardoen worden laxerende en zuiverende eigenschappen voor de lever toegeschreven. Je kunt ze bereiden als gratin, puree, sap of als bijgerecht bij vlees.

De teelt: enkele weken voor de oogst, bij oude rassen, moeten de bladstelen worden gebleekt. Bind hiervoor de bladeren bij elkaar en wikkel ze in karton of een lichtdichte folie. Zorg ervoor dat er lucht kan circuleren. Aard de voet van de plant op met 25 tot 30 cm aarde om de planten te stabiliseren. Door deze handeling krijgen de bladeren geen licht meer. Omdat fotosynthese dan niet meer plaatsvindt, worden de bladeren malser en witter. Enkele weken later zijn ze klaar om geoogst te worden.

De oogst: trek je handschoenen aan, vooral voor de stekelige rassen. Graaf de hele kluit uit en leg de bladeren op een luchtige, donkere plek. Goed opgeslagen kunnen de bladstelen de hele winter worden bewaard en geconsumeerd.

De tuintip: Respecteer vruchtwisseling door kardoen te telen na een teelt van vlinderbloemigen (bonen, tuinbonen, kikkererwten...). Dit verrijkt de bodem met stikstof. Plant kardoen pas na minimaal vier jaar weer op dezelfde plek. De plant heeft namelijk veel voedingsstoffen nodig.