Een Spaanse of Andalusische tuin aanleggen

De indeling van de Spaanse tuin

De kunst van Andalusische tuinen, die tot zijn recht komt in de tuinen van het Alhambra in Granada in Andalusië, is een vorm van landschapsinrichting die is geïnspireerd op Perzische en Byzantijnse tuinen. De Spaans-Arabische tuin spreekt alle zintuigen aan om een indruk te geven van de ideale hemelse tuin waarover moslims spreken. Omgeven door muren – dankzij deze inrichting kunnen ze mensen en planten beschutten tegen uitdrogende wind – worden ze aangelegd als tegenhanger van de wilde wereld eromheen. Ze nemen dan vaak de vorm aan van patio’s met een rustgevende sfeer. Water is een van de belangrijkste elementen van deze Spaanse tuinen. Het symboliseert er het leven, in de vorm van een vijver, fonteinen en kanaaltjes. Wanneer de Andalusische tuin ten slotte uitzicht biedt op het landschap, wordt hij omgeven door arcades en trellissen in de vorm van moucharabiehs, die het doorlaten van de wind helpen beperken.

Als je een tuin van dit type wilt aanleggen, zijn dit de belangrijkste elementen om aan te werken:

• Richt de ruimte geometrisch in om een intieme sfeer van groene cocons te creëren. Een patio of een tuin die door muren wordt omgeven, zijn ideale indelingen. Deze muren kunnen worden bedekt met witte verf of okerkleurige kalkpleisters. Als je ruimte groter en open is, baken je die af met geschoren hagen en deel je haar op in opeenvolgende omheinde gedeelten die met geometrische paden met elkaar verbonden zijn. In Spaanse tuinen zijn open ruimtes namelijk zeldzaam, net als onoverdekte paden die te sterk aan de elementen zijn blootgesteld. De Arabieren waren dol op wiskunde en geometrie en pasten hun kennis op deze gebieden toe op de kunst van het tuinieren. Zo bestaan de ruimtes uit vernuftige combinaties van beheerste vormen: vierkante of rechthoekige ruimtes, rechte paden die elkaar in rechte hoeken kruisen en achthoekige pleintjes.
• Kies voor terracotta- of aardkleurige vloerbedekking, helemaal in de mode, of voor lichte bestrating
• Kies voor mediterrane planten en selecteer winterharde soorten als je regio te maken heeft met een wat ruwer klimaat (citrusbomen, palmen, rozen, buxusranden, klimplanten)
• Vijver of fontein: verwaarloos de aanwezigheid van water niet, want die is essentieel in dit type tuin
• Breng je inrichting tot leven met de felle kleuren van geglazuurd aardewerk en keramiek en/of het gebruik van azulejo’s (gedecoreerde tegels)

In een grote tuin deel je de ruimte op in een opeenvolging van omheinde gedeelten die met rechte paden met elkaar verbonden zijn. In een kleinere ruimte die door muren wordt omgeven, boots je de sfeer van patio’s met warme kleuren na

Het plantenpalet van de Spaanse tuin

Hispano-islamitische tuiniers moesten zich aanpassen aan moeilijke klimaatomstandigheden om deze weelderige plekken vol groen en bloemen te creëren. De schaarste aan water in deze geografische gebieden en de felle zon leidden tot een bijzondere indeling, rechtstreeks geïnspireerd op die van oases, namelijk de tuin met 3 plantlagen, waarbij de ene laag de andere beschermt tegen de hitte van de zon en uitdrogende winden:

De bovenste laag, voor schaduw

• Een laag bomen die de schaduwlaag vormt, domineert de tuin: de kruinen van deze hoge bomen beschermen de lagere lagen tegen de zon met welkome schaduw. Meestal vinden we hier palmen, cipressen of ceders, met wintergroen blad. Deze bomen staan in symmetrisch aangelegde rijen.

De middelste laag, rijk aan bloemen en vruchten

Deze middelste laag is bestemd voor fruitbomen, bloeiende heesters en klimplanten:

• Bij de fruitbomen zijn citrusbomen, die bijzonder van warmte houden, zeer geschikt: citroenbomen, sinaasappelbomen of sukadecitroenen vullen de lucht met de geur van hun bloemen en verwennen de smaakpapillen. We mogen immers niet vergeten dat alle zintuigen worden uitgenodigd voor dit feest! Ook granaatappelbomen, die het mediterrane klimaat waarderen, zijn hier helemaal op hun plaats, net als vijgenbomen, Chinese dadelbomen en amandelbomen
• Bij de bloeiende heesters kiezen we voor zonaanbidders die hun waarde hebben bewezen, zoals oleanders, lagerstroemia’s, hibiscussen en rozen, die hun uitbundige en geurende bloemen kunnen laten bloeien, getemperd door de halfschaduw van het blad van de bomen die erboven staan
• Klimplanten zoals jasmijnen, klimrozen, bougainvilles, kamperfoelies en mannentrouwen brengen de muren tot leven met hun stralende bloemen.

De onderste laag, waar het water stroomt

De onderste laag, dichter bij de bodem, wordt vooral ingenomen door het element water. Vijvers, fonteinen en geulen verdelen het op ingenieuze wijze, terwijl het wordt bespaard en hergebruikt. De zorgvuldig aangelegde bestrating en verschillende bodemafwerkingen (terracotta, keramiek en marmer) geven een aangename verkoeling die zowel voor mensen als voor planten weldadig is.

• Bij de planten lenen buxussen en laag gesnoeide mirtes zich uitstekend voor vormsnoei en worden ze gebruikt vanwege hun grote soberheid. Ze omlijsten de vijvers en fonteinen en laten ze beter uitkomen
• Bloeiende vaste planten, omgeven door de rustige, gesnoeide randen, zorgen voor een beheerste uitbundigheid. Traditioneel vinden we hier Afrikaanse lelies, viooltjes, vlasbloemen, lavendel, moederkruid, irissen en anjers. Hier kun je je inspiratie de vrije loop laten en spelen met enkele kleurcombinaties die passen bij de andere elementen van je inrichting (muren, bloemkleur van de heesters, tuinmeubilair en decoratieve elementen). Kies voor lang bloeiende en makkelijke planten, zoals struiksalies of gaura’s.

Palmen maken deel uit van het plantenpalet van de schaduwlaag, gesnoeide buxussen en mirtes structureren de ruimte, terwijl bloeiende heesters zoals oleanders en klimplanten voor kleur zorgen. Vergeet de zonminnende fruitbomen niet, onmisbaar in deze tuinen die aan de 5 zintuigen zijn gewijd!

Water: een onmisbaar element in de Spaanse tuin

In Andalusische tuinen is water overal aanwezig. In Granada kanaliseerden de moslims het water uit de omliggende bergen om hun tuinen en boomgaarden te besproeien en de bassins en fonteinen van het Alhambra en het Generalife van water te voorzien. Als je niet genoeg ruimte of budget hebt om een vijver aan te leggen, kan een kleine, fraai uitgelichte fontein die goed in de stijl past, een prima alternatief zijn. Laat je inspireren door de tips van Oliver om een kleine watertuin voor het terras of balkon aan te leggen en geef deze ideeën een Andalusisch tintje met mooie geglazuurde keramische potten!

Prachtig om te zien, maar waterspelen en bassins zijn niet voor iedereen weggelegd. Met een mooie okerkleurige pot of schaal (rechts), omgebouwd tot een kleine vijver of fontein, voeg je eenvoudig en goedkoop een waterelement toe aan je Andalusische tuin

Decoratie-luik

Versterk de Spaanse sfeer in je tuin door passende decoratieve elementen toe te voegen:

• Het gebruik van felgekleurde azulejo’s is kenmerkend voor Spaanse tuinen. Een eenvoudige omlijsting van een deur en/of raam, verfraaid met een fries van deze glanzende keramische tegels, dompelt je meteen onder in de sfeer
• Het meubilair kan van smeedijzer zijn en potten van onbewerkt of geglazuurd terracotta maken het decor compleet
• Je kunt ook rechthoekige bakstenen van terracotta of geglazuurd terracotta gebruiken om de beplante vakken en paden af te bakenen.

Smeedijzeren meubilair, terracotta bakstenen en potten geven samen met azulejo’s de finishing touch aan een door Spanje geïnspireerd decor