Phormium combineren

Architectonische combinatie met vaste planten en grassen

Een van de kwaliteiten van de Phormium is hun architecturale silhouet. Benadruk deze vormgeving in een border die speciaal rond dit thema is aangelegd en die zeer goed past bij een modern huis met strakke lijnen. Kies een of twee Phormium en speel met hun formaat en kleuren. De botanische soort met groen blad of een Phormium met bont blad ‘Variegatum’ komt achter in de border te staan, terwijl kleinere variëteiten zoals Phormium ‘Special Red’ of ‘Margaret Jones’ meer op de voorgrond worden geplant. Laat de opgaande vorm van het Nieuw-Zeelandse vlas terugkomen in grassen waarvan het fijnere blad, dat in de loop van de seizoenen verandert, voor lichtheid en beweging zorgt: Calamagrostis, Panicum, Andropogon of Molinia zijn perfect voor dit doel. Zet tegenover deze opgaande vormen andere grassen met een meer uitwaaierende en open groeiwijze, zoals die van Pennisetum, Muhlenbergia rigens of kleinere Miscanthus (‘Cute One’ en ‘Gnom’ behoren tot de laagste). Werk de voorrand af met zwenkgras met ruwe, wintergroene pollen en laat enkele hoge vaste planten tevoorschijn komen die in dit geheel een prominente plaats innemen, zoals Kniphofia met hun cilindervormige bloeiaren in warme kleuren en Eryngium, die prachtige zilverblauwe tinten tonen boven stekelig maar opvallend blad.

Met de klok mee: Phormium tenax ‘Variegata’ voor een border met Festuca glauca, Phormium cookianum ‘Blondie’, Panicum virgatum ‘Blue Darkness’, Calamagostis acutiflora ‘Overdam’ en Muhlenbergia rigens

Een kleurrijke winterborder

Phormium zijn wintergroene vaste planten en zijn daardoor het hele jaar door aanwezig, ook in de winter. Stel een kleurrijke en vrolijke border samen voor het « sombere » seizoen door een variëteit zoals Phormium ‘Jester’ met roze, bronzen en groene bladeren aan te planten, of ‘Pink Panther’, met vrij vergelijkbare kleuren. Plaats hem naast een himalayaberk met een zuiver witte schors en kornoeljes met sierlijke takken waarvan de zeer heldere kleuren een oppepper zijn, zelfs onder de grijsste hemel: Cornus sanguinea ‘Midwinter Fire’ voor feloranje, bijna fluorescerende takken, Cornus sericea ‘Flaviramea’ voor helder geel en Cornus alba ‘Bâton Rouge’ voor intens rood. Vul de border aan met enkele wintergroene planten met decoratief blad, zoals een Nandina domestica ‘Fire Power’ met een vrij regelmatige bolvormige groeiwijze en felrood blad onder invloed van de kou, een Pittosporum tenuifolium ‘Tom Thumb’ met paarszwarte tinten (alleen geschikt voor zachte klimaten) en een Ligustrum ovalifolium ‘Lemon and Lime’ met klein goudgeel blad, dat afhankelijk van de strengheid van de winter halfwintergroen blijft. Je kunt ook kiezen voor dwergconiferen waarvan het blad verschillende tinten groen kan hebben, maar ook blauw, zilvergrijs, geel of bont. Vul aan met enkele nieskruiden voor een uitbundige bloei en grassen waarvan de halmen in dit seizoen vaak strokleurig zijn en bij al hun buren passen (Pennisetum, Miscanthus, Panicum).

Met de klok mee: Phormium ‘Jester’, Ligustrum ‘Lemon and Lime’, Betula utilis var. jacquemontii, Cornus sericea ‘Flaviramea’, Pittosporum tenuifolium ‘Tom Thumb’, Nandina domestica ‘Fire Power’, een dwergchamaecyparis met goudgeel blad

Najaarmix in warme tinten

Wintergroen, leent Phormium zich voor samenstellingen voor alle seizoenen. De bladeren van veel bladverliezende bomen en heesters vlammen op in het najaar. Je kunt er dus voor kiezen deze trend te volgen met variëteiten zoals Phormium ‘Flamingo’, met groen en roze blad, of ‘Rainbow Sunrise’, dat roze, olijfgroen en bronsgroen combineert, of juist met contrasten te spelen met het donkere, bijna zwarte blad van Phormium ‘Black Adder’ of dat van een bronskleurig purperen Phormium zoals ‘Purpureum’, waarvan de silhouetten dan krachtig afsteken tegen de rode, gele of oranje najaarstooi van hun buren. Wat betreft vlammende bladeren in het najaar is er volop keuze! Voorbeelden van klein blijvende planten, geschikt voor kleine stadstuinen, zijn de dwergvorm van de gevleugelde kardinaalsmuts, dieproze en met een koepelvormige groeiwijze, veel kornoeljes, waarvan de kleuren per soort en variëteit verschillen, de onmisbare Japanse esdoorns (op een eerder zure bodem) en de sneeuwballen. Als je het geluk hebt over meer ruimte te beschikken, kies dan voor de Liquidambar, de tulpenboom, de Nyssa (op vochthoudende grond) of grote esdoorns zoals Acer freemanii ‘Autumn Blaze’. Enkele grassen zijn onmisbaar, zowel vanwege hun silhouetten en najaarskleuren als vanwege hun vermogen om elegant in de wind te dansen. Ook onmisbaar zijn vaste planten met late bloei, zoals de Asters, Sedums, koninginnekruid, herfst­anemonen of Liriope. Bij de bolgewassen laten de Sternbergia, herfsttijlozen en Napolitaanse cyclamen je aangenaam verrassen.

Met de klok mee: Phormium tenax ‘Purpureum’, Phormium cookanium ‘Black Adder’, Euonymus alatus ‘Compactus’, Liquidambar styraciflua ‘Palo Alto’, Colchicum cilicium, Miscanthus ‘Little Miss’ en Asters, Anemone tomentosa ‘Serenade’

Een exotische border om bij weg te dromen

Door zijn Nieuw-Zeelandse oorsprong leent de Phormium zich van nature voor de samenstelling van borders met een exotische uitstraling. Kies er bijvoorbeeld voor om hem te combineren met een Chinese waaierpalm, een van de winterhardste soorten. Bamboes met kleurrijke halmen kunnen als achtergrond dienen, en je hoeft niet bang te zijn dat ze zich onbeheersbaar uitbreiden als je kiest voor niet-woekerende variëteiten. De Beschorneria heeft riemvormig blad en ontwikkelt aan het einde van het voorjaar een lange bloemstengel, vlak voor de al even bijzondere bloei van de Phormium. Verleng de aanwezigheid van kleur met Canna. Sommige variëteiten zijn zowel vanwege hun blad als vanwege hun bloei interessant. Om meer variatie in bladvormen aan te brengen, kun je, als je bodem voldoende vochthoudend is, kiezen voor een Tetrapanax papyrifera ‘Rex’ met enorme handvormige bladeren of voor een vingerplant (het lichte blad van Fatsia japonica ‘Spider’s Web’ is rijkelijk met crèmekleurige vlekken bespat). De Hedychium doet denken aan verre streken en is een ‘wilde gember’ met een prachtige zomer- tot herfstbloei in geurende trossen met warme tinten. Om de voet van deze structurerende planten aan te kleden, plant je purperklokjes, die een ongelooflijk kleurenpalet bieden, Hakonechloa met een soepele groeiwijze (in vochthoudende grond) of ook Ophiopogon, waarvan sommige variëteiten, zoals Ophiopogon planiscapus ‘Nigrescens’, langzaam een tapijt van intens zwart blad vormen.

Met de klok mee: Phormium, Trachycarpus fortunei, Tetrapanax papyrifera Rex, Hakonechloa macra ‘Sunflare’, Ophiopogon planiscapus ‘Nigrescens’, Hedychium coccineum Tara, Fatsia japonica ‘Spider’s Web’

In een kusttuin met een vakantiesfeer

Kusttuinen staan bloot aan wind en zeespray, omstandigheden die soms lastig zijn voor planten, maar die door Phormium goed worden verdragen, temeer daar deze planten houden van de zachtheid en de goede luchtvochtigheid die in deze regio’s doorgaans ook aanwezig zijn. Stel je een groep van drie Nieuw-Zeelandse vlasplanten voor, in een driehoek geplant en geselecteerd vanwege hun bijzondere kleuren: Phormium ‘Sundowner’ vanwege zijn bronsgroene, zalmkleurig gerande bladeren, ‘Alison Blackman’ met zijn mooie olijfgroene blad, dooraderd met crèmekleurige en roze banden, en ‘Apricot Queen’ met zijn overwegend groene blad, gestreept met brons, rood en abrikoos. Vorm op de achtergrond een groene omlijsting met een palm (Trachycarpus fortunei of bijvoorbeeld Phoenix canariensis), een bananenplant, een Cordyline en een grote Callistemon met een bijzondere bloei in kleurrijke borstelvormige aren. Tussen je Nieuw-Zeelandse vlasplanten plant je enkele exemplaren van Afrikaanse lelies, montbretia’s, Kniphofia en Canna, vermengd met grassen zoals bijvoorbeeld vedergras, helm en Pennisetum. Op de voorgrond laat je je samenstelling aansluiten op een border waarin het bloedrode blad van Imperata cylindrica ‘Red Baron’ kan worden gecombineerd met het bronskleurige, zeer fijne blad van een Carex bronze, de blauw tot violette bloei van Calamintha en enkele pollen van Erigeron, die steeds in bloei staan.

Met de klok mee: Phormium ‘Alison Blackman’, Pennisetum ‘Red Bunny Tails’, Phormium ‘Sundowner’, Imperata cylindrica ‘Red Baron’, Crocosmia ‘Lucifer’, Callistemon laevis, Agapanthus ‘Megan’s Mauve’

Meer lezen...

→ Ontdek ons ruime assortiment Phormium in onze online boomkwekerij!

→ Alles over Phormium: planten, kweken en onderhouden.

→ Een Phormium kiezen op basis van je regio: al onze adviezen.