Protea eximia - Suikerbos

Protea eximia is een opmerkelijke, struikvormige protea die bloeit in de bergen van Zuid-Afrika, tot op 1500 meter hoogte. Deze botanische soort is iets winterharder dan haar verwanten uit de laaglanden, en vooral minder veeleisend wat klimaat betreft, wat het makkelijker maakt om haar te acclimatiseren in kusttuinen, geplant in een niet-kalkhoudende, zeer zonnige rotstuin. Deze protea kenmerkt zich door grote, dikke, met een witte waslaag (pruina) bedekte bladeren die meer of minder blauwachtig tot roodachtig zijn en zeer mooie bloemen met roze-rode schutbladeren rond een purperen hart. De teelt in grote potten heeft echter de voorkeur, niet alleen om de samenstelling van het substraat te controleren, maar ook omdat het essentieel is jonge planten bij de eerste vorst binnen te halen.

Protea eximia, vroeger Protea latifolia genoemd, wordt gewoonlijk bredebladprotea of hertoginprotea genoemd. Deze endemische soort uit de Kaapprovincie is aanwezig in alle kustgebergten van Zuid-Afrika, van Worcester in het westen tot Port Elizabeth in het oosten. In de natuur is het een grote struik die in uitgestrekte kolonies groeit en diverse habitats bezet qua hoogte en klimaat. Wanneer ze in bloei staan, bieden de grote opstanden van Protea eximia een adembenemend schouwspel. Een grote aanpassingsvermogen stelt deze protea in staat om in de vollegrond te bloeien, zelfs in tuinen in Cornwall, in het uiterste zuiden van Engeland. Alle protea's zijn vaste planten tot struiken uit de familie Proteaceae, afkomstig uit de Kaapstreek in Zuid-Afrika. Vreemd in elk opzicht, hebben ze vaak vuur nodig om hun zaden te laten ontkiemen.

De Protea eximia is een langzaam groeiende struik, weinig vertakt, met een vrij dichte, opgaande habitus. In de vollegrond, op onze breedtegraden, bereikt de plant een hoogte van 2 m bij een breedte van 1,50 m. De stengels dragen dikke, afgeplatte bladeren, 6 tot 10 cm lang en 3 tot 6,5 cm breed, ovaal tot langwerpig ovaal van vorm, hartvormig aan de basis. Het blad is leerachtig, bedekt met een witachtige waslaag die ze een blauwgroene, blauwachtige kleur geeft. Het komt voor dat het loof een roze-roodachtige tint krijgt. In ons klimaat vindt de bloei meestal in het voorjaar plaats, soms in de zomer, aangezien niet alle planten noodzakelijkerwijs op dezelfde datum bloeien. De bloemen verschijnen aan het uiteinde van de stengels. Het zijn brede bloeiwijzen van 10 tot 14 cm in de vorm van een omgekeerde kegel. Elke bloeiwijze heeft 5 tot 6 rijen fijne schutbladeren aan de basis, spatelvormig aan hun uiteinde. Deze zeer decoratieve schutbladeren zijn zijdeachtig aan de buitenkant, maar fel gekleurd roze-rood aan de binnenkant. Het hart van elke bloeiwijze wordt ingenomen door een veelheid aan lange bloemen met een geelachtige basis, gekleurd licht karmozijnrood aan hun uiteinde. De bloei van protea's trekt talrijke bestuivende insecten aan en maakt plaats voor enkele zaden, bijna zo groot als noten, fluweelachtig. De dikke wortels van deze plant dienen ook als reserveorgaan. In geval van brand is de protea in staat zich te regenereren vanuit haar wortels, gevoed door haar eigen as.

Protea's zijn weinig winterharde, vreemde en fascinerende planten, maar de Protea eximia is, volgens liefhebbers van deze soms wispelturige planten, een van de makkelijkst te telen. Bloemisten, evenals tuiniers, waarderen de lange levensduur van haar vaak overdadige bloem, getooid in verfijnde kleuren. Ze zal zich vestigen in kusttuinen gespaard van strenge vorst, in lichte, arme, zure tot neutrale grond. Ze komt goed tot haar recht solitair, op grote taluds of in een grote rotstuin, altijd op een open, zonnige standplaats in de volle zon. In een exotische tuin kan ze gecombineerd worden met de Canarische of Madeiraanse slangenkruid, met Puya's, Euphorbia mellifera, met Leucadendron...

Een origineel wortelstelsel, aangepast aan arme en droge grond:

Planten die groeien in een bodem arm aan voedingsstoffen vormen vaak een symbiose met schimmels in de grond die de opname van water en voedingsstoffen bevorderen. Maar de Protea heeft een andere strategie gekozen: ze ontwikkelt een grote hoeveelheid bijzondere zijwortels langs haar wortels. Deze wortels worden proteoïde wortels genoemd, worden geïnduceerd door regen en ontwikkelen zich onder de hoop afgevallen bladeren die de voet van de plant bedekt. Regen bevordert de afbraak van de bladeren, wat resulteert in de vrijgave van voedingsstoffen. Deze kortstondige wortels verdrogen meestal aan het einde van de groeiperiode. Ze hebben een opnameactiviteit van water en voedingsstoffen die twee keer zo hoog is als die van "normale" wortels.