Sambucus nigra Blue Sheen - Gewone vlier

De Sambucus nigra 'Blue Sheen' is een cultivar van de gewone vlier die opvalt door zijn donkere blad dat in vol licht prachtige blauwige en zilveren glansen krijgt. Het is een grote struik met een eerder slanke groeiwijze, fijnverdeeld blad en een delicate zomerbloei in roze die mooi afsteekt tegen het rijk gekleurde loof. Hij produceert ook trossen met kleine, eetbare zwarte bessen. Een prachtige plant, perfect winterhard, weinig eisend en bijna onderhoudsvrij.

De Sambucus nigra f.porphyrophylla 'Blue Sheen' ('Hyfsheen') is een bladverliezende struik uit de familie van de Adoxaceae. Het is een cultivar. Zijn wilde voorouder, Sambucus nigra, komt veel voor in Europa, Noord-Afrika en tot in Klein-Azië. De gewone vlier is een opportunistische en zeer aanpasbare soort, die je in heel Nederland aantreft in lichte bossen, hagen, braakliggende terreinen, kustduinen en ook dicht bij bebouwing, waar hij al duizenden jaren samenleeft met de mens. Het is dus een struik die weinig eisen stelt en werkelijk overal makkelijk te telen is. Hij verdraagt kalkhoudende kleigrond perfect, zelfs als die relatief droog is, mits diep.
De cultivar 'Blue Sheen' groeit snel en kan een hoogte bereiken van wel 4 m bij een breedte van 2-3 m. Zijn groeiwijze is bossig en opgaand. Zijn verhoute twijgen zijn wratachtig, grijsachtig van kleur en gevuld met wit merg. Ze dragen bijzonder sierlijk blad; de bladeren zijn opgedeeld in ovale, getande deelblaadjes waarvan de kleur verandert met de seizoenen, terwijl ze in vol licht een blauwzilveren glans behouden. In het voorjaar zijn de jonge bladeren roodpaars, in de zomer en het najaar kleuren ze donkerrood tot roodbruin, voordat ze afvallen. De bloei vindt meestal in juni plaats (iets eerder of later afhankelijk van het klimaat). Deze bestaat uit schijnschermen van 10 tot 12 cm diameter die lang decoratief blijven. Elk scherm bestaat uit talloze minuscule bloempjes met 5 bloemblaadjes. In de loop der dagen verkleuren deze bloemen van kersenroze naar witroze, wat op de hele struik een betoverend kleurenspel oplevert. Deze licht geurende bloei trekt veel bestuivende insecten aan. De vruchten, eetbaar na verhitting, zijn zwarte tot zwartpaarse bessen met zacht vruchtvlees en een diameter van 6 mm.

De vlier 'Blue Sheen' is een zeer mooie struik voor een grote, bloeiende haag, maar doet het ook uitstekend solitair, op een hoek van een pad of vooraan in een grote heesterborder. Net als alle vlierstruiken is hij robuust en makkelijk te combineren met andere bloeiende struiken. Je kunt hem bijvoorbeeld associëren met seringen voor in de haag, de Viburnum opulus 'Roseum' (de Gelderse roos 'Boule de Neige'), de krachtige heilige bamboe 'Richmond', de Hydrangea paniculata 'Limelight' (pluimhortensia) of met weigelia's voor hagen, die ook flink uitgroeien.

In de keuken: de bloemen kun je verwerken in beignets of siroop, door ze in suiker te laten trekken. De knoppen in azijn geven salades pit, en de bessen worden geconsumeerd als sap, gelei of jam, of verwerkt tot wijn. Ze geven appeltaart een aangename smaak. Alleen de bloemen en bessen zonder bladsteel zijn eetbaar, de rest van de plant kan giftig zijn.

Goed om te weten: vlierbladeren staan erom bekend dat ze de compostering versnellen. Gier van gewone vlierbladeren is nuttig in de biologische tuinbouw om valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren te bestrijden. Laat 1 kg bladeren een paar dagen trekken in 10 L water en spuit met beleid. Je kunt hem ook in een boomgaard planten, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.