Pinus nigra nigra - Zwarte den

De Oostenrijkse zwarte den, in het Latijn Pinus nigra nigra, is een ondersoort van de Europese zwarte den met een sterke groeikracht. Op volwassen leeftijd vormt hij een prachtige boom met een brede, uitwaaierende kroon, perfect voor grote tuinen en parken. Het is een boom die zeer goed bestand is tegen kou, luchtvervuiling, zeewind en zich kan aanpassen aan vele soorten bodem. Doordat hij een krachtige penwortel ontwikkelt, is hij eenmaal geworteld goed droogtebestendig. Zijn aanpassingsvermogen, majestueuze vorm en zijn wintergroene loof maken hem een uitstekende keuze voor grote ruimtes.

Pinus nigra, de soortnaam van de zwarte den, is een naaldboom die in het wild groeit in Europa, Klein-Azië en Noord-Afrika. Over zo'n groot gebied hebben zich verschillende ondersoorten ontwikkeld, aangepast aan hun lokale omstandigheden. Zo onderscheiden we drie grote groepen: de ondersoort (botanische afkorting subspecies) *salzmanii* in Frankrijk, Spanje, Zuid-Italië en Noord-Afrika, vervolgens *laricio* in het Middellandse Zeegebied (de Corsicaanse en Calabrische den) en *nigra* van Oostenrijk tot de Krim en Turkije.

De Pinus nigra subsp. nigra is dus een wilde soort die een grote natuurlijke weerstand heeft ontwikkeld, gecombineerd met een hoge esthetische waarde. Dit maakt hem een bijzonder interessante plant voor sierdoeleinden.
Deze boom van de eerste grootte groeit snel, eerst in een kegel- tot piramidevorm, en wordt op latere leeftijd duidelijk breder tot hij een ronde kroon vormt, met een wat kale onderstam. Zijn algemene uitstraling is schitterend, met zijn etagevormige vertakking en zijn prachtige, wintergroene, donkergroene loof. Hij bereikt een hoogte van 25 m bij een breedte van 15 m of meer, afhankelijk van het exemplaar, wat hem een echte park- en grote tuinboom maakt. Toch kan hij gesnoeid en in kleinere afmetingen gehouden worden, omdat hij snoei zeer goed verdraagt. Een Oostenrijkse zwarte den in wolkenvorm (niwaki-stijl) is dan ook een blikvanger van de eerste orde in een tuin.

Deze grote naaldboom is een toonbeeld van aanpassingsvermogen. Hij past zich aan bijna alle grondsoorten aan, inclusief kalkhoudende of droge grond. Extreem winterhard, tot ongeveer -30°C, stelt zijn uitgesproken penwortel hem in staat droogte goed te verdragen eenmaal hij is aangeslagen. Het is een soort voor een zonnige standplaats (toch zouden weinig andere bomen hem kunnen overgroeien...) die bestand is tegen wind, ook zeewind, en tegen strooizout. Omdat hij ook opmerkelijk goed tegen luchtvervuiling kan, is het niet verwonderlijk dat je hem in veel stadsparken tegenkomt, waar zijn statige gestalte en esthetische architectuur een prachtig beeld vormen. Deze den draagt naalden in paren, die een zeer dichte, donkergroene naaldbedekking vormen. In juni-juli produceert hij kleine gele bloemen, gevolgd door relatief kleine kegels (5 tot 8 cm), met een bruine kleur, alleenstaand of in paren.

Zijn reusachtige afmetingen en snelle groei maken hem niet echt een boom voor in een border, om te combineren met andere planten. Vaker plant men de Oostenrijkse zwarte den solitair op een groot gazon. Toch kan hij de structuur vormen voor een schaduwtuin door onder zijn kruin struiken te planten die onder deze omstandigheden kunnen gedijen. De Chinese kardinaalsmuts (Euonymus phellomanus) wordt groot genoeg om niet overschaduwd te worden door de Oostenrijkse zwarte den en zijn roze vruchten en felle herfstkleuren zullen mooi afsteken tegen de donkere massa van de naaldboom. Het gespikkelde blad van de broodboom 'Golden King' zorgt voor een permanent contrast met onze grote naaldboom, omdat deze struik ook wintergroen is.