Perenbomen: waarom kiezen voor oude, lokale rassen?

De oorsprong van perenbomen

Peren (Pyrus) zijn fruitbomen waarvan het verspreidingsgebied zich uitstrekt van gematigd Eurazië tot Noord-Afrika. De gewone peer (Pyrus communis) komt oorspronkelijk uit Centraal-Azië en wordt al meer dan 6.000 jaar in China gekweekt. Pas rond de 6e eeuw werd de soort in Europa geïntroduceerd. Vanaf dat moment werd ze door enten vermeerderd om nieuwe variëteiten te verkrijgen. Tegen de renaissance waren er al ongeveer 200 verschillende variëteiten ontstaan.

Perenbomen behoren tot de Rozenfamilie (Rosaceae ), waartoe ook appelbomen, pruimenbomen, kersenbomen en rozen behoren. Ze zijn een van de meest geteelde fruitsoorten in Frankrijk, omdat ze zich aan de meeste van onze regio’s kunnen aanpassen. Ze bloeien in maart en april en worden, afhankelijk van de variëteit, van de zomer tot het najaar geoogst. Sommige peren zijn zeer goed te bewaren, maar de vruchten blijven vrij kwetsbaar. Daarom moet je er tijdens de oogst zorgvuldig mee omgaan. Wilde perenbomen kunnen 15 meter hoog worden, terwijl geteelde variëteiten zelden hoger worden dan 5 meter. Er bestaan nog steeds inheemse variëteiten, al is hun aantal sterk afgenomen door het verstrijken van de tijd en menselijk ingrijpen. Dat is bijvoorbeeld het geval op het Bretonse platteland.

Tot de populairste peren in Frankrijk behoort allereerst de ‘Conférence’, met haar kenmerkende druppelvorm. Het vruchtvlees is zoet, sappig en in het midden een beetje korrelig. Je kunt de peer zo eten of verwerken in allerlei recepten. Deze peer is ook zeer goed te bewaren. De variëteit werd halverwege de 19e eeuw in Engeland ontwikkeld.

Een andere veelvoorkomende peer is de ‘Williams Bon Chrétien’. Dit is de meest geteelde variëteit ter wereld. De boom geeft grote vruchten die aan het einde van de zomer worden geoogst. Het vruchtvlees is fijn, zacht en zoet. Deze variëteit komt oorspronkelijk uit het Verenigd Koninkrijk en werd aan het einde van de 18e eeuw ontwikkeld.

Hoewel er een grote verscheidenheid aan peren bestaat, worden er maar enkele variëteiten geteeld. Dat heeft vooral met de opbrengst te maken. De voorkeur gaat uit naar perenbomen die het makkelijkst te kweken zijn. Ze dragen snel vrucht, geven jaar na jaar een rijke en regelmatige oogst en zijn goed bestand tegen ziekten, zoals schurft. De vruchten zijn mooi, groot en zoet. Ook smaak speelt een rol: onze smaakpapillen zijn gewend aan een bepaalde textuur en smaak van peren, en die zoeken we in de winkel. Als consumenten zijn we bijvoorbeeld niet gewend aan peren met hard vruchtvlees vol kleine korreltjes, die in hooi moeten narijpen.

Conferenceperen

Oude en lokale peren: natuurlijke resistentie

Als een plant van nature voorkomt in een bepaald gebied, moet hij zich aanpassen aan de teeltomstandigheden. Dat omvat het bodemtype, het klimaat, de standplaats en ook plagen en ziekten. Door natuurlijke selectie kunnen alleen de sterkste variëteiten overleven. In een streek met strenge winters moeten ze goed winterhard zijn en pas bloeien als het laatste risico op vorst voorbij is. In een vochtige streek moeten ze bestand zijn tegen schimmelziekten.

Oude, lokale perenbomen zijn van nature aangepast aan hun omgeving en bestand tegen deze omstandigheden. Daarom is het om te beginnen interessant om ze in de tuin te planten: door een variëteit te kiezen die in onze streek groeit, weten we zeker dat ze geschikt is voor de teeltomstandigheden daar. Zo heeft ze minder verzorging nodig en hoeven we minder middelen te gebruiken.

Perenboom ‘Epine du Mas’

Variëteiten die de biodiversiteit bevorderen

De natuur berust op een perfect evenwicht tussen alle levende wezens waaruit ze bestaat. Elk heeft zijn plaats en bevordert de ontwikkeling van het ene of beperkt de verspreiding van het andere. Inheemse planten, afkomstig uit een bepaalde omgeving, maken deel uit van dit soms kwetsbare evenwicht. Bij perenbomen profiteren lokale insecten van de bloei en wordt de bestuiving van andere inheemse planten bevorderd. De vruchten dienen als voedsel voor vogels en andere dieren in de omgeving, enzovoort. In die zin is de keuze voor een lokale variëteit gunstig voor de biodiversiteit in de streek.

Een cultureel en culinair erfgoed om niet te verwaarlozen

Het behouden van oude, lokale perenrassen is in de eerste plaats een kwestie van voedseldiversiteit. Zo kunnen we smaken en texturen herontdekken die veranderen en smaakuniformiteit voorkomen, en ons de ‘smaken van vroeger’ weer voor de geest halen. Het is ook een manier om een streek en oude recepten in de kijker te zetten: sommige peren worden gebruikt voor typische gerechten. Dat geldt bijvoorbeeld voor de perentaart voor Allerheiligen, die onlosmakelijk verbonden is met het erfgoed van het Pays de Caux en het Pays de Bray en wordt gemaakt met de ‘Poire de Fisée’.

Bovendien dragen deze peren, die ook wel ‘boerenperen’ worden genoemd, een genetisch erfgoed in zich dat het zonde zou zijn om verloren te laten gaan. Door ze te bestuderen, komen bepaalde aanpassingsmogelijkheden aan het licht. Dat blijkt ook nuttig voor het verkrijgen van nieuwe variëteiten.

Perenboom ‘Figue d’Alençon’

Welke oude en lokale perenrassen zijn er?

Oude perenbomen kun je kopen bij online tuincentra (zoals Promesse de Fleurs), maar ook bij kwekers of lokale telers. Sommige verenigingen zetten zich in voor het behoud van lokale en oude fruitrassen. Daarnaast zijn er boomgaarden waar oude rassen worden bewaard en juist de variëteiten in de schijnwerpers staan die dreigen te verdwijnen.

• ‘Beurre Hardy’ geeft peren met bijzonder zacht vruchtvlees. Het duurt even voordat de boom vrucht draagt, maar daarna is de oogst rijk. De vruchten zijn sappig, zoet en zeer aromatisch. De oogst valt tussen september en oktober.
• ‘Doyenné du Comice’ geeft ons grote, bolle vruchten met een groene schil die geel kleurt. Het vruchtvlees is sappig en smaakvol. Deze peren worden aan het begin van het najaar geoogst en zijn goed te bewaren.
• De perenboom ‘St Jean’ is een van de vroegste variëteiten; de oogst valt van half juni tot juli. Hij geeft middelgrote, bolle vruchten met sappig, zoet vruchtvlees en een muskusachtige smaak. Eet ze op of verwerk ze kort na de oogst.
• ‘Duchesse d’Angoulême’ is een laat ras, dat in oktober-november wordt geoogst. Deze boom kan groeien tot op 1.000 meter hoogte. De grote, ronde vruchten hebben half fijn, zoet en zacht vruchtvlees. Ze zijn goed te bewaren.
• ‘Doyenné d’hiver’ of ‘Bergamote de Pentecôte’ is een oud, laat ras van Belgische oorsprong. De vruchten rijpen tussen december en januari en zijn tot april te bewaren. De peren zijn groot en geel met een bruine tint. Het vruchtvlees is fijn, zacht, zoet en een beetje korrelig. Lekker om zo te eten of om mee te koken.
• ‘Épine du Mas’ of ‘Duc de Bordeaux’ geeft vruchten met een geelgroene schil en een roze blos aan de zonkant. Het vruchtvlees is subtiel aromatisch, friszuur en suikerrijk. Deze peer is heerlijk om zo te eten, maar kan ook worden gekookt. De oogst begint in oktober.
• ‘Marguerite Marillat’ is een oud ras dat enorme peren geeft, die bijna 700 gram kunnen wegen. De smaak is zowel zoet als friszuur. De oogst valt aan het begin van het najaar. Heerlijk om zowel rauw als gekookt te eten.
• ‘Sœur Grégoire’ geeft ons grote, knobbelige peren met als voordeel dat ze maar heel weinig pitten hebben. De oogst vindt plaats in november; de peren zijn tot januari te bewaren.
• ‘Figue d’Alençon’ is een oud ras uit Normandië. De naam verwijst naar de vorm van de vruchten, die aan vijgen doet denken. Deze peer is uitstekend te bewaren, tot half februari. Qua smaak is het vruchtvlees zacht en een beetje korrelig; jonge vruchten zijn licht wrang.
• ‘Poirier Curé’ is een laat ras dat in december-januari rijp is. De vruchten zijn groot en hebben een dikke schil. Het sappige, zoete en frisse vruchtvlees kan een licht wrange smaak hebben. Een peer om rauw of gekookt te eten.
• De ‘Poire de Fisée’ geeft kleine vruchten die in Normandië en Picardië erg bekend zijn. Deze peer kun je het beste gekookt eten, bijvoorbeeld in taart, jam of compote. De oogst vindt plaats tussen oktober en november.
• De perenboom voor perencider ‘Fausset’ komt veel voor in Normandië. Zoals de naam al aangeeft, worden de kleine peren verwerkt tot sap en alcoholische drank. De oogst vindt plaats in november. Dit ras heeft een lange levensduur.
• ‘Plant de Blanc’ is een ander oud ras van perenboom voor perencider, dat veel voorkomt in Normandië. De kleine, appelvormige peren worden verwerkt tot een drankje. Oogst in oktober.

Perenboom ‘Sœur Grégoire’