Hoe onderscheid je kiwi en mini-kiwi?

Een beetje plantkunde...

De plant die in de volksmond kiwi wordt genoemd, heet in het Latijn Actinidia deliciosa. De mini-kiwi heet Actinidia arguta. Bijna alle Actinidia’s komen oorspronkelijk uit China en behoren tot de familie van de Actinidiaceae. Het zijn allemaal klimplanten met windende stengels, een weelderige groei en ze moeten langs een steun worden geleid. De overgrote meerderheid is tweehuizig: om vruchten te dragen, is één mannelijke plant nodig voor meerdere vrouwelijke planten (die de vruchten dragen). De term kiwi duidt in het dagelijks taalgebruik zowel de plant als de vrucht aan, net als bij de mini-kiwi.

De mini-kiwi komt oorspronkelijk uit China, Japan, Korea en Siberië, vandaar de andere naam Siberische kiwi en zijn zeer grote winterhardheid. De vruchtdragende mini-kiwi is ook groeikrachtiger dan de kiwi. De grote bladeren van de mini-kiwi zijn ongeveer 10 cm lang. Ze zijn bladverliezend en hartvormig, maar lopen uit in een punt en hebben fijne tandjes.

Vruchten van de mini-kiwi (links) en botanische plaat van de Kiwi kolomita

Het loof van de kiwi, die oorspronkelijk uit China komt, is eveneens hartvormig en bladverliezend, eerder ovaal, maar soms bijna rond. De bladeren zijn 8 tot 12 cm lang. Jonge kiwibladeren, ook wel Chinese kruisbes genoemd, hebben over het hele oppervlak purperkleurige haartjes.

In werkelijkheid zijn het vooral de bloemen en vruchten waaraan je de kiwi van de mini-kiwi kunt onderscheiden.

Let op: wereldwijd bestaan er ongeveer dertig soorten Actinidia. Actinidia deliciosa en Actinidia arguta zijn de bekendste. Je vindt ook Actinidia chinensis met kiwi’s met een gladdere schil (red.: inmiddels worden de twee soorten A. deliciosa en A. chinensis duidelijk van elkaar onderscheiden). Of sierlijke klimplanten zoals Actinidia kolomikta of Siberische kiwi of Actinidia pilosula.

Hoe verschillen de bloemen van kiwi en mini-kiwi?

De bloemen van de kiwi of Actinidia deliciosa (en Actinidia chinensis)

De plant is tweehuizig, dus er bestaan mannelijke planten met mannelijke bloemen en vrouwelijke planten met vrouwelijke bloemen. De mannelijke bloem van de kiwi heeft grote witte bloembladen en in het midden een groot aantal poederige, gele meeldraden. De mannelijke bloemen hebben een diameter van ongeveer 25 mm en zijn crèmewit van kleur. Deze bloemen met vijf bloembladen zijn gegroepeerd in cymeuze bloeiwijzen van drie bloemen met talrijke fertiele, zeer opvallende, goudkleurige en poederige meeldraden. De vrouwelijke bloemen hebben een diameter van 3 tot 4 cm en zijn geelachtig wit van kleur. Deze bloemen met vijf bloembladen zijn solitair en okselstandig (ze ontstaan in de bladoksel). Ze dragen korte meeldraden met steriel stuifmeel, die witte stempels omringen.

De bloemen van de mini-kiwi of Actinidia arguta 

De bloei van de mini-kiwi lijkt sterk op die van de kiwi, maar verschilt op enkele kleine punten. De witte bloemen neigen meestal een beetje naar groen. Ze zijn kleiner dan die van de kiwi (ongeveer 2 cm in diameter bij de mannelijke bloemen en 25 mm bij de vrouwelijke bloemen) en vooral zeer geurig. Zowel de mannelijke als de vrouwelijke bloemen verschijnen in de bladoksels, meestal in groepjes van drie. De mannelijke bloemen hebben veel meeldraden, maar… zwarte. De vrouwelijke bloemen ontvouwen ook korte, zwarte, steriele meeldraden die, net als bij de kiwi, witte stempels omringen.

Bloei van Actinidia deliciosa (links) en Actinidia arguta (rechts)

Kiwi en mini-kiwi: zo herken je het verschil

Kiwi of Actinidia deliciosa (en Actinidia chinensis)

Deze exotische vrucht is bruin en eivormig. De vrucht is vrij groot, 5 tot 6 cm lang. De schil is bruin en bedekt met haartjes (bij Actinidia chinensis wat gladder). Het vruchtvlees is afhankelijk van de variëteit groen tot geel, zoet en een beetje zurig. Je moet de vruchten schillen; alleen het zurige vruchtvlees wordt gegeten.

Mini-kiwi of Actinidia arguta

De kleine vruchten van de mini-kiwi zijn zeer zoet van smaak en kleiner dan de vrucht van de kiwi: ongeveer 25 mm lang. De schil is glad en groen, met een gele tint, maar sommige variëteiten produceren rode vruchten, zoals de mini-kiwi ‘Ken’s Red’. Het vitamine C-gehalte is veel hoger dan dat van de kiwi (400 mg per 100 gram), net als het gehalte aan ijzer, calcium, magnesium en kalium. De vrucht wordt in zijn geheel gegeten wanneer de schil zacht wordt.

Harige vruchten van Actinidia deliciosa en de gladdere vruchten van Actinidia arguta (© Wendy Cutler) en van Actinidia arguta Ken’s Red (in het midden en rechts)

En de teelt van kiwi en mini-kiwi?

De teeltomstandigheden voor kiwi’s en mini-kiwi’s zijn vrijwel hetzelfde.

Beide hebben behoefte aan: een vruchtbare en humusrijke bodem die vochtig blijft, maar wel goed gedraineerd en niet-kalkhoudend is. Een warme en zonnige standplaats, goed beschut tegen de wind, is perfect. Vergeet niet dat het groeikrachtige klimplanten zijn die tot 6 m hoog kunnen worden voor de kiwi en 8 m voor de mini-kiwi. Voorzie dus een stevige steun om ze te leiden: een pergola, gespannen draden, een hek van draadgaas…

Het is goed om te weten dat de mini-kiwi veel winterharder is dan de kiwi, tot -25 °C. Daardoor kun je hem telen in gebieden met strengere winters. Je kunt de trossen vruchten van de mini-kiwi eerder oogsten dan die van de kiwi: aan het einde van de zomer en het begin van het najaar.

Beide soorten zijn tweehuizig, maar er bestaan zelfbestuivende variëteiten (een vrouwelijke plant geënt op een mannelijke plant), zoals de kiwivariëteit ‘Jenny’, en parthenocarpe variëteiten die zonder bestuiving vruchten kunnen produceren, zoals de mini-kiwivariëteit ‘Vitikiwi’ of de mini-kiwivariëteit ‘Issaï’ (let wel: dit type mini-kiwi produceert veel meer in aanwezigheid van een mannelijke plant).

Als je een grote fruitproductie wilt, kun je het beste één mannelijke plant planten voor 5 tot 6 vrouwelijke planten. Kies daarvoor de variëteiten zorgvuldig uit en controleer de etiketten goed vóór aankoop. Opmerkelijk genoeg kunnen de mannelijke planten van de kiwi (Actinidia deliciosa) de vrouwelijke planten van de mini-kiwi (Actinidia arguta) bestuiven.

Meer lezen...

→ Volg alle goede tips van Ingrid om kiwi’s te telen

→ Wil je meer weten over de mini-kiwi? Kijk dan hier: De mini-kiwi, schattig en heerlijk om zo te eten. 

→ Een mannelijke kiwiplant van een vrouwelijke onderscheiden is lastig. Gelukkig leggen we het hier helemaal uit: Mannelijke of vrouwelijke kiwi, hoe herken je het verschil?