Natuurlijke compostversnellers: wanneer en hoe gebruiken?

Wat is een compostactivator?

Een goede compost moet bestaan uit een afwisseling van droog afval, dat koolstof aanlevert, en groen en vochtig afval, dat stikstof levert. Al dit organische afval begint af te breken dankzij de werking van micro-organismen, zoals bacteriën, schimmels, regenwormen, de larven, pissebedden… Het belangrijkste is om de juiste balans te vinden. Daarna doet de tijd zijn werk. Het duurt namelijk enkele maanden voordat al deze organische stoffen veranderen in een product dat rijk is aan humus en voedingselementen.

Om het afbraakproces te versnellen, zijn soms enkele eenvoudige handelingen voldoende:

• Voeg wat water toe om de compost vochtig te maken, vooral als de compost afgedekt is. Een halve gieter regenwater nadat er een laag plantaardig afval is aangebracht, volstaat
• Het regelmatig omzetten van de composthoop is essentieel om lucht toe te voeren, de zuurstoftoevoer te bevorderen en voor een gelijkmatigere fermentatie van het afval te zorgen. De composthoop moet daarom regelmatig worden omgespit. Dit omzetten doe je met een riek of, nog gemakkelijker, met een compostbeluchter
• Door organisch materiaal in kleine stukjes toe te voegen, wordt de afbraak ervan eenvoudiger. Daarom wordt aangeraden het grootste afval in kleine stukjes te snijden.
  

  Door de composthoop om te zetten en vochtig te maken, versnelt de afbraak al

Je kunt dit proces nog verder versnellen door compostactivatoren te gebruiken. Zoals de naam al doet vermoeden, activeren en vergemakkelijken ze het afbraakproces. Ze zorgen er simpelweg voor dat de micro-organismen die in deze hoop actief zijn, efficiënter werken. Compostactivatoren stimuleren de micro-organismen.

Compostversnellers uit de winkel

Om het eenvoudig te houden: de tuinier die je bent, kan gewoon kant-en-klare compostactivatoren aanschaffen, die precies gedoseerd zijn om de compost te geven wat hij nodig heeft. Commerciële compostactivatoren bevatten zowel organische en/of dierlijke stoffen als minerale stof. Ze zijn precies uitgebalanceerd wat stikstof (N) betreft en eventueel ook wat fosfor (P) en kalium. Deze activatoren zijn verkrijgbaar in verschillende vormen (korrels, poeder, vloeibare vorm…). Ze zijn geschikt voor gebruik in de biologische landbouw en milieuvriendelijk.

Sommige van deze compostactivatoren bevatten ammoniumsulfaat, een stof die ontstaat door ammoniak met zwavelzuur te laten reageren. Ammoniumsulfaat wordt vaak gebruikt als meststof in te basische bodems en is rijk aan stikstof en zwavel. Het vormt geen risico, maar blijft wel een product uit de chemische industrie. Het moet daarom strikt volgens de voorgeschreven dosering worden gebruikt. Het dringt door tot in het grondwater, dat het vervuilt. Compostactivatoren met ammoniumsulfaat kun je daarom beter vermijden om het grondwater en de levende organismen in aquatische milieus te beschermen.

Welke natuurlijke compostversnellers zijn er?

Als de compostactivatoren uit de winkel je een overbodige uitgave lijken, of als je het proces van begin tot eind zelf in de hand wilt houden, kun je ook materialen toevoegen die bekendstaan om hun werking als compostversnellers. Dit zijn 100% natuurlijke compostactivatoren die de fermentatie versnellen, vooral dankzij hun rijkdom aan stikstof en sporenelementen:

• De scheuten van de brandnetel: tuiniers kennen de brandnetel al vanwege zijn bemestende eigenschappen en werking als insectenwerend middel, maar hij is ook een uitstekende versneller van de afbraak van compostafval. Je kunt hem gebruiken in de vorm van gier waarmee je de compost begiet. Het is ook mogelijk om de bladresten na het zeven van de gier toe te voegen. Ten slotte kun je eenvoudig jonge scheuten toevoegen die vóór de bloei zijn geoogst en grof in stukken zijn gesneden
• De bladeren van smeerwortel zijn ook zeer rijk aan stikstof. Je kunt ze op dezelfde manier als brandnetel aan de compost toevoegen, bijvoorbeeld in de vorm van gier
• De bladeren van varen bevatten een interessante hoeveelheid stikstof en kalium. Hetzelfde procédé als bij brandnetel en smeerwortel
• De bladeren van klit, een plant die bekendstaat om zijn geneeskrachtige eigenschappen en herkenbaar is aan zijn blauwviolette bloemhoofdjes (die de neiging hebben aan de kleding en vacht van onze dieren te blijven hangen!). De bladeren werken goed tegen valse meeldauw, maar je kunt ze ook grof gesneden aan de compost toevoegen, omdat ze rijk zijn aan kali en mineralen
• De gier van paardenbloembloemen, rijk aan voedingsstoffen, waaronder kalium en fosfor
  

  De brandnetel, de smeerwortel, de varen, de klit en paardenbloembloemen zijn natuurlijke compostactivatoren

   

• De stalmest van paarden of gedroogde kippenmest: deze meststoffen zijn zeer rijk aan stikstof, maar moeten met mate worden toegevoegd. Het wordt aanbevolen om paardenmest minstens 3 tot 6 maanden te laten rijpen voordat je hem aan de compost toevoegt
• Koffiedik werkt ook als compostactivator dankzij het hoge gehalte aan stikstof, fosfor en kalium
• Houtas uit de open haard kan worden beschouwd als compostactivator, op voorwaarde dat je af en toe heel kleine handjes toevoegt. Het is rijk aan calcium en kan dus de pH van de compost beïnvloeden
• Urine: dit is een uitstekende meststof voor de moestuin, maar ook een goede compostversneller dankzij het gehalte aan kalium en fosfor, maar ook aan stikstof. Je gebruikt urine onverdund door het op de compost te vernevelen
• Afgevallen bladeren worden beschouwd als bruin afval, rijk aan koolstof. Je kunt ze dus in kleine hoeveelheden aan de compost toevoegen om de fermentatie te versnellen. Ook hier kun je ze het beste versnipperen

Je kunt ook gewoon wat verteerde compost uit een andere hoop toevoegen, of een flinke schep tuingrond.

Wanneer en hoe voeg je ze toe?

Natuurlijke compostactivatoren, zowel stikstofrijke als koolstofrijke, moeten altijd spaarzaam en in kleine hoeveelheden worden toegevoegd. Overdaad schaadt altijd het evenwicht!

Ook is het essentieel om plantenafval grof te hakken in kleine stukjes. Het zal daardoor gemakkelijker verteren en de werking ervan als compostactivator wordt versterkt.

Wat de periode betreft waarin je deze activatoren toevoegt: die loopt van maart tot november. In de winter wordt de microbiële activiteit namelijk sterk vertraagd door kou en vorst.