Een citrusboom in pot planten of verpotten?

Citrusvruchten (Citrus in het Latijn) hebben verschillende voordelen: wintergroen blad dat het hele jaar door een exotisch accent geeft, een heerlijk geurende bloei en vooral lekkere, fris-zure en vitaminerijke vruchten.

Deze heesters blijken echter tamelijk vorstgevoelig: meestal kunnen ze alleen in de volle grond worden gekweekt in de zachtste streken rond de Middellandse Zee. Maar het goede nieuws is dat ze het heel goed doen in een pot! Zo kun je ze zonder problemen beschut laten overwinteren en in het voorjaar weer buiten zetten om je tuin, terras of balkon op te fleuren.

De teelt is niet bijzonder moeilijk, maar vraagt wel om enkele voorzorgsmaatregelen voor een goede vruchtzetting en om een citrusplant gezond te houden. Hieronder vind je de verschillende stappen om citrusplanten goed te planten of te verpotten.

Welke citrusvariëteiten kies je?

Er bestaan veel citrusvariëteiten. De meeste kunnen zonder problemen in een pot worden gekweekt. Kies bij voorkeur de kleinere variëteiten, die op volwassen leeftijd niet hoger worden dan 2 meter 50.

Kies bijvoorbeeld:

• de citroenboom Citrus x meyeri 'Meyer' (2 meter 50 hoog en 1 meter 50 breed);
• de kumquat Fortunella margarita ‘Nagami’ (2 meter 50 hoog en 1 meter 50 breed);
• de mandarijnboom Citrus reticulata ‘Keraji’ (1 meter 50 in alle richtingen);
• de sinaasappelboom Citrus sinensis ‘Washington Navel’ (2 meter 50 hoog en 2 meter breed);
• de mandarijnboom Citrus unshiu ‘Satsuma’ (2 meter 50 hoog en 1 meter 50 breed);
• de Chinese mandarijnboom Citrus myrtifolia (2 meter hoog en 1 meter 50 breed).

Heb je geen onverwarmde ruimte om je citrusplant te laten overwinteren (kas, veranda…), kies dan voor de calamondin. Dit is namelijk een van de weinige citrusvariëteiten die de warme, droge lucht in huis kan verdragen.

-> Ontdek ook onze selectie van 7 citrusplanten om in een pot te kweken

Wanneer plant of verpot je citrusplanten?

De ideale periode om je citrusplant in een pot te planten is het voorjaar, zodra de laatste nachtvorst voorbij is. Doe dit dus tussen maart en mei, afhankelijk van de regio.

Verpotten doe je in dezelfde periode, ongeveer eens in de 2 tot 3 jaar. Ook de natuurlijke groei van je citrusplant speelt hierbij een rol. In de jaren waarin je de citrusplant niet verpot, raden we aan om de bovenste laag potgrond te vervangen. Daarbij verwijder je voorzichtig de eerste oppervlakkige laag substraat (ongeveer 3 tot 5 cm) en vervang je die door nieuwe potgrond. 

Citrusplanten in een pot planten

De pot

Kies voor je citrusplant in een pot altijd een pot met drainagegaten, zodat regen- of gietwater kan weglopen en niet blijft staan.

Terracotta potten zorgen voor een betere beluchting van het substraat, maar vragen meer aandacht bij het water geven, omdat het water sneller verdampt dan in een plastic pot. Houten bakken zijn ook ideaal voor het kweken van citrusplanten in een pot. Gebruik geen potten met een waterreservoir, omdat die stilstaand vocht veroorzaken, wat schadelijk is voor citrusplanten.

Kies voor de eerste aanplant een pot die ongeveer 3 keer zo groot is als de wortelkluit (het wortelstelsel). Kies bij het verpotten gewoon een pot die iets groter is dan de vorige.

Om zware planten vóór de winter gemakkelijker te kunnen verplaatsen, kun je kiezen voor een pot met wieltjes.

Het substraat

Citrusplanten houden van een bodem die rijk is aan organische stof en goed gedraineerd is, zodat het water niet blijft staan.

Je kunt kiezen voor potgrond voor mediterrane planten of potgrondmengsel voor citrusplanten, die de groei van de planten bevorderen en de bloei en vruchtzetting ondersteunen.

Voor het planten of verpotten van je citrusplant in een pot kun je ook zelf een mengsel maken met ongeveer:

• 2/3 potgrond voor tuinplanten van goede kwaliteit of niet-kalkhoudende tuingrond;
• 1/3 grof zand of grind voor een goede drainage;
• 1 tot 2 handenvol compost uit de keuken of goed verteerde stalmest.

Het planten

Zet je citrusplant vóór het planten in een emmer of teil met een laagje water, zodat de wortelkluit zich opnieuw met water kan vullen. Zo haal je de plant ook gemakkelijker uit de pot.

1. Breng een drainagelaag van ongeveer 5 cm aan onder in de pot: kleikorrels, grind, scherven van terracotta of lavagrind.
2. Vul aan met het substraatmengsel tot twee derde van de pot.
3. Haal de citrusplant uit de pot en maak het wortelstelsel zo nodig voorzichtig los. Zet de plant daarna in het midden van de pot en vul aan met substraat, zonder de wortelhals te bedekken (de overgang tussen het wortelstelsel en de stengel).
4. Druk de grond met je vingers rond de wortelhals aan.
5. Geef royaal water.
6. Breng een mulchlaag aan rond de voet van de plant (dode bladeren, stro, houtsnippers, plantenresten…).
7. Zet een schotel onder de pot.

De standplaats

Citrusplanten zijn zonliefhebbers. Ze houden van warmte en licht. Zet ze daarom op een zonnige, maar tegen overheersende en uitdrogende wind beschutte standplaats. Citrusplanten in een pot staan idealiter van het voorjaar tot het najaar buiten, in de tuin, op het terras of op het balkon.

Zoals eerder vermeld, kan alleen de calamondin binnen worden gekweekt. Zet in dat geval tijdens de bloei regelmatig een raam open om bestuivende insecten aan te trekken en zo de vruchtzetting te bevorderen.

Citrusplanten in een pot verzorgen

Citrusplanten zijn niet moeilijk te kweken, maar hebben wel enige verzorging nodig. Regelmatig water geven en bemesten zorgt ervoor dat ze goed groeien en vruchten dragen.

Water geven

Goed water geven is een van de belangrijkste punten bij het kweken van een citrusplant in een pot, omdat:

• de plant slecht tegen droogte kan (het wortelstelsel is oppervlakkig en blijft dicht bij het grondoppervlak);
• het substraat in een pot veel sneller uitdroogt dan in de volle grond en de plant in de bodem niet op zoek kan gaan naar water in de diepte.

Geef je heester van het voorjaar tot het najaar regelmatig water (een- tot meerdere keren per week, afhankelijk van de weersomstandigheden). Doe dit zodra het substraat aan de oppervlakte droog is. Gebruik bij voorkeur altijd regenwater, omdat dit minder chloor en kalk bevat dan leidingwater. Je kunt leidingwater ook enkele dagen laten staan vóór je het gebruikt.

Leeg de schotel ongeveer twintig minuten na het water geven of na een flinke regenbui. Citrusplanten hebben weliswaar water nodig, maar ze houden absoluut niet van stilstaand vocht!

Geef in de winter minder water.

Gele bladeren of blad dat naar beneden wijst, kunnen wijzen op watertekort. Bladeren die omhoog wijzen, kunnen daarentegen duiden op te veel water. Voel bij een van deze verschijnselen aan het substraat aan de oppervlakte om te controleren of het droog of vochtig is.

Geef ook geen water over het blad: geef bij voorkeur water aan de voet van de plant of installeer een druppelbevloeiingssysteem in de pot. Benevel het blad alleen wanneer je de plant binnenshuis kweekt, en doe dit niet op momenten waarop de zonnestralen warmte afgeven.

Een mulchlaag die je tijdens het planten aanbrengt, houdt het substraat langer vochtig, zodat je minder vaak water hoeft te geven.

Bemesten

Net als bij het water geven, moet je regelmatig en consequent bemesten. Citrusplanten zijn namelijk veeleisende planten. In een pot verliest het substraat bovendien veel sneller zijn voedingsstoffen.

Bemesting helpt tekorten te voorkomen en bevordert de bloei, vruchtzetting en groei van de vruchten. Bemest van het voorjaar tot het najaar en stop hiermee in de winter.

Kies een speciaal product, zoals meststof voor fruitbomen of meststof voor mediterrane planten. Je kunt kiezen voor een vloeibare meststof met snelle werking, die je regelmatig opnieuw toedient, of voor een vaste meststof met langzame werking. Kies bij voorkeur meststoffen die rijk zijn aan kalium en minder stikstof bevatten, omdat stikstof vooral de bladgroei stimuleert. Houd je aan de doseringen van de fabrikant.

Je kunt ook organische meststof geven (stalmest, goed verteerde compost uit de keuken, hoornmeel, bloedmeel enzovoort) of houtas gebruiken.

Snoeien

Snoei aan het einde van de winter, na de vruchtzetting en vóór de nieuwe groei begint. Zo geef je de heester weer een evenwichtige vorm en zorg je tegelijk voor meer lucht in het bovengrondse deel.

Gebruik een schone en goed scherpe snoeischaar en verwijder dode, beschadigde of kruisende takken, zodat licht en lucht beter kunnen circuleren.

Lees voor meer informatie ons speciale artikel: “Citrusplanten snoeien: wanneer en hoe?”.

Plagen en ziekten

Citrusplanten kunnen last krijgen van verschillende teeltproblemen.

Ze kunnen worden aangetast door bepaalde cryptogame ziekten (schimmelziekten), zoals Mal Secco, waardoor de takken uitdrogen en de plant vervolgens afsterft. Knip de aangetaste delen weg en gooi ze niet op de composthoop.

Spuit bij ernstige aantastingen door bladluizen, schildluizen of witte vliegen een natuurlijk insecticide op basis van groene zeep (1 eetlepel verdund in 1 liter lauw water) aan het einde van de dag op de aangetaste delen.

Ter voorkoming:

• zorg in een afgesloten ruimte (kas, veranda…) om plagen zoals rode spint te beperken voor voldoende ventilatie: lucht de ruimte regelmatig en verhoog de luchtvochtigheid door te benevelen;
• gebruik bij het snoeien altijd goed ontsmet snoeigereedschap om de verspreiding van ziekten te voorkomen;
• je kunt ook wondpasta op de snoeiwonden aanbrengen om de ontwikkeling van schimmels te beperken;
• beschadig het oppervlakkige wortelgestel niet wanneer je rond de voet van de citrusplant werkt, bijvoorbeeld bij het vervangen van de bovenste laag potgrond.

Overwinteren

Omdat de meeste citrusplanten weinig winterhard zijn of hun vruchten gevoelig zijn voor vorst, moet je ze tijdens het koude seizoen beschut binnenzetten.

Zet ze in een lichte, maar onverwarmde ruimte: citrusplanten hebben namelijk een duidelijk temperatuurverschil nodig tussen het groeiseizoen en de rustperiode. In deze periode houden ze daarom van relatieve koelte, bij een temperatuur van ongeveer 5 tot 10 °C.

Zodra het laatste risico op nachtvorst voorbij is, kun je je citrusplant in een pot geleidelijk weer buiten zetten.

Wil je meer weten? Lees dan onze artikelen: Sinaasappelbomen, citroenbomen en andere citrusplanten laten overwinteren en Citrusplanten laten overwinteren: de belangrijkste tips voor hun overleving.