Vroege groenten goed telen

De grond voorbereiden

Om een overvloedige oogst te geven, hebben de groenten in de moestuin een goed voorbereide bodem nodig.

1. De eerste stap is het wieden van de plek die voor de teelt bestemd is. Onkruidmes, schoffel, krabber, wortelsteker: wij bieden een heel assortiment gereedschap voor het wieden dat echt onmisbaar is. Hiermee kun je ongewenste kruiden handmatig en mechanisch rechtstreeks bij de wortel verwijderen.
2. Na het wieden moet je de bodem diep losmaken en verdichten opheffen. Gebruik een grelinette of een spitvork om de grondlagen los te maken. Ze zijn minder ingrijpend dan een spade en maken het mogelijk de bodem los te maken en te bewerken zonder de bodemlagen om te keren en dus zonder het microbiële bodemleven te verstoren. Rond de werkzaamheden af door de bodem te egaliseren en de kluiten met een cultivator en daarna een hark fijn te maken.
3. Laatste stap: bemest de bodem om de groenten alle voedingsstoffen te geven die ze nodig hebben voor een overvloedige oogst. Kies bij voorkeur voor organische meststoffen (compost, stalmest, hoornmeel, guano, bloedmeel…). Je kunt stalmestkorrels gebruiken: die zijn zeer praktisch en gemakkelijk toe te passen. Het aanleggen van een warme laag vanaf half december is echter ook een doeltreffende, hoewel wat arbeidsintensieve techniek om vroege groenten goed te telen, dankzij de warmte die vrijkomt bij de fermentatie van verse stalmest, bij voorkeur paardenmest omdat die sneller opwarmt. Werk de mest door de bodem met een tuinklauw of cultivator. De laag stalmest leg je onder een bak en bedek je met een laag potgrond waarin je kunt zaaien. Deze zeer oude methode versnelt de groei van de groenten. Wacht tot de temperatuur weer is gedaald tot ongeveer 25 °C voordat je zaait of plant, dus 3 weken na de «hittepiek».
   

Onkruid wieden, de grond losmaken en bemesten: drie essentiële stappen vooraf

→ Bekijk onze video over het juiste gebruik van stalmest in de tuin of moestuin.

→ Ontdek ons volledige assortiment geschikt gereedschap voor het bewerken van de bodem.

Zaaien, planten, oogsten

De vroege rassen zijn bedoeld om heel vroeg in het seizoen te worden gezaaid: vanaf eind januari in de zachtste streken en vanaf februari overal elders. Om al vroeg, vanaf maart-april, knapperige doperwten, sla, wortels en radijsjes te kunnen oogsten, moet je ze inderdaad tijdig zaaien. Zorg daarom voor het juiste materiaal.

• De hak is onmisbaar om voren te trekken voor het zaaien of verspenen. Je gebruikt ook de hark om het oppervlak van pas omgespitte of gewiede bodem te verfijnen en egaliseren vóór het zaaien, en om de voren na het zaaien dicht te maken en de bodem aan te drukken met de achterkant van de hark.
• Met de zaaimachine kun je « dun zaaien » door de zaden één voor één te verdelen, zodat uitdunnen later niet nodig is. Deze is handig voor het zaaien van wortels, radijs, peterselie, sla… 
• Met de plantschep, een soort kleine schop, kun je planten met een wortelkluit in de grond zetten.
•  Met de plantstok maak je snel gaten in de bodem om jonge groenteplanten met blote wortel (sla, prei) of grote zaden erin te planten.
• De preiplanter is ideaal om mooi rechte zaaigeulen te maken waarin jonge preiplanten komen te staan. Een aardappelplanter is handig om knollen te planten zonder te veel te bukken.
• De spade en de spitvork gebruik je om prei, aardappelen, wortels en knolrapen uit de bodem te halen.
• De cultivator of tuinhark is handig om aardappelen uit de grond te halen.

Zaaimachine, plantstok en … tijd om nieuwe aardappelen te oogsten met behulp van een spitvork

→ Bekijk ook onze adviesfiche: 8 onmisbare gereedschappen voor de moestuin.

Bescherm zaailingen en gewassen tegen de kou

Het zaaien of planten van vroege groenten buiten gebeurt aan het einde van de winter. Het is raadzaam om te wachten met zaaien tot de temperaturen rond de 7 °C zijn gestegen.

In ieder geval moeten deze vroege teelten tegen de kou worden beschermd. Om te voorkomen dat vorst uw vroege zaai vernietigt, zijn er verschillende oplossingen.

• Groeidoek of vliesdoek

Het zeer praktische groeidoek of vliesdoek is de eenvoudigste oplossing om aan te brengen: bedek de jonge zaailingen eenvoudigweg en houd het doek op zijn plaats met grote stenen, zandzakken, houten planken… Het wordt over een kweektunnel gelegd of rechtstreeks op de bodem.

Voordelen: Het doek beschermt tegen wind, verzacht de gevolgen van hevige regen of hagel en zorgt voor een temperatuurwinst van 3 tot 5 graden. De thermische bescherming varieert naargelang de dikte van het polypropyleen, van 30 g/m² tot 90 g/m²; deze laatste is bestemd voor streken met zeer koude winters. Het creëert een gunstig microklimaat en houdt de overdag opgeslagen warmte rond de zaailingen of planten vast, terwijl het licht doorlaat. Het is waterdoorlatend en ademend en zorgt voor een goede luchtcirculatie. Het kan meerdere jaren worden hergebruikt.

Nadelen: De ondoorzichtigheid kan een probleem vormen, omdat dit vergeiling kan veroorzaken: de kiemplanten moeten dan op zoek naar licht. Het wordt gebruikt bij niet al te strenge kou, omdat de meeste doeken niet echt tegen vorst beschermen, vooral niet tegen strenge vorst.

Voor welk type teelt: Het wordt vooral aanbevolen voor teelten met een snelle vegetatieve cyclus, zoals radijs, tuinkers of pluksla, die geen tijd hebben om te vergelen.

• Flexibele of stevige minitunnels

Ze bestaan uit bogen die worden bedekt met een meer of minder dikke en meer of minder transparante forceringsfolie van polyethyleen, zodat kleine moestuintunnels ontstaan (de zogenaamde ‘Nantese tunnels’ of ‘rupsen’). Er bestaan ook stevige minitunnels die nog beter bestand zijn tegen wind en hagel. Plaats ze op het zuiden, zodat ze maximaal zonlicht ontvangen.

Voordelen: Ze zijn goedkoop, bieden een betere bescherming tegen vorst dan groeidoek en maken het mogelijk om groenten in rijen en op grote oppervlakken te telen. De ventilatie is er ook beter en water geven wordt gemakkelijker dankzij de openingen aan de zijkanten of uiteinden. Ze versnellen de groei van groenteplanten door niet langer een microklimaat, maar eerder een broeikaseffect te creëren. Ze zijn een interessant alternatief voor een koude bak, omdat ze gemakkelijker op te zetten, af te breken en op te bergen zijn.

Nadelen: Wind is hun grootste vijand! Door hun geringe gewicht zijn minitunnels kwetsbaar voor zware windstoten. Door de groenachtige aanslag die zich na verloop van tijd op de wanden afzet, kunnen ze er nogal onaantrekkelijk uitzien. Denk eraan ze regelmatig te ventileren wanneer het weer zacht en zonnig is.

Voor welk type teelt: Afhankelijk van hun hoogte kunnen er gemakkelijk allerlei gewassen in rijen in worden geteeld, zoals aardbeien, een rij erwten ‘Très hâtif d’Annonay’ en ‘Petit Provençal’, voorjaarsknolrapen (‘Rave d’Auvergne hâtif’ en ‘de Milan Rouge ‘Extra Hâtif’), vroege wortels (‘Marché de Paris’), radijzen (‘Fluo F1’ en ‘Gaudry 2’ voor de ronde soorten), vroege aardappelen zoals ‘Amandine’ en ‘Belle de Fontenay’, kroppen sla en kleine witte uien.

De koude bak

De zogenaamde ‘moestuinbak’ bestaat uit een houten bak met een ruit (van glas of polycarbonaat) die de zonnestraling weerkaatst en zo warmte opslaat. Hij is perfect om vroege zaailingen warm te houden, omdat de bodem erin snel opwarmt.

Voordelen: Dit is de beste oplossing om vroege groenten tot op zekere hoogte doeltreffend tegen de kou te beschermen en om recent verspeende kiemplanten te kweken. Je zaait er vroeg in het seizoen, laat de planten zich warm ontwikkelen en plant ze in de moestuin uit zodra het voorjaar goed is aangebroken. Je kunt er ook gemakkelijk een warme bak in maken, de traditionele methode waarbij onder glas en over een groot oppervlak een laag stalmest wordt aangebracht om in te zaaien.

Nadelen: De belangrijkste nadelen zijn ongetwijfeld de omvang en het weinig fraaie uiterlijk. De bak moet op een beschutte, goed gelegen plek worden geplaatst. Pas wel op voor oververhitting! Denk eraan de bak goed te ventileren of volledig te openen zodra de buitentemperatuur dit toelaat. Regelmatig beluchten is essentieel om condensatie te verwijderen en het risico op ziekten te beperken.

Voor welk type teelt: Je kweekt er de eerste radijzen of de eerste kroppen sla in.

Forceerklokken

Plastic klokken (vroeger van glas) zijn zeer geschikt om jonge planten te beschermen, maar niet echt voor zaaiingen. Ze worden gebruikt om een kiemplant die eerder in een zaaibakje is gezaaid, uit te planten.

Voordelen: Ze houden jonge groenteplanten warm en bevorderen hun groei. Ze beschermen ze tegen slecht weer, kou en zelfs zon, naaktslakken, slakken en vogels! Sommige zijn ook voorzien van ventilatieopeningen voor een betere luchtcirculatie binnenin. Ze zijn in een handomdraai geplaatst en bijzonder praktisch.

Nadelen: Ze zijn nogal duur en zijn bedoeld om slechts één enkele kiemplant te beschermen.

Voor welk type teelt: Ze worden vooral gebruikt voor sla na het uitplanten in de tuin.

Oude glazen forceerklokken voor sla